§19μεταπεμψαμένων αὐτὸν τῶν στρατιωτῶν οὐκ ἐσεμνύνατʼ ἐπὶ τοῖς παροῦσιν, οὐδʼ ἐμέμψατο περὶ τῶν γεγενημένων, οὐδʼ ἐβουλεύσατο περὶ τῶν μελλόντων, ἀλλʼ εὐθὺς εἵλετο μετὰ τῆς πόλεως ὁτιοῦν πάσχειν μᾶλλον ἢ μετὰ Λακεδαιμονίων εὐτυχεῖν, καὶ πᾶσι φανερὸν ἐποίησεν ὅτι τοῖς ἐκβαλοῦσιν ἀλλʼ οὐχ ὑμῖν ἐπολέμει, καὶ ὅτι κατελθεῖν ἀλλʼ οὐκ ἀπολέσαι τὴν πόλιν ἐπεθύμει.
군인들이 그를 불러들였을 때, 그는 현재의 처지를 뽐내지도 않았고, 지나간 일들에 대해 불평하지도 않았으며, 앞으로의 일에 대해 주저하지도 않았고, 오히려 즉시 라케다이몬인들과 함께 번영하기보다 국가와 함께 어떤 고난이든 겪는 편을 택하였으며, 자신이 싸운 대상은 자신을 추방한 자들이지 여러분이 아니었다는 것과, 자신이 갈망한 것은 나라를 파멸시키는 것이 아니라 귀환하는 것이었음을 모두에게 분명히 보여주었습니다.
§20γενόμενος δὲ μεθʼ ὑμῶν ἔπεισε μὲν Τισσαφέρνην μὴ παρέχειν χρήματα Λακεδαιμονίοις, ἔπαυσε δὲ τοὺς συμμάχους ὑμῶν ἀφισταμένους, διέδωκε δὲ παρʼ αὑτοῦ μισθὸν τοῖς στρατιώταις, ἀπέδωκε δὲ τῷ δήμῳ τὴν πολιτείαν, διήλλαξε δὲ τοὺς πολίτας, ἀπέστρεψε δὲ τὰς ναῦς τὰς Φοινίσσας.
그리고 여러분과 합류한 뒤, 그는 티사페르네스를 설득하여 라케다이몬인들에게 자금을 제공하지 못하게 했고, 여러분의 동맹국들이 이탈하는 것을 막았으며, 자신의 사재에서 군인들에게 급료를 나누어 주었고, 민중에게 참정권을 돌려주었으며, 시민들을 화해시켰고, 페니키아 배들을 회항시켰습니다.
§21καὶ μετὰ ταῦτα καθʼ ἕκαστον μέν, ὅσας τριήρεις ἔλαβεν ἢ μάχας ἐνίκησεν ἢ πόλεις κατὰ κράτος εἷλεν ἢ λόγῳ πείσας φίλας ὑμῖν ἐποίησε, πολὺ ἂν ἔργον εἴη λέγειν·
그리고 이 일 이후로, 그가 얼마나 많은 삼단노선을 나포했는지, 얼마나 많은 전투에서 승리했는지, 무력으로 얼마나 많은 도시를 함락했는지, 혹은 설득하여 여러분의 우방으로 만들었는지를 일일이 말하는 것은 참으로 큰일일 것입니다.
πλείστων δὲ κινδύνων τῇ πόλει κατʼ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν γενομένων οὐδεπώποτε τοῦ πατρὸς ἡγουμένου τρόπαιον ὑμῶν ἔστησαν οἱ πολέμιοι.
하지만 당시 국가에 수많은 위험이 닥쳤음에도 불구하고, 아버지가 군대를 이끌 때에는 원수들이 여러분을 상대로 전승비를 세운 적이 단 한 번도 없었습니다.
§22περὶ μὲν οὖν τῶν ἐστρατηγημένων οἶδα μὲν ὅτι πολλὰ παραλείπω, διὰ τοῦτο δʼ οὐκ ἀκριβῶς εἴρηκα περὶ αὐτῶν, ὅτι σχεδὸν ἅπαντες μνημονεύετε τὰ πραχθέντα.
아버지의 장수로서의 행적에 관해서는 제가 많은 것을 생략하고 있음을 알고 있으며, 이에 대해 자세히 말씀드리지 않은 것은 여러분 모두가 그 행적들을 거의 다 기억하고 계시기 때문입니다.
λοιδοροῦσι δὲ λίαν ἀσελγῶς καὶ θρασέως καὶ τὸν ἄλλον βίον τὸν τοῦ πατρός, καὶ οὐκ αἰσχύνονται τοιαύτῃ παρρησίᾳ χρώμενοι περὶ τοῦ τεθνεῶτος, ἣν ἔδεισαν ἂν ποιήσασθαι περὶ ζῶντος, ἀλλʼ εἰς τοσοῦτον ἀνοίας ἐληλύθασιν,
그러나 그들은 아버지의 나머지 삶에 대해서도 너무나 음해하고 뻔뻔스럽게 욕보이고 있으며, 살아 있는 사람에게라면 행하기를 두려워했을 만큼의 방자함을 죽은 이에게 사용하는 것을 부끄러워하지 않습니다.
§23ὥστʼ οἴονται καὶ παρʼ ὑμῖν καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις εὐδοκιμήσειν, ἢν ὡς ἂν δύνωνται πλεῖστα περὶ αὐτοῦ βλασφημήσωσιν, ὥσπερ οὐ πάντας εἰδότας ὅτι καὶ τοῖς φαυλοτάτοις τῶν ἀνθρώπων ἔξεστιν οὐ μόνον περὶ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀρίστων ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν θεῶν ὑβριστικοὺς λόγους εἰπεῖν.
오히려 그들은 이토록 어리석은 지경에 이르러, 자신들이 아버지에 대해 가능한 한 많은 비방을 퍼부으면 여러분과 다른 사람들 사이에서 명성을 얻을 수 있을 것이라 생각합니다. 마치 가장 보잘것없는 자라도 가장 훌륭한 사람들은 물론 신들에 대해서까지 모욕적인 말을 내뱉을 수 있다는 사실을 모든 사람이 알지 못한다는 듯이 말입니다.
§24ἴσως μὲν οὖν ἀνόητόν ἐστιν ἁπάντων τῶν εἰρημένων φροντίζειν·
그러므로 이처럼 전해지는 모든 말들에 신경을 쓰는 것은 어리석은 일일지도 모릅니다.
ὅμως δʼ οὐχ ἥκιστʼ ἐπιθυμῶ περὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν τοῦ πατρὸς διελθεῖν πρὸς ὑμᾶς, μικρὸν προλαβὼν καὶ τῶν προγόνων ἐπιμνησθείς, ἵνʼ ἐπίστησθʼ ὅτι πόρρωθεν ἡμῖν ὑπάρχει μέγιστα καὶ κάλλιστα τῶν πολιτῶν.
하지만 그럼에도 저는 아버지의 행적에 대해 여러분에게 자세히 말씀드리고자 간절히 바라며, 조금 앞서 가서 선조들을 언급하고자 합니다. 이는 우리가 오래전부터 시민들 중 가장 위대하고 아름다운 가문을 이어받고 있음을 여러분이 알게 하려는 것입니다.
§25ὁ γὰρ πατὴρ πρὸς μὲν ἀνδρῶν ἦν Εὐπατριδῶν, ὧν τὴν εὐγένειαν ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπωνυμίας ῥᾴδιον γνῶναι, πρὸς γυναικῶν δʼ Ἀλκμεωνιδῶν, οἳ τοῦ μὲν πλούτου μέγιστον μνημεῖον κατέλιπον, ἵππων γὰρ ζεύγει πρῶτος Ἀλκμέων τῶν πολιτῶν Ὀλυμπίασιν ἐνίκησε, τὴν δʼ εὔνοιαν ἣν εἶχον εἰς τὸ πλῆθος, ἐν τοῖς τυραννικοῖς ἐπεδείξαντο·
아버지는 아버지 쪽으로는 에우파트리다이 출신이었는데, 그 고귀함은 그 명칭 자체에서 쉽게 알 수 있으며, 어머니 쪽으로는 알크메오니다이 출신이었는데, 이들은 자신들의 부유함의 가장 큰 기념비를 남겼습니다. 왜냐하면 알크메온이 시민들 중 최초로 올림피아에서 마차 경주로 우승했기 때문입니다. 그리고 그들이 민중에게 품고 있던 호의를 참주들의 시대에 입증해 보였습니다.
συγγενεῖς γὰρ ὄντες Πεισιστράτου καὶ πρὶν εἰς τὴν ἀρχὴν καταστῆναι μάλιστʼ αὐτῷ χρώμενοι τῶν πολιτῶν, οὐκ ἠξίωσαν μετασχεῖν τῆς ἐκείνου τυραννίδος, ἀλλʼ εἵλοντο φυγεῖν μᾶλλον ἢ τοὺς πολίτας ἰδεῖν δουλεύοντας.
그들은 페이시스트라토스의 친척이었고 그가 권력을 잡기 전에는 시민들 중 가장 가깝게 지냈음에도 불구하고, 그의 참주 정치에 가담하는 것을 달가워하지 않았으며, 시민들이 노예가 되는 것을 보느니 차라리 망명을 택했기 때문입니다.
§26τετταράκοντα δʼ ἔτη τῆς στάσεως γενομένης ὑπὸ μὲν τῶν τυράννων τοσούτῳ μᾶλλον τῶν ἄλλων ἐμισήθησαν, ὥσθʼ ὁπότε τἀκείνων κρατήσειεν, οὐ μόνον τὰς οἰκίας αὐτῶν κατέσκαπτον ἀλλὰ καὶ τοὺς τάφους ἀνώρυττον, ὑπὸ δὲ τῶν συμφυγάδων οὕτω σφόδρʼ ἐπιστεύθησαν, ὥσθʼ ἅπαντα τοῦτον τὸν χρόνον ἡγούμενοι τοῦ δήμου διετέλεσαν.
그리고 40년 동안 내분이 일어났을 때, 그들은 참주들에게 다른 누구보다도 미움을 받았기에, 참주들의 세력이 승리할 때마다 그들의 집을 헐어버릴 뿐만 아니라 무덤까지 파헤칠 정도였습니다. 반면에 망명 동료들에게는 너무나 깊이 신뢰받았기에, 이 모든 기간 동안 끊임없이 민중의 지도자로 지냈습니다.
καὶ τὸ τελευταῖον Ἀλκιβιάδης καὶ Κλεισθένης, ὁ μὲν πρὸς πατρός, ὁ δὲ πρὸς μητρὸς ὢν πρόπαππος τοῦ πατρὸς τοὐμοῦ, στρατηγήσαντες τῆς φυγῆς κατήγαγον τὸν δῆμον καὶ τοὺς τυράννους ἐξέβαλον,
그리고 마침내 제 아버지의 친가 쪽 증조부인 알키비아데스와 외가 쪽 증조부인 클레이스테네스는 망명 군대를 이끌고 민중을 귀환시키고 참주들을 축출했으며, 그리하여 저 민주정을 수립하였습니다.
§27καὶ κατέστησαν ἐκείνην τὴν δημοκρατίαν, ἐξ ἧς οἱ πολῖται πρὸς μὲν ἀνδρίαν οὕτως ἐπαιδεύθησαν ὥστε τοὺς βαρβάρους τοὺς ἐπὶ πᾶσαν ἐλθόντας τὴν Ἑλλάδα μόνοι νικᾶν μαχόμενοι, περὶ δὲ δικαιοσύνης τοσαύτην δόξαν ἔλαβον ὥσθʼ ἑκόντας αὐτοῖς τοὺς Ἕλληνας ἐγχειρίσαι τὴν ἀρχὴν τῆς θαλάττης, τὴν δὲ πόλιν τηλικαύτην τὸ μέγεθος ἐποίησαν καὶ τῇ δυνάμει καὶ ταῖς ἄλλαις κατασκευαῖς ὥστε τοὺς φάσκοντας αὐτὴν ἄστυ τῆς Ἑλλάδος εἶναι καὶ τοιαύταις ὑπερβολαῖς εἰθισμένους χρῆσθαι δοκεῖν ἀληθῆ λέγειν.
이로 인해 시민들은 용기 면에서 훌륭히 교육받았기에 그리스 전역으로 몰려온 야만인들을 상대로 단독으로 싸워 물리칠 정도였고, 정의에 관해서는 매우 큰 명성을 얻었기에 그리스인들이 자발적으로 그들에게 해상 패권을 위임할 정도였습니다. 또한 도시를 규모와 세력, 그리고 기타 시설 면에서 아주 크게 만들었기에, 이 도시를 그리스의 수도라 부르며 그러한 과장된 표현을 쓰곤 하는 이들의 말이 진실인 것처럼 여겨지게 만들었습니다.