§28τὴν μὲν οὖν φιλίαν τὴν πρὸς τὸν δῆμον οὕτω παλαιὰν καὶ γνησίαν καὶ διὰ τὰς μεγίστας εὐεργεσίας γεγενημένην παρὰ τῶν προγόνων παρέλαβεν·
그리하여 그는 민중에 대한 이토록 오래되고 진실하며, 가장 큰 은혜를 통해 맺어진 우정을 선조들로부터 물려받았습니다.
αὐτὸς δὲ κατελείφθη μὲν ὀρφανός, ὁ γὰρ πατὴρ αὐτοῦ μαχόμενος ἐν Κορωνείᾳ τοῖς πολεμίοις ἀπέθανεν, ἐπετροπεύθη δʼ ὑπὸ Περικλέους, ὃν πάντες ἂν ὁμολογήσειαν καὶ σωφρονέστατον καὶ δικαιότατον καὶ σοφώτατον γενέσθαι τῶν πολιτῶν.
그러나 그 자신은 고아가 되었으니, 그의 아버지가 코로네이아에서 적과 싸우다 전사했기 때문이며, 시민들 중 가장 신중하고 의로우며 지혜로운 자였다고 모두가 인정할 페리클레스의 보호를 받았습니다.
ἡγοῦμαι γὰρ καὶ τοῦτʼ εἶναι τῶν καλῶν, ἐκ τοιούτων γενόμενον ὑπὸ τοιούτοις ἤθεσιν ἐπιτροπευθῆναι καὶ τραφῆναι καὶ παιδευθῆναι.
저는 그러한 선조들에게서 태어나 그러한 인품의 지도를 받으며 자라고 교육받는 것 역시 명예로운 일 중 하나라고 생각하기 때문입니다.
§29δοκιμασθεὶς δʼ οὐκ ἐνδεέστερος ἐγένετο τῶν προειρημένων, οὐδʼ ἠξίωσεν αὐτὸς μὲν ῥᾳθύμως ζῆν, σεμνύνεσθαι δʼ ἐπὶ ταῖς τῶν προγόνων ἀρεταῖς, ἀλλʼ εὐθὺς οὕτω μέγʼ ἐφρόνησεν, ὥστʼ ᾠήθη δεῖν διʼ αὑτὸν καὶ τἀκείνων ἔργα μνημονεύεσθαι.
성인 자격 심사를 통과한 뒤 그는 앞서 말한 인물들에 뒤처지지 않았으며, 자신은 나태하게 살면서 선조들의 덕행에만 기대어 뽐내는 것을 용납하지 않았고, 오히려 즉시 아주 원대한 포부를 품어 선조들의 업적 역시 자신을 통해 기억되어야 한다고 생각했습니다.
καὶ πρῶτον μέν, ὅτε Φορμίων ἐξήγαγεν ἐπὶ Θρᾴκης χιλίους Ἀθηναίων, ἐπιλεξάμενος τοὺς ἀρίστους, μετὰ τούτων στρατευσάμενος τοιοῦτος ἦν ἐν τοῖς κινδύνοις ὥστε στεφανωθῆναι καὶ πανοπλίαν λαβεῖν παρὰ τοῦ στρατηγοῦ.
그리하여 먼저 포르미온이 아테네인들 중 가장 뛰어난 자들을 선발하여 1,000명의 군사를 이끌고 트라키아로 나아갔을 때, 이들과 함께 참전한 그는 위험 속에서 매우 훌륭하게 처신하여 장군으로부터 관과 갑옷 한 벌을 받았습니다.
§30καίτοι τί χρὴ τὸν τῶν μεγίστων ἐπαίνων ἄξιον;
그런데 가장 큰 찬사를 받을 자격이 있는 자는 무엇을 해야 하겠습니까?
οὐ μετὰ μὲν τῶν βελτίστων ἐκ τῆς πόλεως στρατευόμενον ἀριστείων ἀξιοῦσθαι, πρὸς δὲ τοὺς κρατίστους τῶν Ἑλλήνων ἀντιστρατηγοῦντʼ ἐν ἅπασι τοῖς κινδύνοις αὐτῶν φαίνεσθαι περιγιγνόμενον;
도시의 가장 훌륭한 이들과 함께 출전하여 무공 훈장을 받을 자격을 얻고, 그리스의 가장 강력한 자들을 상대로 장군으로서 맞서 싸워 모든 위험 속에서 그들을 압도하는 모습을 보이는 것이 아니겠습니까?
ἐκεῖνος τοίνυν τῶν μὲν νέος ὢν ἔτυχε, τὰ δʼ ἐπειδὴ πρεσβύτερος ἦν ἔπραξεν.
그리하여 그는 젊었을 때는 전자를 성취하였고, 나이가 들어서는 후자를 행하였습니다.
§31μετὰ δὲ ταῦτα τὴν μητέρα τὴν ἐμὴν ἔγημεν·
이 일이 있은 후 그는 제 어머니와 결혼했습니다.
ἡγοῦμαι γὰρ καὶ ταύτην ἀριστεῖον αὐτὸν λαβεῖν.
저는 이것 역시 그가 무공의 대가로 얻은 상이라고 생각합니다.
ὁ γὰρ πατὴρ αὐτῆς Ἱππόνικος, πλούτῳ μὲν πρῶτος ὢν τῶν Ἑλλήνων, γένει δʼ οὐδενὸς ὕστερος τῶν πολιτῶν, τιμώμενος δὲ καὶ θαυμαζόμενος μάλιστα τῶν ἐφʼ αὑτοῦ, μετὰ προικὸς δὲ πλείστης καὶ δόξης μεγίστης ἐκδιδοὺς τὴν θυγατέρα, καὶ τοῦ γάμου τυχεῖν εὐχομένων μὲν ἁπάντων, ἀξιούντων δὲ τῶν πρώτων, τὸν πατέρα τὸν ἐμὸν ἐξ ἁπάντων ἐκλεξάμενος κηδεστὴν ἐπεθύμησε ποιήσασθαι.
그녀의 아버지인 히포니코스는 부유함에 있어서는 그리스인 중 첫째였고, 가문에 있어서는 시민 중 누구에게도 뒤지지 않았으며, 동시대인들에게 가장 존경받고 찬탄받던 사람으로, 가장 많은 지참금과 가장 큰 명성을 주며 딸을 출가시키려 할 때—모든 이들이 이 혼사를 원하고 일류 시민들이 자신들이 적합하다고 여겼음에도 불구하고—내 아버지를 모든 이들 중에서 선택하여 사위로 삼기를 원했기 때문입니다.
§32περὶ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους ὁρῶν τὴν ἐν Ὀλυμπίᾳ πανήγυριν ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων ἀγαπωμένην καὶ θαυμαζομένην, καὶ τοὺς Ἕλληνας ἐπίδειξιν ἐν αὐτῇ ποιουμένους πλούτου καὶ ῥώμης καὶ παιδεύσεως, καὶ τούς τʼ ἀθλητὰς ζηλουμένους καὶ τὰς πόλεις ὀνομαστὰς γιγνομένας τὰς τῶν νικώντων, καὶ πρὸς τούτοις ἡγούμενος τὰς μὲν ἐνθάδε λῃτουργίας ὑπὲρ τῶν ἰδίων πρὸς τοὺς πολίτας εἶναι, τὰς δʼ εἰς ἐκείνην τὴν πανήγυριν ὑπὲρ τῆς πόλεως εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα γίγνεσθαι,
또한 비슷한 시기에 그는 올림피아의 대축제가 모든 인류에게 사랑받고 찬탄받는 것과, 그리스인들이 그곳에서 부와 힘과 교양을 뽐내는 것, 그리고 경기자들은 부러움의 대상이 되고 우승자들의 도시는 명성을 얻는 것을 보았으며, 이에 더하여 이곳에서의 공공 봉사는 시민 개개인을 위한 것이지만, 저 축제에서의 봉사는 도시를 위해 그리스 전역을 상대로 이루어지는 것이라고 생각하여, 이러한 생각을 품고, 자질에 있어서나 육체적 힘에 있어서나 누구에게도 뒤지지 않았음에도 체육 경기들은 대수롭지 않게 여겼습니다.
§33ταῦτα διανοηθείς, οὐδενὸς ἀφυέστερος οὐδʼ ἀρρωστότερος τῷ σώματι γενόμενος τοὺς μὲν γυμνικοὺς ἀγῶνας ὑπερεῖδεν, εἰδὼς ἐνίους τῶν ἀθλητῶν καὶ κακῶς γεγονότας καὶ μικρὰς πόλεις οἰκοῦντας καὶ ταπεινῶς πεπαιδευμένους, ἱπποτροφεῖν δʼ ἐπιχειρήσας, ὃ τῶν εὐδαιμονεστάτων ἔργον ἐστί, φαῦλος δʼ οὐδεὶς ἂν ποιήσειεν, οὐ μόνον τοὺς ἀνταγωνιστὰς ἀλλὰ καὶ τοὺς πώποτε νικήσαντας ὑπερεβάλετο.
경기자들 중 일부는 신분도 미천하고 작은 도시에 살며 비천한 교육을 받았음을 알았기 때문입니다. 그리하여 그는 가장 부유한 자들의 일이며 비천한 자는 누구도 할 수 없는 일인 말 사육(마차 경주 참가)에 도전하여, 경쟁자들뿐만 아니라 역대 모든 우승자들을 능가했습니다.
§34ζεύγη γὰρ καθῆκε τοσαῦτα μὲν τὸν ἀριθμὸν ὅσοις οὐδʼ αἱ μέγισται τῶν πόλεων ἠγωνίσαντο, τοιαῦτα δὲ τὴν ἀρετὴν ὥστε καὶ πρῶτος καὶ δεύτερος γενέσθαι καὶ τρίτος.
왜냐하면 그는 가장 큰 도시들조차 경쟁시킨 적이 없을 정도로 많은 수의 마차를 출전시켰으며, 그 마차들의 기량이 아주 뛰어나 1위와 2위, 그리고 3위를 모두 차지했기 때문입니다.
χωρὶς δὲ τούτων ἐν ταῖς θυσίαις καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς περὶ τὴν ἑορτὴν δαπάναις οὕτως ἀφειδῶς διέκειτο καὶ μεγαλοπρεπῶς ὥστε φαίνεσθαι τὰ κοινὰ τὰ τῶν ἄλλων ἐλάττω τῶν ἰδίων τῶν ἐκείνου.
이와는 별개로 제사와 축제에 관한 다른 비용에 있어서도 너무나 아낌없고 품격 있게 처신하여, 다른 이들의 공적인 헌신조차 그의 사적인 지출보다 초라해 보일 정도였습니다.
κατέλυσε δὲ τὴν θεωρίαν, τὰς μὲν τῶν προτέρων εὐτυχίας μικρὰς πρὸς τὰς αὑτοῦ δόξαι ποιήσας, τοὺς δʼ ἐφʼ αὑτοῦ νικήσαντας παύσας ζηλουμένους, τοῖς δὲ μέλλουσιν ἱπποτροφεῖν οὐδεμίαν ὑπερβολὴν καταλιπών.
그리고 그는 전임자들의 행운을 자신의 행운에 비해 하찮은 것으로 보이게 만들고, 당대의 우승자들이 부러움을 사는 일을 끝내며, 앞으로 말을 기르고자 하는 이들에게 더 이상 넘어설 수 없는 한계를 남겨둠으로써 축제 사절단의 기준을 완전히 바꾸어 놓았습니다.