Humanitext Reader

特土良 · 论观剧 §23-25

上帝对演员的审判与参与见世物背弃洗礼誓言

第 11 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

德尔图良指出见世物演员在社会和法律上受到贬低的矛盾,论证上帝谴责他们的虚饰与暴力。他进一步警告,参与见世物违反了洗礼时的誓言,并危害了信仰。

§23Cum igitur humana recordatio etiam obstrepente gratia uoluptatis damnandos eos censeat ademtis bonis dignitatum in quendam scopulum famositatis, quanto magis diuina iustitia in eiusmodi artifices animaduertit? an deo placebit auriga ille tot animarum inquietator, tot furiarum minister, tot *** status, ut sacerdos coronatus uel coloratus ut leno, quem curru rapiendum diabolus aduersus Elian exornauit? placebit et ille, qui uoltus suos nouacula mutat, infidelis erga faciem suam, quam non contentus Saturno et Isidi et Libero proximam facere insuper contumeliis alaparum sic obicit, tamquam de praecepto domini ludat? docet scilicet et diabolus uerberandam maxillam patienter offerre.
因此,即便享乐的诱惑逆耳喧嚣,人类的理性依然判定他们应当被定罪,剥夺他们尊贵的身份,将他们驱逐到恶名昭彰的岩礁上,那么,神圣的正义岂不更要对这类艺人进行惩罚吗? 难道上帝会喜欢那个让无数灵魂动荡不宁、作无数狂怒之奴役、具有……身份的战车御者吗? 他就像一个戴着冠冕的祭司,又像一个涂脂抹粉的拉客皮条客,恶魔为了对抗以利亚,把他装饰起来用战车极速带走。 神难道会喜欢那个用剃刀改变自己面容、对自己脸面不忠实的人吗? 他不满足于让自己的脸面接近萨图尔努斯、伊西斯和利贝尔,更将其置于耳光和侮辱之下,仿佛是按照主的诫命在嬉戏。 显然,恶魔也在教导人们耐心地把要挨打的脸颊转过去。
sic et tragoedos cothurnis extulit, quia nemo potest adicere cubitum unum ad staturam suam: mendacem facere uult Christum.
同样,他也用厚底靴抬高了悲剧演员,因为没有人能使自己的身量增加一肘:他企图让基督成为说谎者。
iam uero ipsum opus personarum quaero an deo placeat, qui omnem similitudinem uetat fieri, quanto magis imaginis suae? non amat falsum auctor ueritatis; adulterium est apud illum omne quod fingitur.
现在,我倒想问问,假面的使用本身是否能取悦上帝? 祂禁止制造任何相似之物,更何况是祂自己的形象? 真理的创造者不爱虚假;在祂看来,一切虚饰皆是奸淫。
proinde uocem sexus aetates mentientem, amores iras gemitus lacrimas asseuerantem non probabit: omnem enim hypocrisin damnat.
因此,祂绝不赞许那掩盖性别和年龄的声音,那宣称爱、怒、呻吟和眼泪的声音:因为祂谴责一切伪善。
ceterum cum in lege praescribit maledictum esse qui muliebribus uestietur, quid de pantomimo iudicabit, qui etiam muliebribus curuatur? sane et ille artifex pugnorum impunitus ibit.
再者,既然律法中规定“穿妇女衣服的人必受咒诅”,那么对于那甚至因女性姿态而扭曲身体的默剧演员,祂将如何判决? 当然,那个用拳头技艺的人也绝不会免受惩罚。
tales enim cicatrices caestuum et callos pugnorum et aurium fungos a deo cum plasmaretur accepit;
难道他身上那些皮带套留下的伤疤、拳头上的硬茧和耳朵的肿胀,是在他被上帝塑造时所接受的吗?
ideo illi oculos deus commodauit, ut uapulando deficiant.
上帝赐给他眼睛,难道是为了让他在挨打时失明吗?
taceo de illo, qui hominem leoni prae se opponit, ne parum. sit homicida quam qui eundem postmodum iugulat.
我且不提那个把人推到狮子面前的人,以免他作为杀人犯,不比随后亲手宰杀那人的人更为严重。
§24Quot adhuc modis probauimus, nihil ex his quae spectaculis deputantur placitum deo esse! at congruens seruo dei quod deo placitum non sit? si omnia propter diabolum institu ta et ex diaboli rebus instructa monstrauimus (nihil enim non diaboli est quicquid dei non est uel deo displicet), hoc erit pompa diaboli, aduersus quem in signaculo fidei eieramus.
至今,我们已经用多少种方式证明了,见世物中配给的一切没有一样是取悦上帝的! 然而,取悦神圣仆人的,难道可以是上帝所不悦的事物吗? 如果我们已经表明,一切事物都是为了恶魔而设立、且由恶魔的东西装备起来的(因为任何非上帝之物或为上帝所嫌恶之物,无一不属于恶魔),那么这就是恶魔的行列,我们在信仰的印记中曾发誓拒绝它。
quod autem eieramus, neque facto neque dicto neque uisu neque conspectu participare debemus.
而我们所发誓拒绝的事物,无论是通过行为、言语、观看还是视线,都不应当参与。
ceterum sic nos eieramus et rescindimus signaculum rescindendo testationem eius.
否则,我们就是在一边发誓拒绝,一边通过废除其誓言来废除那印记。
numquid ergo superest, ut ab ipsis ethnicis responsum flagitemus? illi nobis iam renuntient, an liceat Christianis spectaculo uti.
那么,难道还剩下要我们向异教徒本身索要答案吗? 让他们现在向我们宣告,基督徒是否可以享用见世物。
atquin hinc uel maxime intelligunt factum Christianum, de repudio spectaculorum.
然而,他们恰恰是从这一点上,即从拒绝见世物中,最能理解一个人成为了基督徒。
itaque negat manifeste qu per quod agnoscitur tollit.
因此,那取消了自己借以被认出的特征之人,显然是否认了信仰。
quid autem spei superest in eiusmodi homine? nemo in castra hostium transit nisi proiectis armis suis, nisi destitutis signis et sacramentis principis sui, nisi pactus simul perire.
在这样的人身上,还剩下什么希望呢? 除非扔掉自己的武器,除非抛弃自己君主的军旗和誓言,除非约定一同毁灭,否则没有人会投奔到敌人的阵营。
§25An ille recogitabit eo tempore de deo positus illic ubi nihil est de deo? pacem, opinor, habebit in animo contendens pro auriga, pudicitiam ediscet attonitus in mimos.
或者,在那个毫无上帝之物的场所,在那个时候,那个人会想到上帝吗? 我以为,他在为战车御者喝彩争执时,心中会保有平静;他在对默剧演员感到震惊时,会学到贞洁。
immo in omni spectaculo nullum magis scandalum occurret quam ille ipse mulierum et uirorum accuratior cultus.
相反,在所有的见世物中,没有什么比男女那精心打扮的服饰本身更会成为绊脚石。
ipsa consensio, ipsa in fauoribus aut conspiratio aut dissensio inter se de commercio scintillas libidinum conflabellant.
他们的一致、他们在支持中的结合或分歧,通过交往将情欲的火花吹得更旺。
nemo denique in spectaculo ineundo prius cogitat nisi uideri et uidere.
总之,在进入见世物时,没有人首先想到的不是被看和观看。
sed tragoedo uociferante exclamationes ille alicuius prophetae retractabit et inter effeminati tibicines modos psalmum secum comminiscetur, et cum athletae agent, ille dicturus est repercutiendum non esse.
但是,当悲剧演员大声喊叫时,他会回想某位先知的呼喊吗? 在阴柔的笛手演奏的曲调中,他会在心中默想赞美诗吗? 当竞技者们搏斗时,他会说不应当还击吗?
poterit ergo et de misericordia moneri defixus in morsus ursorum et spongias retiariorum.
那么,难道在凝视着熊的撕咬和网斗士的血海绵时,他还能受到仁慈的告诫吗?
auertat deus a suis tantam uoluptatis exitiosae cupiditatem! quale est enim de ecclesia dei in diaboli ecclesiam tendere, de caelo, quod aiunt, in caenum? illas manus quas ad deum extuleris postmodum laudando histrionem fatigare? ex ore, quo Amen in Sanctum protuleris, gladiatori testimonium reddere, εἰς αἰῶναςἀπ\' αἰῶνος alii omnino dicere nisi deo et Christo?
愿上帝使祂的子民远离对这种毁灭性快乐的如此渴望! 从上帝的教会走向恶魔的教会,从俗话所说的“天堂坠入泥潭”,这是何等的事情啊! 那双曾向神举起的手,随后却因赞美丑角而疲惫不堪? 那张曾对圣者说“阿们”的嘴,却要为剑斗士献上赞许的证言,将“εἰς αἰῶνας ἀπ' αἰῶνος”完全说给上帝和基督以外的人听吗?

词汇与语法注释

  1. §23Cum igitur humana recordatio etiam obstrepente gratia uoluptatis damnandos eos censeat... — “obstrepente gratia uoluptatis” 是一个夺格绝对结构,带有让步语气(“即使享乐的诱惑逆耳喧嚣”)。“humana recordatio” 是 “censeat” 的主语,而 “damnandos [esse] eos” 是作 “censeat” 的宾语的“对格+动形容词”结构。
  2. §23ne parum sit homicida quam qui eundem postmodum iugulat — 紧随具有比较级含义的 “parum”(意为“不足、较轻”)之后的 “quam” 表示比较。该从句是由 “ne” 引导的否定目的从句,意为“以免他与随后亲手宰杀那人的人相比,被视为较轻的杀人犯”。
  3. §24quod autem eieramus, neque facto neque dicto neque uisu neque conspectu participare debemus. — “quod” 是一个关系代名词,先行词在语境中指代“我们在洗礼时发誓拒绝的事物”。虽然 “participare” 通常支配夺格(或与格),但在这里它带有对格的关系代名词 “quod”,可被视为及物动词用法或受关系词引力影响。
  4. §25pacem, opinor, habebit in animo contendens pro auriga, pudicitiam ediscet attonitus in mimos. — 这是德尔图良典型的强烈讽刺(反语)表达。直陈式将来时 “habebit” 和 “ediscet” 并非字面上的预测,而是通过反语指出,在那样的情况下,人们根本无法保持内心平静或学习贞洁。

引用这一段

特土良, 论观剧 §23-25. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa027.humanitext-lat2:23-25

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。