§8Vnus igitur omnium dominus Deus: neque enim illa sublimitas potest habere consortem, cum sola omnem teneat potestatem.
그러므로 하나님은 만물의 유일하신 주님이시다. 왜냐하면 저 지고하심은 오직 홀로 모든 권력을 쥐고 있는 이상, 동반자를 가질 수 없기 때문이다.
ad diuinum imperium etiam de terris mutuemur exemplum.
신성한 지배를 위하여 지상의 일들로부터도 예시를 빌려와 보자.
quando umquam regni societas aut cum fide coepit aut sine cruore desiit? sic Thebanorum germanitas rupta, permanens rogis dissidentibus etiam in morte discordia.
왕권의 공동 소유가 언제 신뢰와 함께 시작된 적이 있었으며, 혹은 유혈 사태 없이 끝난 적이 있었던가? 이처럼 테베인들의 형제 관계는 깨어졌고, 죽음 속에서조차 서로 대립하는 화장용 장작더미 위에서 불화가 지속되었다.
et Romanos geminos unum non capit regnum, quos unum uteri cepit hospitium.
그리고 하나의 태중이라는 거처가 받아들였던 로마의 쌍둥이를 하나의 왕국은 받아들이지 못했다.
Pompeius et Caesar adfines fuerunt nec tamen necessitudinis foedus in aemula potestate tenuerant.
폼페이우스와 카이사르는 인척 관계였으나, 경쟁하는 권력 속에서 친족의 동맹을 유지하지 못했다.
nec tu de homine mireris, cam in hoc omnis natura consentiat.
그리하여 온 자연이 이 일에 동의하고 있으니, 당신은 인간에 대해 놀랄 필요가 없다.
rex unus est apibus et dux unus in gregibus et in armentis rector unus.
벌들에게는 한 마리의 왕이 있고, 양 떼 속에는 하나의 인도자가 있으며, 소 떼 속에는 하나의 지배자가 있다.
multo magis mundi unus est rector, qui uniuersa quaecumque sunt uerbo iubet, ratione dispensat, uirtute consummat.
하물며 온 우주를 말씀으로 명령하시고, 이성으로 다스리시며, 권능으로 완성하시는 세상의 지배자는 훨씬 더 유일하시다.
§9Hic nec uideri potest, uisu clarior est, nec conprehendi, tactu purior est, nec aestimari, sensu maior est.
이분은 보일 수도 없으니(시각보다 더 선명하시기 때문이요), 파악될 수도 없으니(촉각보다 더 순수하시기 때문이요), 측량될 수도 없으니(감각보다 더 위대하시기 때문이라).
et ideo sic eum digne aestimamus deum, dum inaestimabilem dicimus.
그리하여 우리가 그분을 측량할 수 없는 분이라 부를 때에야 비로소 하나님을 마땅하게 높이 평가하는 것이다.
quod uero templum habere possit Deus, cuius templum totus est mundus? et cum homo latius maneam, intra unam aediculam uim tantae maiestatis includam? in nostra dedicandus est mente, in nostro consecrandus est pectore.
그러나 온 세상이 그분의 성전인데, 하나님께서 어떻게 성전을 가지실 수 있겠는가? 그리고 인간인 내가 더 넓게 거처하거늘, 이토록 위대한 위엄의 권능을 하나의 작은 사당 안에 가두어야 하겠는가? 그분은 우리의 마음속에 봉헌되어야 하며, 우리의 가슴속에 거룩하게 모셔져야 한다.
nec nomen Deo quaeras, Deus nomen est.
또한 하나님께 이름을 구하려 하지 말라, "하나님"이 곧 이름이시다.
illic uocabulis opus est, ubi propriis appellationum insignibus multitudo dirimenda est.
고유한 호칭의 표식들을 통해 많은 존재를 구별해야 하는 곳에서야 이름이 필요한 법이다.
Deo, qui solus est, Dei uocabulum totum est.
홀로 계신 하나님께는 "하나님"이라는 호칭이 전부이다.
ergo unus est et ubique ipse diffusus est.
그러므로 그분은 유일하시며 어디에나 친히 퍼져 계신다.
nam et uulgus in multis Deum naturaliter confitetur, cum mens et anima sui auctoris et principis admonetur.
왜냐하면 대중 역시 생각과 영혼이 자신의 창조주이자 근원이신 분을 기억할 때, 많은 상황에서 본능적으로 하나님을 고백하기 때문이다.
dici frequenter audimus ro Deus\' et Deus uidet\' et (Deo commendo\' et \'Deus mihi reddet' [et quod Deus uult\'] et si Deus dederit: at quae est haec summa delicti, nolle agnoscere quem ignorare non possis!
우리는 "오 하나님", "하나님께서 보신다", "하나님께 맡긴다", "하나님께서 내게 갚아 주실 것이다", ["하나님께서 원하시는 대로"], "하나님께서 주신다면"이라는 말을 자주 듣는다. 그러나 알지 못할 수 없는 분을 인정하려 하지 않는 것, 이 얼마나 극에 달한 죄악인가!
§10Quod uero Christus sit et quomodo per ipsum nobis salus uenerit, sic est ordo, sic ratio.
그러나 그리스도께서 누구이시며 어떻게 그분을 통해 우리에게 구원이 도래했는지에 대해서는 다음과 같은 순서와 이치가 있다.
Iudaeis [primum] erat apud Deum gratia.
[처음에] 유대인들은 하나님 앞에서 은총을 누리고 있었다.
sic olim iusti erant, sic maiores eorum religionibus oboediebant.
이처럼 옛날에 그들은 의로웠고, 그들의 조상들은 종교적 규례에 복종했다.
[inde illis et regni sublimitas floruit et generis magnitudo prouenit. J sed illi indisciplinati postmodum facti et fiducia patrum inflati, dum diuina praecepta contemnunt, datam sibi gratiam perdiderunt.
[그리하여 그들에게 왕국의 번영이 꽃피었고 종족의 위대함이 비롯되었다.] 그러나 그들은 나중에 규율을 잃게 되었고, 조상들에 대한 신뢰로 자만해져서, 신성한 계명들을 경멸하는 동안 자신들에게 주어졌던 은총을 잃어버렸다.
quam fuerit illis profana uita, quae contracta sit uiolatae religionis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi uoce tacent, exitu confitentur: dispersi et palabundi uagantur, soli et caeli sui profugi per hospitia aliena iactantur.
그들의 삶이 얼마나 속되었으며, 종교를 범함으로 인해 어떤 진노를 불러일으켰는지는 그들 스스로도 증언하고 있으니, 비록 목소리로는 침묵할지라도 그 결말을 통해 고백하는 바다. 그들은 흩어지고 방랑하며 떠돌고 있으며, 자신들의 땅과 하늘을 등진 피난민으로서 타국의 거처들을 떠돌며 흔들리고 있다.
§11Nec non Deus ante praedixerat, fore ut uergente saeculo et mundi fine iam proximo [ex omni gente et populo et loco] cultores sibi adlegeret Deus multo fideliores, qui indulgentiam de diuinis muneribus haurirent [quam acceptam Iudaei contemptis religionibus perdidissent]. cuius igitur gratiae disciplinaeque arbiter et magister sermo et filius Dei mittitur, qui per prophetas omnes [retro] inluminator et deductor humani generis praedicatur.
또한 하나님께서는 미리 예언하셨으니, 시대가 기울고 세상의 종말이 이미 가까워졌을 때, [모든 민족과 백성과 처소로부터] 자신을 위해 훨씬 더 충실한 숭배자들을 하나님께서 택하셔서, 그들이 신성한 선물들로부터 자비를 길어 올리게 하리라는 것이었다. [유대인들이 종교적 규례를 경멸하여 받아들였던 그 자비를 잃어버린 것과는 대조적으로.] 그리하여 이 은총과 가르침의 재판관이자 교사이신 하나님의 말씀이자 아들이 파견되니, 그분은 모든 예언자들을 통해 [과거로부터] 인류의 빛을 밝히는 이요 인도자이시라 선포되신 분이다.
hic est uirtus Dei, hic ratio, hic sapientia eius et gloria: hic in uirginem delabitur, carnem Spiritus sanctus induitur, Deus cum homine miscetur.
이분이 하나님의 권능이요 이성이며, 그분의 지혜이자 영광이시니, 처녀에게 하강하시어, 성령이 육신을 입으시고, 하나님께서 인간과 융합되신다.
hic Deus noster, hic Christus est, qui mediator duorum hominem induit, quem perducat ad patrem.
이분이 우리의 하나님이시요, 그리스도이시니, 두 존재의 중재자로서 인간을 입으시어 그를 아버지께로 인도하신다.
quod homo est, esse Christus uoluit, ut et homo possit esse quod Christus est.
그리스도께서는 인간이 존재하듯 존재하기를 원하셨으니, 이는 인간 역시 그리스도께서 존재하시는 것과 같이 될 수 있도록 하기 위함이다.