Humanitext Reader

小塞内卡 · 论闲暇 §6.1-6.5

闲暇中的智识探求与斯多葛先哲的贡献

第 6 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

论证了闲暇并非单纯追求享乐,而是包含着造福后世的高贵活动。以斯多葛派先哲为例,指出他们虽然未直接参与公职国政,但通过其闲暇中的智识探求为全人类规划了秩序,所做贡献远超奔波于世俗实务之人。

§6.1"Sed refert," inquis, "an ad illam voluptatis causa accesseris nihil aliud ex illa petens quam adsiduam contemplationem sine exitu; est enim dulcis et habet inlecebras suas.
“但是,”你说,“你是因为享乐的目的而走向它,除了无休止且没有终结的观照之外,不再向它寻求任何别的东西,这很重要;因为它是甘美的,且有其自身的诱惑。
"Adversus hoc tibi respondeo: aeque refert, quo animo civilem agas vitam, an semper inquietus sis nec tibi umquam sumas ullum tempus, quo ab humanis ad divina respicias.
”对此我回答你:你以何种心态过公民生活也同样重要,即你是否总是躁动不安,从未给自己留出任何时间,好从人事转而瞻仰神事。
§6.2Quomodo res adpetere sine ullo virtutum amore et sine cultu ingeni ac nudas edere operas minime probabile est — misceri enim ista inter se et conseri debent—, sic imperfectum ac languidum bonum est in otium sine actu proiecta virtus, numquam id, quod didicit, ostendens.
正如在对美德毫无爱意、对心灵毫无陶冶的情况下追求事务,并呈现出赤裸裸的工作,是绝不可取的一样——因为这些事物应当相互混合并交织在一起——,同样,被抛入没有行动的闲暇之中的美德,从未展现它所学到的东西,便是一种不完美且无生气的善。
§6.3Quis negat illam debere profectus suos in opere temptare, nec tantum quid faciendum sit cogitare, sed etiam aliquando manum exercere et ea, quae meditata sunt, ad verum perducere? Quodsi per ipsum sapientem non est mora, si non actor deest, sed agenda desunt, ecquid illi secum esse permittes?
谁能否定它应当在行动中检验自己的进步,不仅思考应当做什么,而且有时也应付诸实践,将所思所想付诸现实呢? 但是,如果智者自身并无延宕,如果并非缺少行动者,而是缺少应做之事,你难道不允许他有些许时间与自己独处吗?
§6.4Quo animo ad otium sapiens secedit? Ut sciat se tum quoque ea acturum, per quae posteris prosit.
智者是以何种心态退隐到闲暇之中的? 为了知道自己在那时也将做那些有益于后世的事。
Nos certe sumus qui dicimus et Zenonem et Chrysippum maiora egisse, quam si duxissent exercitus, gessissent honores, leges tulissent.
正是我们主张,芝诺和克律西波斯两人所成就的事业,比他们统率军队、担任公职或制定法律还要伟大。
Quas non uni civitati, sed toti humano generi tulerunt.
他们制定这些法律,不是为一个单一的城邦,而是为全人类。
Quid est ergo, quare tale otium non conveniat viro bono, per quod futura saecula ordinet nec apud paucos contionetur, sed apud omnis omnium gentium homines, quique sunt quique erunt?
那么,为什么这样一种闲暇不适合一个善人呢? 通过这种闲暇,他可以规划未来的世纪,不仅是在少数人面前演说,而是在万国万民、以及现在和未来存在的所有人面前演说。
§6.5Ad summam quaero, an ex praeceptis suis vixerint Cleanthes et Chrysippus et Zenon.
总之,我想问,克雷安德斯、克律西波斯和芝诺是否依他们自己的教诲而生活。
Non dubie respondebis sic illos vixisse, quemadmodum dixerant esse vivendum.
你无疑会回答,他们的生活方式正是他们所说的应当生活的方式。
Atqui nemo illorum rem publicam administravit.
然而,他们中没有一个人治理过国家。
"Non fuit," inquis, "illis aut ea fortuna aut ea dignitas, quae admitti ad publicarum rerum tractationem solet.
“你说:‘他们既没有那种运气,也没有那种地位,而这通常是得以参与公共事务处理的标准。
"Sed idem nihilo minus non segnem egere vitam; invenerunt, quemadmodum plus quies ipsorum hominibus prodesset quam aliorum discursus et sudor.
’”但尽管如此,他们同样没有度过懈怠的一生;他们发现,他们自己的静止如何比他人的忙碌和汗水更能造福人类。
Ergo nihilo minus hi multum egisse visi sunt, quamvis nihil publice agerent.
因此,尽管他们没有在公共事务中做任何事,他们同样显得成就斐然。

词汇与语法注释

  1. 6.1an ad illam voluptatis causa accesseris — illam 是阴性单数代词,指代前文 §5.8 中提到的 contemplatio(观照,阴性名词)。an 从句构成间接疑问句,用作主句中无人称动词 refert(重要、有关系)的主语。
  2. 6.2Quomodo res adpetere... sic... — 由 Quomodo... sic...(正如……同样……)构成的比较结构。前半部分中,不定式短语 res adpetere... ac nudas edere operas 用作 minime probabile est(绝不可取)的主语。后半主句中,proiecta virtus 是主语,受 sic 修饰,并与谓语 imperfectum ac languidum bonum est(是不完美且无生气的善)相联。
  3. 6.3per ipsum sapientem non est mora — 介词 per 加人称宾格并伴随 mora est,是表示“因某人之故而产生延误(或阻碍)”的惯用表达。此处包含否定词 non,意为“智者自身方面并无阻碍(并非由于他的缘故)”。
  4. 6.4Ut sciat se tum quoque ea acturum — 这是一个独立的 ut 从句,表示目的或心理状态,用作对前文疑问句 Quo animo... secedit?(以何种心态退隐?)的回答。se... acturum [esse] 是 宾格加不定式结构(ACI),用作动词 sciat 的宾语。

引用这一段

小塞内卡, 论闲暇 §6.1-6.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0255.stoa011.humanitext-lat2:6.1-6.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。