Humanitext Reader

小塞内卡 · 论天意 §5.1-5.6

外在事物的虚无与顺应命运的自愿

第 7 段,共 9 段 · 拉丁语

内容简介

著者指出,最优秀的人承受考验符合整体利益和神的意图,并阐明财富等外在事物被赐予恶人是为了证明其无足轻重。随后,他引用哲学家德米特里乌斯的豪言,强调智者应当心甘情愿地顺应命运,而非被迫屈从于神圣的永恒法则。

§5.1Adice nunc, quod pro omnibus est optimum quemque, ut ita dicam, militare et edere operas.
现在再加一点,可以说是,最优秀的人去服兵役并履行职责,这对所有人都是最有利的。
Hoc est propositum deo quod sapienti viro, ostendere haec quae vulgus appetit, quae reformidat, nec bona esse nec mala; apparebit autem bona esse, si illa non nisi bonis viris tribu erit, et mala esse, si tantum malis irrogaverit.
神的意图与智者相同,即向人们展示大众所渴望和畏惧的这些事物既非善亦非恶;但是,如果他只把这些事物赐予好人,它们就会显得是善的,而如果他只把它们强加给恶人,它们就会显得是恶的。
§5.2Detestabilis erit caecitas, si nemo oculos perdiderit, nisi cui eruendi sunt: itaque careant luce Appius et Metellus.
如果只有那些眼睛该被挖出的人才失明,那么失明将是令人嫌恶的;因此,让阿庇乌斯和梅特鲁斯失去光明吧。
Non sunt divitiae bonum; itaque habeat illas et Elius leno, ut homines pecuniam, cum in templis consecraverint, videant et in fornice.
财富并非善物;因此,让拉皮条的埃利乌斯也拥有它吧,以便人们在神殿里奉献了钱财之后,在妓院里也能看到它。
Nullo modo magis potest deus concupita traducere, quam si illa ad turpissimos defert, ab optimis abigit.
神要贬低人们所热望之物,最有效的方法莫过于把它们送给最卑劣的人,而从最优秀的人那里夺走。
§5.3"At iniquum est virum bonum debilitari aut configi aut alligari, malos integris corporibus solutos ac delicatos incedere.
“但是,好人身体残疾、被刺穿或被捆绑,而恶人却身体健全、自由自在、奢华放荡地走动,这是不公平的。
"Quid porro? Non est iniquum fortes viros arma sumere et in castris pernoctare et pro vallo obligatis stare vulneribus, interim in urbe securos esse percisos et professos impudicitiam? Quid porro? Non est iniquum nobilissimas virgines ad sacra facienda noctibus excitari, altissimo somno inquinatas frui?
”那么,这又如何呢? 勇敢的人们拿起武器,在军营中露宿,带着包扎好的伤口站在防线前,而与此同时,在城里,男娼和公开宣称不贞的人却安然无恙,这难道不公平吗? 那么,这又如何呢? 最尊贵的处女在夜间被唤醒去举行神圣的仪式,而放荡的女人却享受着最深沉的睡眠,这难道不公平吗?
§5.4Labor optimos citat.
劳动召唤最优秀的人。
Senatus per totum diem saepe consulitur, cum illo tempore vilissimus quisque aut in campo Otium suum Oblectet aut in popina lateat aut tempus in aliquo circulo terat.
元老院常常整天都在商议,而与此同时,最卑劣的家伙们要么在战神广场消遣闲暇,要么躲在酒馆里,要么在某个社交圈子里消磨时间。
Idem in hac magna re publica fit; boni viri laborant, impendunt, impenduntur et volentes quidem; non trahuntur a fortuna, sequuntur illam et aequant gradus.
在这伟大的国家中也是如此;好人劳动、付出、牺牲自己,而且是心甘情愿地;他们不被命运拖着走,而是跟随它并与它并肩前进。
Si scissent, antecessissent.
如果他们早知道,他们就会走在前面。
§5.5Hanc quoque animosam Demetri fortissimi viri vocem audisse me memini: "Hoc unum," inquit, "de vobis, di immortales, queri possum, quod non ante mihi notam voluntatem vestram fecistis; prior enim ad ista venissem, ad quae nunc vocatus adsum.
我还记得听过最勇敢的人德米特里乌斯的这句豪言壮语:“不朽的神明啊,”他说,“对于你们,我只能抱怨这一件事,就是你们没有早点让我知道你们的意愿;因为那样我就会早些来到我现在被召唤而至的这些试练面前。
Vultis liberos sumere? vobis illos sustuli.
你们想夺走我的孩子吗? 我是为你们抚养他们的。
Vultis aliquam partem corporis? sumite; non magnam rem promitto, cito totum relinquam.
你们想要我身体的某个部分吗? 拿去吧;我承诺的不是什么大事,很快我就会把整个身体都留给你们。
Vultis spiritum? quidni? nullam moram faciam, quo minus recipiatis quod dedistis.
你们想要我的生命(气息)吗? 有何不可? 我绝不拖延,不阻碍你们收回你们所赐予的东西。
A volente feretis quicquid petieritis.
对于一个心甘情愿的人,你们要什么,就会得到什么。
§5.6Quid ergo est? Maluissem offerre quam tradere.
那么,这又算什么呢? 我本更愿意主动献出,而不是被动交出。
Quid opus fuit auferre? Accipere potuistis;
何须夺取?
sed ne nunc quidem auferetis, quia nihil eripitur nisi retinenti.
你们本可以接受的;但即使是现在,你们也夺不走任何东西,因为只有对那些执意不放手的人,东西才会被抢走。
"Nihil cogor, nihil patior invitus nec servio deo sed assentior, eo quidem magis, quod scio omnia certa et in aeternum dicta lege decurrere.
”我没有受到任何强迫,没有违背意愿去承受任何事,我不是在奴役于神,而是在赞同他,而且更是因为我知道,一切都在按照确定且永恒的法则运行。

词汇与语法注释

  1. 5.1pro omnibus — 意为“为了所有人的利益”。在此语境下,该介词短语表示整体的福祉或利益,而非“代替”或“代表”。
  2. 5.1hoc est propositum deo quod sapienti viro — 关系代词 `quod` 的先行词是 `propositum`。该句是一个带有省略结构的比较表达,完整表述为 `quod [propositum est] sapienti viro`(“即智者的意图”)。
  3. 5.2careant luce Appius et Metellus — 现在时虚拟语气 `careant` 表示祈愿或让步的命令(“让……失去”)。夺格 `luce` 受动词 `careo` 支配,该动词要求夺格表示缺乏或分离。
  4. 5.5quo minus recipiatis quod dedistis — 在表示阻碍或延迟的表达(此处为 `nullam moram faciam`)之后,使用连词 `quo minus` 引导的名词从句。意为“我绝不作任何拖延以阻碍你们收回所赐予的东西”。
  5. 5.6nihil eripitur nisi retinenti — 现在分词 `retinens` 的单数与格形式 `retinenti` 在此作“分离与格”(常与表示夺取的动词连用),表示动作影响的对象,即“从(执意不放手的)人那里”。

引用这一段

小塞内卡, 论天意 §5.1-5.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0255.stoa012.humanitext-lat2:5.1-5.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。