§5.1Solemus dicere summum bonum esse secundum naturam vivere.
我们常说,最高善是顺应自然而生活。
Natura nos ad utrumque genuit, et contemplationi rerum et actioni.
自然为双重目的造就了我们,即事物的观照与行动。
Nunc id probemus, quod prius diximus.
现在让我们证明我们先前所说的话。
Quid porro? Hoc non erit probatum, si se unusquisque consuluerit, quantam cupidinem habeat ignota noscendi, quam ad omnis fabulas excitetur?
还有什么呢? 如果每个人都问问自己,自己对于探求未知事物的欲望有多大,对各种故事又是如何被激发兴趣的,这难道不就得到了证明吗?
§5.2Navigant quidam et labores peregrinationis longissimae una mercede perpetiuntur cognoscendi aliquid abditum remotumque.
有些人出海航行,忍受着极漫长旅途的劳顿,仅仅为了获得知晓某种隐秘而遥远事物的回报。
Haec res ad spectacula populos contrahit, haec cogit praeclusa rimari, secretiora exquirere, antiquitates evolvere, mores barbararum audire gentium.
正是这种天性将人群吸引到奇观面前,正是它迫使人们去探索封闭的领域,搜寻更为隐秘的事物,考证古迹,倾听野蛮民族的风俗。
§5.3Curiosum nobis natura ingenium dedit et artis sibi ac pulchritudinis suae conscia spectatores nos tantis rerum spectaculis genuit, perditura fructum sui, si tam magna, tam clara, tam subtiliter ducta, tam nitida et non uno genere formosa solitudini ostenderet.
自然赐予了我们好奇的天赋,并且,由于意识到自身的技艺与美丽,她造就了我们作为如此宏大事物景观的观众;如果她将如此宏大、如此璀璨、如此精妙细致、如此闪耀且在不止一种形式上美丽的事物仅展示给荒野,她便会失去自身的果实。
§5.4Ut scias illam spectari voluisse, non tantum aspici, vide quem nobis locum dederit.
为了让你知道她希望被审视,而不仅是被瞥见,请看看她赋予我们的位置。
In media nos sui parte constituit et circumspectum omnium nobis dedit; nec erexit tantummodo hominem, sed etiam habilem contemplationi factura, ut ab ortu sidera in occasum labentia prosequi posset et vultum suum circumferre cum toto, sublime fecit illi caput et collo flexili imposuit; deinde sena per diem, sena per noctem signa perducens nullam non partem sui explicuit, ut per haec, quae optulerat oculis eius, cupiditatem faceret etiam ceterorum.
她将我们置于自身的中心部分,并赋予了我们环顾一切的视野;她不仅让人类直立起来,而且为了使其适合于观照,以便他能够追随从升起到落下、渐渐消逝的星辰,并使自己的面容随着整个宇宙而转动,她使人的头部高耸,并将其置于灵活的颈部之上;随后,她在白天引导六个星宿,在黑夜引导六个星宿,展现了她自身的每一个部分,以便通过这些展现在他眼前的景象,激发他对其他事物的渴望。
§5.5Nec enim omnia nec tanta visimus quanta sunt, sed acies nostra aperit sibi investigandi viam et fundamenta vero iacit, ut inquisitio transeat ex apertis in obscura et aliquid ipso mundo inveniat antiquius: unde ista sidera exierint; quis fuerit universi status, antequam singula in partes discederent; quae ratio mersa et confusa diduxerit; quis loca rebus adsignaverit, suapte natura gravia descenderint, evolaverint levia, an praeter nisum pondusque corporum altior aliqua vis legem singulis dixerit; an illud verum sit, quo maxime probatur homines divini esse spiritus, partem ac veluti scintillas quasdam astrorum in terram desiluisse atque alieno loco haesisse.
因为我们既没有看见所有的事物,也没有看见它们实际具有的那么大,但我们的视线为自己开辟了探索之路,并为真理奠定了基础,使得探求得以从显而易见的事物转向幽暗的事物,并发现某种比世界本身更古老的东西:这些星辰是从哪里走出来的;在万物各自离散到不同部分之前,宇宙的状态是什么;是什么理性将沉没且混乱的事物分离开来;是谁给万物指定了位置,是重物因其自身本性而下降、轻物飞升,还是在物体的冲力与重量之外,有某种更高的力量为各自规定了法则;或者,那最能证明人类具有神圣精神的说法是否真实,即星辰的一部分、仿佛某些火花,降落到大地上并滞留在异乡。
§5.6Cogitatio nostra caeli munimenta perrumpit nec contenta est id, quod ostenditur, scire.
我们的思想冲破了天空的壁垒,不满足于仅知晓被展示出来的事物。
"Illud," inquit, "scrutor, quod ultra mundum iacet, utrumne profunda vastitas sit an et hoc ipsum terminis suis cludatur; qualis sit habitus exclusis, informia et confusa sint, in omnem partem tantundem loci obtinentia, an et illa in aliquem cultum discripta sint; huic cohaereant mundo, an longe ab hoc secesserint et hic vacuo volutentur; individua sint, per quae struitur omne quod natum futurumque est, an continua eorum materia sit et per totum mutabilis; utrum contraria inter se elementa sint, an non pugnent sed per diversa con- Spirent. "
它说:「我正在探究那置于世界之外的事物,究竟是深邃的虚空,还是这世界本身就被其自身的边界所封闭;被排除在外的那些事物的状态如何,它们是无形且混乱、在各个方向占据同等空间,还是它们也被整合成某种秩序;它们是与这个世界相连,还是远远脱离了它并在虚空中旋转;那些构建起一切已生和将生之物的,是不可分割的微粒,还是它们的物质是连续且整体可变的;各元素之间是相互对立,还是并不冲突、而是通过不同的作用而协同一致。
§5.7Ad haec quaerenda natus, aestima, quam non multum acceperit temporis, etiam si illud totum sibi vindicat.
」生来为了探求这些事物,请估算一下,即使一个人将全部时间都归为己有,他所获得的时间是多么微不足道。
Cui licet nihil facilitate eripi, nihil neglegentia patiatur excidere, licet horas suas avarissime servet et usque in ultimum aetatis humanae terminum procedat nec quicquam illi ex eo, quod natura constituit, fortuna concutiat, tamen homo ad immortalium cognitionem nimis mortalis est.
纵使他由于好逸恶劳而不容许任何时间被夺走,不容许因疏忽而漏掉任何东西,纵使他极为贪婪地守护着自己的光阴,一直走到人类寿命的最终极限,且命运没有动摇自然为他所确立的任何事物,然而人对于不朽事物的认知来说,终究是太短命了。
§5.8Ergo secundum naturam vivo, si totum me illi dedi, si illius admirator cultorque sum.
因此,如果我将自己完全献给了她,如果我是她的赞美者和崇拜者,我就是顺应自然而生活。
Natura autem utrumque facere me voluit, et agere et contemplationi vacare.
而自然希望我两者皆做:行动,以及为观照留出闲暇。
Utrumque facio, quoniam ne contemplatio quidem sine actione est.
我两者皆做,因为即使是观照也并非没有行动。