§4σχεδὸν μὲν οὖν καὶ τοῦτο δηλοῖ, ὁποῖόν τι τυγχάνει ἡ εἱμαρμένη, πλὴν οὐχ ἥ γε κατὰ μέρος οὐδʼ ἡ καθʼ ἕκαστα.
따라서 이것은 또한 운명이 어떤 성질의 것인지를, 부분적이거나 개별적인 운명을 제외하고는 거의 분명하게 보여주네.
ποία τις οὖν καὶ ἥδε κατʼ αὖ τόδε τὸ εἶδος τοῦ λόγου;
그렇다면 이러한 논의의 형태에 있어서 이 개별적인 운명은 어떠한 것인가?
ἔστι τοίνυν, ὡς ἄν τις εἰκάσαι, οἷος ὁ πολιτικὸς νόμος ὃς πρῶτον μὲν τὰ πλεῖστα, εἰ καὶ μὴ πάντα, ἐξ ὑποθέσεως προστάττει· ἔπειτα μὴν καθόλου τὰ πόλει προσήκοντα εἰς δύναμιν περιλαμβάνει.
그것은 짐작할 수 있듯이 국법(정치적 법률)과 같네. 국법은 첫째로, 전부는 아닐지라도 대부분의 일을 가정에 따라 규정하며, 둘째로, 국가에 적합한 일들을 가능한 한 포괄하네.
πάλιν δὲ τούτων ἑκάτερον ὁποῖὸν τί ἐστι, σκεπτέον.
다시 이들 각각이 어떠한 성질의 것인지를 검토해야 하네.
ἀκολούθως τοίνυν ὁ πολιτικὸς νόμος περὶ τʼ ἀριστέως καὶ λιποτάκτου διαλέγεται καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως· ἀλλʼ οὐ περὶ τοῦδʼ ἢ τοῦδʼ νόμιμόν ἐστιν, ἀλλὰ τὰ μὲν καθόλου προηγουμένως, τὰ δʼ ὑποπίπτοντα τούτων ἑπομένως.
따라서 일관되게 국법은 용사나 탈영병, 그리고 다른 이들에 대해서도 마찬가지로 논하지만, 특정한 누구에 대해 규정하는 것이 아니라, 보편적인 일들을 우선적으로 규정하고, 이에 종속되는 개별적인 일들은 부수적으로 규정하네.
καὶ γὰρ τὸ τιμῆσαι τόνδε τινὰ ἠριστευκότα καὶ τὸ κολάσαι τόνδε τινὰ λιποτακτήσαντα νόμιμον ἂν φήσαιμεν, ὡς δυνάμει καὶ περὶ τούτων διατεταγμένου τοῦ νόμου·
왜냐하면 특정한 용사를 포상하거나 특정한 탈영병을 처벌하는 것이 합법적이라 할 수 있기 때문이며, 이는 마치 그러한 일들에 대해서도 법률이 잠재적으로 규정하고 있는 것과 같네.
ὃν τρόπον ὁ ἰατρικὸς καὶ ὁ γυμναστικὸς ὡς εἰπεῖν νόμος δυνάμει τὰ καθʼ ἕκαστα τοῖς ὅλοις συμπεριλαμβάνει·
그것은 말하자면 의학이나 체육의 규칙이 잠재적으로 개별 사례들을 전체 속에 포괄하고 있는 것과 같네.
οὕτω δὲ καὶ ὁ τῆς φύσεως νόμος τὰ μὲν καθόλου προηγουμένως, τὰ δὲ καθʼ ἕκαστα ἑπομένως.
그리고 이와 같이 자연의 법 또한 보편적인 일들을 우선적으로, 개별적인 일들은 부수적으로 규정하네.
ἔστι θʼ εἱμαρμένα τρόπον τινὰ καὶ ταῦτα, ὄντʼ ἐκείνοις συνειμαρμένα, τάχα δʼ ἄν τις τῶν ἄγαν ἀκριβολογουμένων τὰ τοιαῦτα καί τοὐναντίον φαίη προηγούμενα συντετάχθαι τὰ καθʼ ἕκαστα, εἶναί τε τούτων ἕνεκα καὶ τὸ καθόλου, προηγεῖσθαι δὲ τῶν ἕνεκά του τὸ οὗ ἕνεκα.
따라서 이 개별적인 일들 또한 어떤 의미에서는 운명 지어진 것이며 보편적인 일들과 ‘함께 운명 지어진 것’이네. 하지만 매우 엄밀하게 논증하는 이들 중 누군가는 반대로 개별적인 일들이 우선적으로 배치되어 있으며 보편적인 것은 이들을 위해 존재하는 것이고, 어떤 목적을 위한 것보다 그 목적 자체가 앞선다고 말할지도 모르네.
ἀλλὰ περὶ μέν τούτων ἐν ἄλλοις σκεπτέον.
하지만 이에 대해서는 다른 곳에서 검토하기로 하세.
ὅτι δʼ οὐ πάντα καθαρῶς οὐδὲ διαρρήδην ἡ εἱμαρμένη περιέχει ἀλλʼ ὅσα καθόλου, τοῦτο δὴ ἐν τῷ παρόντι ῥηθὲν πρός τε τὸν ἑξῆς λόγον καὶ τὸν ὀλίγον ἔμπροσθεν χώραν ἔχει.
그러나 운명이 모든 것을 순수하게 혹은 명시적으로 포함하는 것이 아니라 보편적인 것들만을 포함한다는 사실은, 현재 단계에서 말해두는 것이 이어질 논의나 조금 앞선 논의 모두에 있어 적절하네.
τὸ μὲν γὰρ ὡρισμένον οἰκεῖον τῇ θείᾳ φρονήσει ἐν τῷ καθόλου μᾶλλον θεωρεῖται·
왜냐하면 한정된 것은 신적인 지성에 부합하며 보편적인 것 안에서 더 잘 관조되기 때문이네.
τοιοῦτο καὶ ὁ θεῖος νόμος, ὁ μέντοι γε πολιτικός, τὸ δʼ ἄπειρον ἐν τῷ καθʼ ἕκαστα μετὰ δὴ ταῦτα, οἷον μέν ἐστιν ἐξ ὑποθέσεως·
신적인 법도 그러하고 국법도 그러하네. 반면 무한한 것은 이것들 뒤에 따르는 개별적인 것 안에서 관조되니, 이를테면 가정에 따르는 것이 그러하네.
ὅτι δὲ τοιοῦτον καὶ ἡ εἱμαρμένη, οἰέσθω.
그리고 운명 또한 그러한 성질의 것이라고 생각해야 하네.
ἐξ ὑποθέσεως δὴ ἔφαμεν τὸ μὴ καθʼ ἑαυτὸ τιθέμενον, ἀλλά πως ἑτέρῳ τινὶ ὡς ἀληθῶς ὑποτεθέν, ὁπόσα ἀκολουθίαν σημαίνει.
우리가 ‘가정에 따른다’고 말한 것은 그 자체로 세워지는 것이 아니라 다른 어떤 것에 참으로 귀속되어 있으며 귀결을 의미하는 모든 것이네.
θεσμός τε Ἀδραστείας ὅδε· ἣτις ἂν ψυχὴ συνοπαδὸς γενομένη κατίδῃ τι τῶν ἀληθῶν, μέχρι τῆς ἑτέρας περιόδου εἶναι ἀπήμονα· κἂν ἀεὶ δύνηται τοῦτο ποιεῖν, ἀεὶ ἀβλαβῆ εἶναι. τοιοῦτον μὲν δὴ τὸ ἐξ ὑποθέσεως ἅμα καὶ καθόλου.
“그리고 아드라스트에이아의 법률은 이러하니, 신의 동반자가 되어 진리의 일부를 목격한 영혼은 다음 주기까지 해를 입지 않을 것이요, 만일 언제나 이를 행할 수 있다면 언제나 무해하리라.” 이러한 것이 바로 가정에 따르는 동시에 보편적인 것이네.
ὅτι δὲ καὶ ἡ εἱμαρμένη τοιοῦτον τυγχάνει ὄν, ἔκ τε τῆς οὐσίας αὐτῆς καὶ ἐκ τῆς προσηγορίας δῆλον.
그리고 운명 또한 그러한 성질의 것임은 그 본질과 명칭에서도 명백하네.
εἱμαρμένη τε γὰρ προσαγορεύεται ὡς ἂν εἰρομένη τις·
왜냐하면 운명은 마치 어떤 연쇄인 것처럼 불리기 때문이네.
θεσμὸς δὲ καὶ νόμος ὑπάρχει τῷ τὰ ἀκόλουθα τοῖς γιγνομένοις πολιτικῶς διατετάχθαι.
또한 그것은 법률이자 법인데, 생성되는 일들에 대해 그 뒤를 따르는 일들이 국법처럼 질서 지어져 있기 때문이네.
§5ἑξῆς δὲ σκεπτέον καὶ τὰ κατὰ τὸ πρός τι, πῶς μὲν πρὸς τὴν πρόνοιαν ἡ εἱμαρμένη· ἔχει, πῶς δὲ πρὸς τὴν τύχην καὶ τὸ γʼ ἐφʼ ἡμῖν καὶ τὸ ἐνδεχόμενον καὶ ὅσα τοιαῦτα·
다음으로 상관관계에 따른 일들도 검토해야 하네. 곧 운명이 섭리에 대해 어떻게 연관되는지, 그리고 행운이나 ‘우리에게 달린 것’, 가능성, 그리고 그와 같은 모든 것들에 대해 어떠한지를 말이네.
πρὸς δὲ τούτῳ διωρίσθω, πῆ μὲν ἀληθὲς πῆ δὲ ψεῦδος τὸ
πάντα καθʼ εἱμαρμένην.
이에 더하여, “모든 것은 운명에 따른다”는 말이 어느 면에서 참이고 어느 면에서 거짓인지를 정의해 두어야 하네.
εἰ μὲν οὖν τὸ ἐν τῇ εἱμαρμένῃ πάντα περιέχεσθαι δηλοῖ, συγχωρητέον εἶναι ἀληθές·
만일 그것이 운명 속에 모든 것이 포괄되어 있음을 뜻한다면, 그것이 참임을 인정해야 하네.
εἴθʼ ὅσα περὶ ἀνθρώπους εἴτε περὶ γῆν ἅπαντα εἴτε κατʼ οὐρανὸν γιγνόμενα, βούλεταί τις ἐν τῇ εἱμαρμένῃ τίθεσθαι, καὶ ταῦθʼ ὡς πρὸς τὸ παρὸν συγκεχωρήσθω.
인간에 관한 모든 일이든, 지구에 관한 일이든, 천상에서 일어나는 모든 일이든, 누구든 그것들을 운명 속에 두기를 원한다면 그 또한 현재로서는 인정해 두세.
εἰ δʼ, ὅπερ καὶ μᾶλλον ἐμφαίνει, τὸ καθʼ εἱμαρμένην οὐχ ἅπαντα, ἀλλʼ αὐτὸ μόνον τὸ ἑπόμενον αὐτῷ σημαίνει, οὐ πάντα ῥητέον καθʼ εἱμαρμένην.
하지만 만일—그리고 이것이 더 강하게 시사하는 바이지만—‘운명에 따른다’는 말이 모든 것을 뜻하는 것이 아니라 그것 자체에 따르는 결과만을 의미한다면, 모든 것이 운명에 따른다고 말해서는 안 되네.
οὐδὲ γὰρ νόμιμα οὐδὲ κατὰ νόμον πάνθʼ ὁπόσα περιείληφεν ὁ νόμος·
법률이 포괄하는 모든 일들이 합법적이거나 법에 따르는 것은 아니기 때문이네.
καὶ γὰρ προδοσίαν καὶ λιποταξίαν καὶ μοιχείαν καὶ πολλὰ ἕτερα τοιαῦτα περιλαμβάνει, ὧν οὐδὲν ἄν τις εἴποι νόμιμον·
법률은 반역과 탈영, 간통, 그리고 다른 많은 유사한 일들을 포함하지만, 그 중 어느 것도 합법적이라고 말할 수는 없기 때문이네.
ὁπότʼ οὐδὲ τὸ ἀριστεῦσαι ἢ τυραννοκτονῆσαι ἤ τι ἄλλο κατορθῶσαι φαίην ἂν ἔγωγε νόμιμον.
더욱이 용맹하게 싸우는 것이나 찬주를 처단하는 것, 혹은 다른 어떤 위업을 달성하는 것조차 나는 합법적이라고 말하지는 않겠네.
τὸ μὲν γὰρ δὴ νόμιμον πρόσταγμα νόμου ἐστί· τὸ δʼ εἴπερ ὁ νόμος προστάττει, πῶς οὐκ ἂν ἀπειθοῖεν καὶ παρανομοῖεν οἵ γε μὴ ἀριστεύοντες καὶ τυραννοκτονοῦντες καὶ ὅσοι τὰ τοιαῦτα μὴ κατορθοῦσιν;
합법적인 것이란 법률의 명령인데, 만일 법률이 이것들을 명령한다면, 용맹하게 싸우지 않거나 찬주를 처단하지 않는 이들, 그리고 그와 같은 위업을 달성하지 못하는 모든 이들은 불복종이자 위법을 저지르는 것이 되지 않겠는가?
ἢ πῶς, εἰ παράνομοι οἵδε, οὐ δίκαιον κολάζειν τοὺς τοιούτους;
혹은 만일 이들이 위법한 자들이라면 그러한 이들을 처벌하는 것이 어떻게 정의롭지 않겠는가?
εἴ γε μὴν ταῦτα λόγον οὐκ ἔχει, μόνα ῥητέον νόμιμὰ τε καὶ κατὰ νόμον τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁρισθέντʼ ἐπὶ τοῖς ὁπωσοῦν πραττομένοις·
하지만 이것이 이치에 맞지 않는다면, 오직 어떤 방식으로든 행해진 행위에 대해 법률에 의해 규정된 결과만을 합법적이자 법에 따르는 것이라 말해야 하네.
μόνα δʼ εἱμαρμένα καὶ καθʼ εἱμαρμένην τὰ ἀκόλουθα τοῖς ἐν τῇ θείᾳ διατάξει προηγησαμένοις.
마찬가지로 오직 신적인 질서 안에서 앞선 일들에 따르는 결과만을 운명 지어진 것이자 운명에 따르는 것이라 말해야 하네.
ὥστε πάντα μὲν τὰ γιγνόμενʼ ἡ εἱμαρμένη περιλαμβάνει, πολλὰ δὲ τῶν ἐν αὐτῇ καὶ σχεδὸν ὅσα προηγεῖται οὐκ ὀρθὸν λέγειν καθʼ εἱμαρμένην.
따라서 운명은 생성되는 모든 일들을 포괄하고 있지만, 그 안의 많은 일들, 특히 원인이 되는 거의 모든 앞선 일들을 운명에 따른다고 말하는 것은 옳지 않네.