Humanitext Reader

特土良 · 论观剧 §5-6

竞技的偶像崇拜起源及其本质

第 4 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

作者根据异教文献历史性地论证了罗马见世物(竞技)的起源在于偶像崇拜,追溯了其在埃特鲁里亚以及里贝拉利亚祭、孔苏阿里亚祭等节日中的根源,并指出当今竞技的名称与分类(神圣竞技与葬礼竞技)最终都归结于对邪灵的侍奉。

§5De originibus quidem ut secretioribus et ignotis penes plures nostrorum † artis nec aliunde inuestigandum fuit quam de instrumentis ethnicalium litterarum.
至于起源,由于对我们的大多数人而言是较为隐秘和不为人知的,因此除了从异教文献的工具中寻找之外,别无他途可以探究。
extaut auctores multi, qui super ista re commentarios ediderunt.
有许多作家曾就此事发表过论著。
ab his ludorum origo sic traditur: Lydos ex Asia transuenas in Etruria consedisse Timaeus refert duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione.
根据这些人,竞技(ludi)的起源是这样流传的:提麦奥斯记述说,由于王位争夺而向兄弟让步的泰雷努斯率领着来自亚洲的移民吕底亚人,定居在埃特鲁里亚。
igitur in Etruria inter ceteros ritus supers titionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituunt.
因此,在埃特鲁里亚,在他们迷信的其他各种仪式之中,他们也以宗教的名义创办了见世物。
inde Romani arcessitos artifices mutuantur, tempus, enuntiationem, ut ludii a Lydis uocarentur.
罗马人从那里借用了请来的艺人、举办时间和名称,以至于艺人(ludii)因吕底亚人(Lydi)而得名。
sed etsi Varro ludios a ludo id est a lusu interpretatur, sicut et Lupercos ludios appellabant quod ludendo discurrant tamen eum lusum iuuenum et die,. bus festis et templis et religionibus reputat.
然而,即便瓦罗将艺人(ludii)解释为源自“竞技(ludus)”即“游戏(lusus)”——正如他们也将卢佩尔库斯祭司称为“艺人(ludii)”,因为他们游戏着(ludendo)四处奔跑——但他依然将年轻人的这种游戏归于节日、神殿和宗教仪式。
nihil iam de caussa uocabuli, cum! rei caussa idololatria sit.
关于名称的由来已无需多言,因为事物的起因本就是偶像崇拜。
nam et cum promiscue ludi Liberalia uocarentur, honorem Liberi patris manifeste sonabant.
因为,即使当竞技被混杂地称为“里贝拉利亚祭”时,它们也显然是在宣扬父神里贝尔(巴克科斯)的荣耀。
Libero enim a rusticis primo fiebant ob beneficium quod ei adscribunt demonstrati gratia uini.
因为,最初是由乡下人为了献给里贝尔而举行仪式的,这是由于他们将发现葡萄酒的恩惠归功于他。
exinde ludi Consualia dicti, qui initio Neptunum honorabant. eundem enim et Consum uocant.
此后,竞技被称为“孔苏阿里亚祭”,最初是为了尊崇涅普顿;因为他们也称同一位神为孔苏斯。
| dehinc Ecurria ab equis Marti Romulus dixit; quamquam et Consualia Romulo defendunt, quod ea Conso dicauerit deo, ut uolunt, consilii, eius scilicet, quo tunc Sabinarum uirginum rapinam militibus suis in matrimonia excogitauit.
此后,罗慕路斯因马(equi)而将献给玛尔斯的竞技命名为“埃库里亚祭”;尽管他们也为罗慕路斯辩护,称“孔苏阿里亚祭”亦归于他,因为他将其献给了孔苏斯——如他们所愿,这是“谋略(consilium)”之神,也即他当时为他的士兵策划掠夺萨宾少女为妻的那个谋略。
probum plane consilium et nunc quoque inter ipsos Romanos iustum et licitum, ne dixerim penes deum.
这显然是一个高尚的谋略,即使在今天,在罗马人自己当中也被认为是公正和合法的,更不用说在上帝那里了!
facit enim et hoc ad originis maculam, ne bonum existimes quod initium a malo accepit, ab impudentia a uiolentia ab odio, a fratricida institutore, a filio Martis.
因为这也构成了其起源的污点,免得你认为那源于邪恶、源于无耻、源于暴力、源于仇恨、源于一个杀手足的创始人、源于玛尔斯之子的事物是美好的。
et nunc ara Conso illi in circo demersa est ad primas metas sub terra cum inscriptione eiusmodi: CONSUS CONSILIO MARS DUELLO LARES † COILLO POtentes.
直到今天,那位孔苏斯的祭坛依然埋在马戏场第一折返点附近的地下,刻有这样的碑文: ‘孔苏斯在谋略中、玛尔斯在战争中、拉雷斯在天中彰显力量。
sacrificant apud eam nonis Iuliis sacerdotes publici, XII. Kalend. Septembres flamen Quirinalis et uirgines.
’国家祭司们于七月七日在此祭祀,奎里努斯的祭司和贞女们则于八月二十一日在此祭祀。
dehinc idem ROmulus Ioui Feretrio ludos instituit in Tarpeio, quos Tarpeios dictos et Capitolinos Piso tradit; post hunc Numa Pompilius Marti et Robigini fecit (nam et robiginis deam finxerunt); dehinc Tullus Hostilius, dehinc Ancus Martius et ceteri.
随后,同一位罗慕路斯在塔尔佩亚山上为尤皮特·费雷特里乌斯创立了竞技,皮索记述说这些竞技被称为“塔尔佩亚竞技”和“卡皮托里乌斯竞技”;继他之后,努玛·庞皮里乌斯为玛尔斯和罗比古斯(麦角病之神)举行了竞技(因为他们甚至捏造了一位麦角病女神);随后是图路斯·霍斯提里乌斯,再后是安库斯·马尔基乌斯以及其他人。
qui quos quem per ordinem et quibus idolis ludos instituerint, positumum est apud Suetonium Tranquillum uel a quibus Tranquillus accepit.
谁按顺序、为了哪些偶像创立了哪些竞技,都记载在苏埃托尼乌斯·特兰奎卢斯的著作中,或者记载在特兰奎卢斯所依凭的那些作者的著作中。
sed haec satis erunt ad originis de idololatria reatum.
但为了证明起源在偶像崇拜上的罪责,这些已经足够了。
§6Accedit ad testimonium antiquitatis subsecuta posteritas formam originis de titulis huius quoque temporis praeferens, per quos signatum est, cui idolo et cui superstitioni utriusque generis ludi notarentur.
在古代的见证之外,后世也随之而来,从今天的各种名称(tituli)中展现出起源的形态;通过这些名称,表明了哪种类型的竞技是献给哪个偶像和哪种迷信的。
Megalenses enim et Apollinares, item Cereales et Neptunales et Latiares et Florales in commune celebrantur; reliqui ludorum de natalibus et sollemnibus regum et publicis prosperitatibus et municipalibus festis superstitionis causas habent.
因为,美加勒祭(大母神祭)、阿波罗祭,以及凯雷斯祭、涅普顿祭、拉提乌姆祭和佛洛拉祭都是公开庆祝的;其余的竞技则以君主的诞辰和纪念典礼、国家繁荣以及地方城市节日为由,皆具有迷信的起因。
inter quos etiam priuatorum memoriis legatariae editiones parentant, id quoque secundum institutionis antiquitatem.
在这些竞技中,甚至有为了私人的纪念而通过遗赠举办的演出,这也同样符合创设的古老传统。
nam et a primordio bifariam ludi censebantur, sacri et funebres id est deis nationum et mortuis.
因为,从一开始竞技就被分为两类:神圣的与葬礼的,也就是说,献给异族神明的与献给死者的。
sed de idololatria nihil differt apud nos, sub quo nomine et titulo, dum ad eosdem spiritus perueniat, quibus renuntiamus.
但是,就偶像崇拜而言,在我们看来,在什么样的名称和名义下进行并没有区别,只要它最终达至我们所拒绝的那些相同的邪灵。
licebit mortuis, licebit deis suis faciant, perinde mortuis suis ut diis faciunt;
随他们便吧,他们可以为死者举行,也可以为他们自己的神明举行;他们对待自己的死者,正如对待神明一样。
una condicio partis utriusque est, una idololatria, una renuntiatio nostra aduersus idololatrian.
两者的境况是一致的:同属偶像崇拜,而我们针对偶像崇拜的拒绝也是一致的。

词汇与语法注释

  1. 20secretioribus et ignotis penes plures nostrorum — 比较级 `secretioribus` 用作绝对比较级(表示“相当隐秘”),与并列的 `ignotis` 一起,修饰在信徒(`nostrorum`,人称代词属格复数)之中的状态。带剑号(†)的 `artis` 提示文本有损坏(crux),可能涉及见世物的“技艺”或“起源”。句子骨架为 `De originibus... inuestigandum fuit`(关于起源……必须进行探究)。
  2. p.7nihil iam de caussa uocabuli — 省略了非人称动词短语(如 `nihil iam <dicendum est>` 或 `nihil <attinet dicere>`)。紧随其后的 `cum` 从句引导原因,构成了“关于名称的由来无需再言,因为……”的逻辑结构。
  3. 10in matrimonia excogitauit — 前置词 `in` 接宾格(`matrimonia`)表示行为的“目的”或“结果”(“为了作为结婚对象”)。它修饰 `excogitauit`(策划)的宾语 `rapinam Sabinarum uirginum`(掠夺萨宾少女),表明绑架的目的是为了建立婚姻关系。
  4. 15licebit mortuis, licebit deis suis faciant — 非人称动词 `licebit` 直接连接现在时虚拟语气 `faciant`(省去了连接词 `ut`),表示让步(“随他们去举办吧 / 他们举办也无妨”)。在语境中,这是对异教徒为死者或他们的神明举行竞技(ludi)做出的假设性让步表述。

引用这一段

特土良, 论观剧 §5-6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa027.humanitext-lat2:5-6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。