§4Ἀρχὴ μὲν οὖν ἐστι πολλῶν ἁμαρτημάτων ἡ περὶ τέλους ἑκάστου βίου ὑπόληψις ψευδής·
그러므로 많은 오류들의 근원은 각 삶의 목적에 대한 거짓된 가정이다.
φύεται γὰρ ὥσπερ ἐκ ῥίζης τινὸς ταύτης τὰ κατὰ μέρος ἁμαρτήματα.
왜냐하면 개별적인 오류들은 마치 이 뿌리에서부터 자라나기 때문이다.
δύναται δέ τις ἐν τῇ περὶ τέλους δόξῃ μὴ σφαλεὶς ἔν τινι τῶν κατὰ μέρος σφαλῆναι, μὴ συνεὶς τῆς ἀκολουθίας.
하지만 목적에 대한 의견에서는 부합하더라도, 논리적 귀결을 이해하지 못해 개별적인 일들 중 일부에서 오류를 범하는 일은 가능하다.
ἐπὶ πλέον δέ σοι, καθάπερ ἔφην ἄρτι, τὰς ἀκολούθους πράξεις ἑκάστῳ τέλει δι’ ἑτέρων ὑπομνημάτων ἤθροισα.
그러나 내가 방금 말했듯이, 각 목적에 따르는 행위들에 관해서는 다른 저술들을 통해 그대를 위해 더 상세히 수집해 두었다.
νυνὶ δὲ τὰ κεφάλαια μόνα τῶν ἁμαρτημάτων εἶπον, ἃ καὶ βέλτιον εἶναι νομίζω πάλιν ἀναλαβεῖν ἕνεκα τοῦ σύνοψίν τινα τῶν προκειμένων εὐμνημόνευτον γενέσθαι.
이제 나는 오류들의 요점만을 말했는데, 제시된 사안들에 대해 기억하기 쉬운 종합적 개요를 얻기 위해 이를 다시 짚고 넘어가는 것이 더 낫다고 생각하기 때문이다.
ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ περὶ τέλους σκέψει τὸ κῦρος ἐστὶ τῆς ἀνθρωπίνης εὐδαιμονίας, εἰκότως ἐπὶ τὴν ζήτησιν αὐτοῦ πάντες ἧκον·
왜냐하면 인간의 행복에 대한 결정권은 목적에 대한 고찰에 있기에, 당연히 모든 이가 그것의 탐구로 나아갔기 때문이다.
οἱ δὲ τιμήσαντες ἑαυτοὺς προπετῶς ἀπεφήναντο·
그러나 스스로를 존중한 자들은 경솔하게 선언했다.
ἀπεφήναντο δὲ προπετῶς ἤτοι πάντες, ἢ χωρὶς ἑνός·
그리고 경솔하게 선언한 것은 모든 이들이거나, 혹은 한 사람을 제외한 전부이다.
οὐδ’ αὐτός ἐστι φανερὸς ἄνευ τοῦ κρῖναι τὰς ἀποδείξεις, εἴτ’ ὄντως εἰσὶν ἀποδείξεις, εἴτ’ ἐκείνοις φαίνονται.
그리고 그 한 사람조차도, 그 증명들이 참으로 증명인지 아니면 그들에게 그렇게 보일 뿐인지를 판정해 보지 않고서는 분명하게 드러나지 않는다.
τὸν οὖν ἐπιτηροῦντα καὶ παραφυλάττοντα τὰς ἰδίας ἁμαρτίας αὐτὸ τοῦτο χρὴ πρῶτον ἐννοῆσαι, τὸ δίκαιον εἷναι πάντως, ἐπιμελῶς τε καὶ ἀκριβῶς ἀκούσαντα τῶν οἰομένων ἀποδεδειχέναι τὰ ζητούμενα·
그러므로 자신의 오류를 감시하고 예방하려는 자는 먼저 바로 이 점을 생각해야 하니, 탐구되는 바를 증명했다고 생각하는 자들의 말을 신중하고 정확하게 듣는 것이 전적으로 옳다는 점이다.
μετὰ ταῦτα κρίνειν αὐτὰ πειρᾶσθαι, πάλιν κᾀνταῦθα παρ’ αὐτῶν ἀκούσαντα, τίνα τίθενται κριτὴν τῆς ἐν λόγοις ἀληθείας, εἶτα καὶ πάλιν, αὐτὰ ταῦτα πῶς εἶναι χρὴ, βουλευόμενον αὐτὸν ἐπισκεψάμενόν τε, μή τι πάλιν ἕτερον ἀκούουσι κριτήριον ἄλλου κριτηρίου δεόμενον, εἶτ’ ἐπ’ ἐκείνου πάλιν ἄλλο, καὶ τὴν εἰς ἄπειρον ἔκπτωσιν ὑποπτεύσαντα, μετὰ πολλῆς ἀσφαλείας ἐν χρόνῳ πολλῷ σὺν τοῖς ἀληθεστάτοις αὐτῷ φανεῖσιν ἀνδράσιν οὕτως ἐπισκέψασθαι τὸ πρῶτον ἁπάντων κριτήριον, ὃ δῆλον καί τινα λαβὴν ἄκριτον χρὴ καταλαβόντα μεμνῆσθαι πᾶσιν ἀνθρώποις.
그 후에 그것들을 판정하려 시도하되, 여기서 다시 그들로부터 논의 안에서 진리의 판정 기준(크리테리온)으로 무엇을 내세우는지 들어보고, 그런 다음 다시, 이 일들 자체가 어떻게 존재해야 하는지 스스로 숙고하고 검토하여, 그들이 듣고 있는 또 다른 판정 기준이 다시 다른 판정 기준을 필요로 하고, 그 위에 다시 다른 것을 필요로 하여 무한히 후퇴할 위험이 있는지 의심해 본 후, 지극한 신중함 속에서 오랜 시간에 걸쳐 자신에게 가장 참되게 보인 사람들과 함께, 그렇게 모든 것의 첫 번째 판정 기준을 검토해야 한다. 그 판정 기준은 모든 인간이 판정할 필요가 없는 어떤 확실한 발판으로서 붙잡고 기억해야 마땅함이 분명하다.
ὁμολογούμενον δ’ ἦν αὐτὸ καὶ χωρὶς κρίσεως ἱκανὸν ἐνδείκνυσθαι τὴν αὐτὴν δύναμίν ἐστι τοῦτο πάσης ἀποδείξεως.
그리고 그것은 판정 없이도 모든 증명의 바로 그 힘을 직접 보여주기에 충분하다는 점이 합의되어 있었다.
οὕτως τὸ λοιπὸν ἐπ’ αὐτὸ βλέποντα, πάντα ἀνάγειν τὰ κατὰ μέρος, ὅπερ ἀνάλυσιν ἐκάλεσαν ἔνιοι τῶν φιλοσόφων, ὡς ἄνοδόν τινα τῶν μεταξὺ γιγνομένων ἐπὶ τὸ πρῶτον κριτήριον.
그리하여 앞으로는 그것을 바라보며 모든 개별적인 것들을 그것으로 환원해야 하니, 이를 어떤 철학자들은 중간에 일어나는 일들로부터 첫 번째 판정 기준으로 올라가는 일종의 상승이라 하여 '분석'이라 불렀다.
ἅτε δ’ ὄντος τούτου ἱκανῶς χαλεποῦ πράγματος, ὡς ἔργῳ πολλάκις ἔμαθες ἐπὶ τῶν δοξοσόφων ἀσχημονούντων τε καὶ καταγελωμένων, διὰ τὸ μηδὲ τὰ τυχόντα τῶν ζητουμένων δύνασθαι πρὸς τὸ πρῶτον ἀνάγειν κριτήριον, ἑαυτῷ χρὴ παρακολουθεῖν τὸν ἐπιστημονικὸν γενέσθαι βουλόμενον, ἐπὶ πολλῶν τῶν κατὰ μέρος, ὡς ἔμπροσθεν ἔφην, γυμναζόμενον, ἃ μαρτυρῆσαι δύναται τοῖς εὑρίσκουσιν αὐτήν·
하지만 이것은 충분히 어려운 일이기에(스스로 지혜롭다 여기는 자들이 탐구되는 평범한 일들조차 첫 번째 판정 기준으로 환원하지 못하여 꼴사나운 모습을 보이고 비웃음을 사는 것을 그대가 실제로 자주 보아 알았듯이), 학문적이 되고자 하는 자는 자신을 면밀히 관찰해야 하며, 앞서 말했듯이 그것을 발견하는 자들에게 증언해 줄 수 있는 많은 개별적인 일들 속에서 훈련해야 한다.
τοιαῦτα δέ ἐστι τὰ κατὰ τὴν ἀριθμητικήν τε καὶ γραμμικὴν θεωρίαν, αἷς οἷον ἐπιβάσεσιν ἀστρονομία καὶ ἀρχιτεκτονία χρῆται.
그러한 것들은 산술과 기하학 이론에 따른 것들이며, 천문학과 건축학은 이것들을 일종의 발판으로 사용한다.