§4.1ἀπαλλαγεὶς δὲ διδασκάλων καὶ παιδαγωγῶν ἐν μὲν ταῖς πολιτικαῖς στρατείαις, ἃς? ἐποιοῦντο κλωπείας ἕνεκα καὶ λεηλασίας εἰς τὴν Λακωνικὴν ἐμβάλλοντες, εἴθισεν αὑτὸν πρῶτον μὲν ἐκστρατευόντων, ὕστατον δὲ ἀπερχομένων βαδίζειν.
교사들과 훈육관들에게서 벗어난 후, 우선 그는 약탈과 약탈을 목적으로 라코니아를 침입하여 행해진 시민군의 원정에서, 행군해 나갈 때는 가장 앞장서고 퇴각할 때는 가장 뒤처져 걷도록 스스로를 길들였다.
σχολῆς δὲ οὔσης ἢ κυνηγῶν διεπόνει τὸ σῶμα καὶ κατεσκεύαζε κοῦφον ἅμα καὶ ῥωμαλέον, ἢ γεωργῶν.
여가 시간이 있을 때면 그는 사냥을 하거나 농사를 지음으로써 육체를 단련하여 가벼우면서도 강인하게 만들었다.
§4.2ἦν γὰρ ἀγρὸς αὐτῷ καλὸς ἀπὸ σταδίων εἴκοσι τῆς πόλεως, εἰς τοῦτον ἐβάδιζε καθʼ ἡμέραν μετὰ τὸ ἄριστον ἢ μετὰ τὸ δεῖπνον, καὶ καταβαλὼν ἑαυτὸν ἐπὶ στιβαδίου τοῦ τυχόντος ὥσπερ ἕκαστος τῶν ἐργατῶν ἀνεπαύετο.
그에게는 도시에서 20스타디온 떨어진 곳에 훌륭한 농지가 있었는데, 매일 점심 식사 후나 저녁 식사 후에 그곳으로 걸어가서, 일꾼들 각자처럼 아무렇게나 놓인 풀 침상에 몸을 눕히고 휴식을 취했다.
πρωῒ δὲ ἀναστὰς καὶ συνεφαψάμενος ἔργου τοῖς ἀμπελουργοῦσιν ἢ βοηλατοῦσιν, αὖθις εἰς πόλιν ἀπῄει καὶ περὶ τὰ δημόσια τοῖς φίλοις καὶ τοῖς ἄρχουσι συνησχολεῖτο.
그리고 아침 일찍 일어나 포도 재배인들이나 소몰이꾼들과 함께 일을 도운 뒤, 다시 도시로 돌아가 친구들과 정무관들과 함께 공무에 종사했다.
§4.3τὰ μὲν οὖν ἐκ τῶν στρατειῶν προσιόντα κατάνλισκεν εἰς ἵππους καὶ ὅπλα καὶ λύσεις αἰχμαλώτων, τὸν δὲ οἶκον ἀπὸ τῆς γεωργίας αὔξειν ἐπειρᾶτο δικαιοτάτῳ τῶν χρηματισμῶν, οὐδὲ τοῦτο ποιούμενος πάρεργον, ἀλλὰ καὶ πάνυ προσήκειν? οἰόμενος οἰκεῖα κεκτῆσθαι τὸν ἀλλοτρίων ἀφεξόμενον.
이처럼 그는 원정에서 얻은 수입을 말과 무기, 그리고 포로들의 속전에 소모했고, 가장 정당한 축재 방식인 농업을 통해 가문을 일으키고자 노력했다. 이것조차 부업으로 삼지 않았으며, 타인의 재산에 손을 대지 않으려는 사람에게는 자신의 재산을 소유하는 것이 지극히 마땅하다고 생각했기 때문이다.
ἠκροᾶτο δὲ λόγων καὶ συγγράμμασι φιλοσόφων ἐνετύγχανεν, οὐ πᾶσιν, ἀλλʼ ἀφʼ ὧν ἐδόκει πρὸς ἀρετὴν ὠφελεῖσθαι.
또한 그는 철학자들의 강의를 들었고 그들의 저술을 접했으나, 전부는 아니었고 그로부터 미덕을 향해 도움을 받을 수 있다고 생각되는 것들을 택했다.
§4.4καὶ τῶν Ὁμηρικῶν ὅσα τὰς πρὸς ἀνδρείαν ἐγείρειν καὶ παροξύνειν ἐνόμιζε φαντασίας, τούτοις προσεῖχε.
그리고 호메로스의 시 중에서 용기를 북돋우고 자극하는 상상력을 지녔다고 믿는 것들에 주목했다.
τῶν δʼ ἄλλων ἀναγνωσμάτων μάλιστα τοῖς Εὐαγγέλου τακτικοῖς ἐνεφύετο καὶ τὰς περὶ Ἀλέξανδρον ἱστορίας κατεῖχε, τοὺς λόγους ἐπὶ τὰ πράγματα καταστρέφειν οἰόμενος, εἰ μὴ σχολῆς ἕνεκα καὶ λαλιᾶς ἀκάρπου περαίνοιντο.
다른 읽을거리 중에서는 특히 에우안겔로스의 전술서에 매달렸으며 알렉산드로스에 관한 역사에 정통했는데, 이는 말이라는 것이 그저 여가와 결실 없는 수다를 위해 행해지는 것이 아니라면 실제 행동으로 귀결되어야 한다고 생각했기 때문이다.
§4.5καὶ γὰρ τῶν τακτικῶν θεωρημάτων τὰς ἐπὶ τοῖς πινακίοις διαγραφὰς ἐῶν χαίρειν, ἐπὶ τῶν τόπων αὐτῶν ἐλάμβανεν ἔλεγχον καὶ μελέτην ἐποιεῖτο, χωρίων συγκλινίας καὶ πεδίων ἀποκοπὰς, καὶ ὅσα περὶ ῥείθροις ἢ τάφροις ἢ στενωποῖς πάθη καὶ σχήματα διασπωμένης καὶ πάλιν συστελλομένης φάλαγγος, ἐπισκοπῶν αὐτὸς πρὸς αὑτὸν ἐν ταῖς ὁδοιπορίαις καὶ τοῖς μεθʼ ἑαυτοῦ προβάλλων.
과연 그는 전술 이론 중 그림판 위에 그려진 도면은 제쳐 두고 실제 현장 위에서 검증을 거치며 훈련을 행했는데, 길을 가는 동안 스스로 살피고 동행자들에게 질문을 던지며, 지형의 경사와 평원의 절단면, 그리고 갈라졌다가 다시 결집하는 팔랑크스가 시내나 참호 혹은 좁은 길 주변에서 겪는 온갖 상태와 대형에 대해 토론했다.
§4.6ἔοικε γὰρ οὗτος ὁ ἀνὴρ περαιτέρω τῆς ἀνάγκης ἐμφιλοκαλῆσαι τοῖς στρατιωτικοῖς, καὶ τὸν πόλεμον ὡς ποικιλωτάτην ὑπόθεσιν τῆς ἀρετῆς ἀσπάσασθαι, καὶ ὅλως καταφρονεῖν τῶν ἀπολειπομένων ὡς ἀπράκτων.
왜냐하면 이 사람은 필요 이상으로 군사에 관한 일에 애착을 보였고, 전쟁을 미덕의 가장 다채로운 무대로서 받아들였으며, 군사에서 벗어나 있는 자들을 무능한 자들이라 하여 온전히 경멸했던 것처럼 보이기 때문이다.