§3Mutant et bestiae pro veste formam; quamquam et pavo pluma vestis, et quidem de cataclistis, immo omni conchylio pressior qua colla florent, et omni patagio inauratior qua terga fulgent, et omni syrmate solutior qua caudae iacent, multicolor et discolor et versicolor, nunquam ipsa semper alia, etsi semper ipsa quando alia, totiens denique mutanda quotiens movenda.
兽类也改变它们的形态以代替衣服;虽然孔雀的羽毛是它的衣服,而且确实是极好的,在它的颈部绽放之处比任何贝紫都更深邃,在它的背部闪耀之处比任何金丝花边都更金碧辉煌,在它的尾部垂落之处比任何拖地长袍都更飘逸。 它五颜色、色彩斑驳、千变万化,从未保持原样却又总是自己,即使在变化时它也总是自己,总之,只要一动,它就会发生改变。
Nominandus est et serpens, licet pone pavum; na(??) et iste quod sortitus est convertit, corium et aevum.
蛇也必须被提及,虽然排在孔雀之后;因为他也改变了他所分得的东西,即他的皮和他的年龄。
Siquidem ut senium persensit, in angustias stipat, pariterque specum ingrediens et cutem egrediens ab ipso statim limine erasus exuviis ibidem relictis novus explicat; cum squamis et anni recusantur.
事实上,当他感到衰老时,他就会把自己塞进狭窄的缝隙中,在进入洞穴的同时脱去外皮,在入口处便被擦去旧皮,将蜕下的皮留在原地,以崭新的姿态舒展开来;随着鳞片的脱落,岁月也同样被抛弃。
Hyaena, si observes, sexus annalis est, marem et feminam alternat.
如果你观察的话,鬣狗每一年的性别都会发生变化,雄雌交替。
Taceo cervum, quod et ipse, aetatis suae arbiter, serpente pastus veneno languescit in iuventutem.
我且不提鹿,因为他自己作为自己年龄的主宰,在吞食了蛇之后,会因毒素而衰弱,从而重获青春。
Est et
Quadrupes tardigrada, agrestis, humilis, aspera.
还有一种步履缓慢、生活在原野、低矮、粗糙的四足兽。
Testudinem Pacuvianam putas? Non est.
你以为它是帕库维乌斯所说的乌龟吗? 不是。
Capit et alia bestiola versiculum, de mediocribus oppido, sed nomen grande.
另一只非常平庸但名字宏大的小兽也符合这句诗。
Chamaeleontem qui audieris haud ante gnarus, iam timebis aliquid amplius cum leone.
如果有人在不了解它之前听到卡梅雷翁这个名字,就会因其中含有“狮子”而害怕某些更庞大的东西。
At cum offenderis apud vineam ferme sub pampino totum, ridebis illico audaciam egregiam nominis, quippe nec sucus est corpori, quod minutioribus multo liquet.
但是,当你在葡萄园里,通常在葡萄叶下,发现它的全身时,你立刻就会嘲笑这个名字非凡的大胆,因为它的身体里甚至没有水分,这对于更微小的生物来说也是显而易见的。
Chamaeleon pellicula vivit.
卡梅雷翁只靠一层薄皮活着。
Capitulum statim a dorso; nam deficit cervix.
头紧挨着背部,因为没有脖子。
Itaque durum reflecti, sed circumspectu emissicii ocelli, immo luminis puncta vertiginant.
因此,它很难转头,但通过它向外突出的小眼睛的环视,或者说是光点的旋转,来观察四周。
Hebes, fessus, vix a terra suspendit, molitur incessum stupens et promovet, gradum magis demonstrat quam explicat, ieiunus scilicet semper et indefectus; oscitans vescitur, follicans ruminat, de vento cibus.
它迟钝、疲倦,几乎不能使身体离开地面,它在呆滞中挪动步伐并向前移动,与其说是迈步,不如说是在展示步伐,它当然总是饥饿且不衰竭;它张口而食,像风箱一样鼓动着反刍,以风为食。
Tamen et chamaeleon mutare totus, nec aliud, valet.
然而,卡梅雷翁也能够改变全身,而没有别的。
Nam cum illi coloris proprietas una sit, ut quid accessit, inde suffunditur.
因为既然它只有一种固有的颜色,当有什么靠近时,它就会被染上那颜色。
Hoc soli chamaeleonti datum, quod vulgo dictum est, de corio suo ludere.
俗话所说的“戏弄自己的皮”,是只赋予卡梅雷翁的。
Multa dicendum fuit, ut ad hominem praestructim perveniretur.
为了循序渐进地讲到人,必须说许多话。
Hunc quoquo primordio accipitis, nudus certe et investis figulo suo constitit; post demum sapientiam haud dum licitum praereptam potitur.
无论你们接受人类的何种起源,他确实是赤身露体、毫无衣饰地站在他的陶匠面前;只是在此之后,他才占有了还未被允许便被夺取的智慧。
Ibidem quod in novo corpore indebitum adhuc pudori erat protegere festinans ficulneis foliis interim circumdat: dehinc cum de originis loco exterminat, quippe deliquerat, pellitus orbi ut metallo datur.
在同一个地方,他急于遮盖新身体中由于羞耻而尚未应当遮盖的部分,暂时用无花果叶将自己围起来:随后,由于他确实犯了罪,当他被从起源之地驱逐时,他穿着皮衣,像被送往矿山一样被交给了世界。
Sed arcana ista, nec omnium nosse.
但这些是奥秘,并非所有人都能知晓。
Cedo iam de vestro quod Aegyptii narrant et Alexander digerit et mater legit de tempestate Osiridis qua ad illum ex Libya Ammon facit ovium dives.
现在,且看你们自己的传说:埃及人所叙述的、亚历山大所整理的、他母亲所阅读的关于奥西里斯时代的传说,当时拥有丰富羊群的阿蒙从利比亚来到他那里。
Denique cum ipsis Mercurium autumant forte palpati arietis mollitie delectatum deglubasse oviculam, dumque pertemptat et, quod facilitas materiae suadebat, tractu prosequente filum eliquat, in retis pristini modum, quem philyrae taeniis iunxerat, texuisse.
总之,他们断言默丘里偶然抚摸公羊,因其柔软而感到愉悦,便剥下小羊的皮,当他尝试时,由于材料的易处理性,他通过拉扯抽出了纤维,仿照他曾用椴树皮带联结的古老网具的方式,织成了布。
Sed vos omnem lanicii dispensationem structuramque telarum Minervae maluistis, cum penes Arachnen diligentior officina.
但是,你们更愿意将羊毛加工的全部管理和织机的构造归功于密涅瓦,尽管更精细的工作室其实是在阿拉克涅那里。
Exinde materia: nec de ovibus dico Milesiis et Selgicis et Altinis, aut quis Tarentum vel Baetica cluet natura colorante, sed quoniam et arbusta vestiunt, et lini herbida post virorem lavacro nivescunt, nec fuit satis tunicam pangere et serere, ni etiam piscari vestitum contigisset.
接着是原料:我不是说米雷托斯、塞尔盖和阿尔蒂努姆的羊毛,或者是那些因天然染色而闻名于塔兰托或贝提卡的羊毛,而是因为树木也为我们提供衣服,而绿色的亚麻草在洗涤后会变白,而且仅仅种植和播种一件外套是不够的,除非连衣服也可以通过捕鱼获得。
Nam et de mari vellera, qua muscosae lanositatis lautiores, conchae comant.
因为海洋中也长着贝壳,由于其苔藓般的羊毛状物质更加优雅,贝壳长着毛发。
Prorsus haud latet bombycem (vermiculi genus est) quae per aerem liquando araneorum horoscopis idonius distendit, dehinc devorat, moi salva reddere.
的确,蚕并不是不为人知的,它通过在空气中吐丝,比蜘蛛更适合地结成网,然后吞下,不久又完好地吐出来。
Proinde, si necaveris, animata iam stamina volves.
因此,如果你杀死了它,你就会缠绕出已经获得生命的丝线。
Tantam igitur paraturam materiarum ingenia quoque vestificinae prosecuta, primum tegendo homini, qua necessitas praecessit, dehinc et ornando, immo et inflando, qua ambitio successit, varias indumentorum formas promulgare.
因此,制衣的技术也随之跟上了如此丰富的原材料准备,首先是为了遮盖人类,然后是为了装饰,甚至是为了夸耀,从而公布了各种形式的衣服。
Quarum pars gentilitus inhabitantur, ceteris incommunes, pars vero passivitus, omnibus utiles, ut hoc pallium, etsi Graecum magis, sed lingua iam penes Latium est.
在这些衣服中,一部分是由各民族特有地穿着,不与他人共有,但另一部分则是普遍的,对所有人都有用,比如这件帕利乌姆,虽然它更偏向于希腊,但这个词现在已经属于拉丁语了。
Cum voce vestis intravit.
它伴随着衣服的名称一起进入了这里。
Atque adeo ipse qui Graecos praeter urbem censebat, litteras eorum vocemque senex iam eruditus, idem Cato iuridicinae suae in tempore humerum exertus, haud minus palliato habitu Graecis favit.
甚至那位认为应该将希腊人逐出城市的人自己——他在老年时已经学习了他们的文学和语言,就是那位卡托,在执行他的司法裁判时,露出一侧肩膀,以穿着帕利乌姆的姿态,同样青睐于希腊人的装束。