Humanitext Reader

居普良 · 论偶像非神 §8-11

唯一神的至高统治与基督的降世救赎

第 3 段,共 4 段 · 拉丁语

内容简介

作者论证了神是唯一的宇宙支配者,不受物质神殿或名字的限制。随后阐明在犹太人因不顺从受罚而失去恩宠后,作为神的道与子的基督降世为人,充当神人之间的调停者以实现对人类的救赎。

§8Vnus igitur omnium dominus Deus: neque enim illa sublimitas potest habere consortem, cum sola omnem teneat potestatem.
因此,神是万物唯一的君主;因为那至高无上者绝不可能有共同拥有者,因它自身独占一切权力。
ad diuinum imperium etiam de terris mutuemur exemplum.
让我们为神圣的帝国从地上也借用一个例子。
quando umquam regni societas aut cum fide coepit aut sine cruore desiit? sic Thebanorum germanitas rupta, permanens rogis dissidentibus etiam in morte discordia.
王权的共治何曾以信任开始,又何曾不以流血结束? 正如底比斯人的兄弟情谊破裂,甚至在死后,那不和在相互对立的火葬柴堆上仍在持续。
et Romanos geminos unum non capit regnum, quos unum uteri cepit hospitium.
而一个王国内也容不下罗马的双胞胎,尽管他们曾被同一个子宫所容纳。
Pompeius et Caesar adfines fuerunt nec tamen necessitudinis foedus in aemula potestate tenuerant.
庞培与恺撒曾是姻戚,但在竞争的权力中,他们并未能维持亲属的盟约。
nec tu de homine mireris, cam in hoc omnis natura consentiat.
你对人也不必感到惊异,因为整个自然在这一点上都是一致的。
rex unus est apibus et dux unus in gregibus et in armentis rector unus.
蜜蜂只有一只王,在羊群中只有一个首领,在牛群中只有一个支配者。
multo magis mundi unus est rector, qui uniuersa quaecumque sunt uerbo iubet, ratione dispensat, uirtute consummat.
更不用说宇宙只有一位支配者,祂以言语命令存在的一切,以理性支配一切,以力量成就一切。
§9Hic nec uideri potest, uisu clarior est, nec conprehendi, tactu purior est, nec aestimari, sensu maior est.
祂既不能被看见(因为祂比视觉更明亮),也不能被把握(因为祂比触觉更纯粹),也不能被估量(因为祂比感觉更伟大)。
et ideo sic eum digne aestimamus deum, dum inaestimabilem dicimus.
因此,当我们称祂为不可估量时,我们才算配当地尊祂为神。
quod uero templum habere possit Deus, cuius templum totus est mundus? et cum homo latius maneam, intra unam aediculam uim tantae maiestatis includam? in nostra dedicandus est mente, in nostro consecrandus est pectore.
但是,以整个世界为神殿的神,又怎能拥有神殿呢? 既然我作为人居住得更为宽敞,我又怎能将如此伟大威严的力量限制在一个小小的神龛之内呢? 祂应当在我们的心灵中被奉献,在我们的胸怀中被神圣化。
nec nomen Deo quaeras, Deus nomen est.
你不要为神寻找名字,“神”就是祂的名字。
illic uocabulis opus est, ubi propriis appellationum insignibus multitudo dirimenda est.
只有在必须通过特有的称呼标记来区分众多事物的地方,才需要名字。
Deo, qui solus est, Dei uocabulum totum est.
对于独一无二的神而言,“神”这一称呼就是全部。
ergo unus est et ubique ipse diffusus est.
因此,祂是独一的,且祂自身无处不在。
nam et uulgus in multis Deum naturaliter confitetur, cum mens et anima sui auctoris et principis admonetur.
因为甚至大众在许多情况下也会自然地承认神,当他们的心灵和灵魂被提醒想起其创造者和主宰时。
dici frequenter audimus ro Deus\' et Deus uidet\' et (Deo commendo\' et \'Deus mihi reddet' [et quod Deus uult\'] et si Deus dederit: at quae est haec summa delicti, nolle agnoscere quem ignorare non possis!
我们经常听到人们说:“天哪”、“神在看着”、“我托付给神”、“神会报答我”、[“神所愿的”]以及“如果神赐予”。 然而,不愿去承认那无法被忽略的一位,这是多么极端的罪恶啊!
§10Quod uero Christus sit et quomodo per ipsum nobis salus uenerit, sic est ordo, sic ratio.
然而,关于基督是谁,以及通过祂救赎如何临到我们,其步骤和理路如下。
Iudaeis [primum] erat apud Deum gratia.
[起初]犹太人在神面前蒙受恩宠。
sic olim iusti erant, sic maiores eorum religionibus oboediebant.
昔日他们是义人,他们的祖先顺从宗教规程。
[inde illis et regni sublimitas floruit et generis magnitudo prouenit.
[由此,他们的王权得以繁荣,民族的伟大也得以产生。
J sed illi indisciplinati postmodum facti et fiducia patrum inflati, dum diuina praecepta contemnunt, datam sibi gratiam perdiderunt.
]但他们后来变得不受管束,并因对祖先的信赖而自大,在蔑视神圣诫命的同时,丧失了赐予他们的恩宠。
quam fuerit illis profana uita, quae contracta sit uiolatae religionis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi uoce tacent, exitu confitentur: dispersi et palabundi uagantur, soli et caeli sui profugi per hospitia aliena iactantur.
他们的生活曾是多么不敬虔,因侵犯宗教而招致了怎样的惩罚,他们自己也作证;他们虽然口中沉默,却以结局表明:他们流离失所,四处漂泊,逃离了自己的土地和天空,寄居于异乡。
§11Nec non Deus ante praedixerat, fore ut uergente saeculo et mundi fine iam proximo [ex omni gente et populo et loco] cultores sibi adlegeret Deus multo fideliores, qui indulgentiam de diuinis muneribus haurirent [quam acceptam Iudaei contemptis religionibus perdidissent].
而且,神早已预言,随着世代渐衰、世界末日临近,神将[从各民族、人民和地方中]为自己挑选更为忠诚的崇拜者,他们将从神圣的赐予中吸取恩泽[正如犹太人因蔑视宗教,在接受后又失去了这恩泽一样]。
cuius igitur gratiae disciplinaeque arbiter et magister sermo et filius Dei mittitur, qui per prophetas omnes [retro] inluminator et deductor humani generis praedicatur.
因此,作为这一恩宠与教诲的裁决者和导师,神的道和儿子被派遣,祂通过[以往]所有的先知被宣示为人类的启发者和引导者。
hic est uirtus Dei, hic ratio, hic sapientia eius et gloria: hic in uirginem delabitur, carnem Spiritus sanctus induitur, Deus cum homine miscetur.
这就是神的德能,这就是祂的理性,这就是祂的智慧和荣耀。 祂降入童贞女,圣灵穿上肉身,神与人相结合。
hic Deus noster, hic Christus est, qui mediator duorum hominem induit, quem perducat ad patrem.
这就是我们的神,这就是基督,祂作为两者的调停者穿上了人性,以便将人带到父面前。
quod homo est, esse Christus uoluit, ut et homo possit esse quod Christus est.
基督愿意成为人所是的样子,好叫人也能成为基督所是的样子。

词汇与语法注释

  1. p.26uisu clarior est, tactu purior est, sensu maior est — 伴随比较级形容词 clarior, purior, maior 的 uisu, tactu, sensu 是比较夺格,译为“比视觉更明亮、比触觉更纯粹、比感觉更伟大”。这阐明了神是超越人类一切感官能力的超越性存在。
  2. p.26homo latius maneam — 在 cum 引导的让步/对比从句中,latius 是比较级副词(更宽广地),maneam 是 maneo(居住、停留)的现在时虚拟式。这里将“人居住的空间比祠堂更宽敞”这一事实,与“试图将神的巨大威严禁锢在小神龛中”的荒谬举动进行了对比。
  3. p.28fore ut uergente saeculo ... adlegeret — 该从句表示主句动词过去完成时 praedixerat 之后将要发生的未来事件。fore ut 后面接未完成过去时虚拟式 adlegeret,用以替代间接引语中的将来时主动不定式,表示对未来的预言。
  4. p.28carnem Spiritus sanctus induitur — 及物动词 induo(穿上、身披)的被动语态在此处带直接宾格 carnem,具有中动语态(middle-voice)的性质,意为“圣灵穿上肉身”。这模仿了希腊语中动语态带直接宾语的句法,或是双宾格动词在被动化时保留了表示衣服(衣物)的宾格。

引用这一段

居普良, 论偶像非神 §8-11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa006.humanitext-lat1:8-11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。