Humanitext Reader

居普良 · 致多纳图斯 §6-8

世俗的罪恶与对角斗与戏剧的谴责

第 3 段,共 6 段 · 拉丁语

内容简介

作者劝导读者从高处俯瞰俗世的混乱与悲惨(战争、海盗等),以体认神圣的恩赐。接着,他谴责了角斗士比赛的惨无人道,以及剧场戏剧通过模仿神明而导致的道德败坏。

§6Atque ut inlustrius ueritate patefacta diuini muneris indicia clarescant, lucem tibi ad cognitionem dabo, malorum caligine abstersa operti saeculi tenebras reuelabo.
且为了使真理大白,神圣赐予的凭证能更加辉煌地彰显,我将给予你认知的亮光,在驱散恶行之迷雾之后,揭示那被遮蔽之尘世的黑暗。
paulisper te crede subduci in montis ardui uerticem celsiorem, speculare indererum infra te iacentium facies et oculis in diuersa porrectis ipse a terrenis contactibus liber fluctuantis mundi turbines intuere: iam saeculi et ipse misereberis tuique admonitus et plus in Deum gratus maiore laetitia quod euaseris gratuleris.
姑且相信你自己暂时被带到了险峻高山的更高顶峰,从那里俯瞰躺在你下方的世间百态,眼睛向四方伸展,你自己摆脱了尘世的接触,注视着动荡世界的风暴:此时你也会怜悯这尘世,并因想到自己而对上帝更加感恩,怀着更大的喜悦为自己得以逃脱而庆幸。
cerne tu itinera latronibus clausa, maria obsessa praedonibus, cruento horrore castrorum bella ubique diuisa.
你看,道路被强盗阻断,海洋被海盗盘踞,战争伴随着营帐的血腥恐怖在各地割裂。
madet orbis mutuo sanguine: et homicidium cum admittunt singuli, crimen est: uirtus uocatur, cum publice geritur.
世界浸润在彼此的鲜血中:个人犯下杀人罪时是罪行,而公然进行时却被称为美德。
inpunitatem sceleribus adquirit non innocentiae ratio, sed saeuitiae magnitudo.
为罪行赢得免罚的,并非无辜的道理,而是残忍的规模。
§7Iam si ad urbes ipsas ocujos tuos atque ora conuertas, celebritatem offendes omni solitudine tristiorem.
如今,若你将目光与面容转向城市本身,你会发现那里的繁华比任何荒野都更加令人悲伤。
paratur gladiatorius ludus, ut libidinem crudelium luminum sanguis oblectet.
角斗比赛正在筹备,好让鲜血取悦残忍眼目的欲望。
inpletur in sucum cibis fortioribus corpus, et aruinae toris membrorum moles robusta pinguescit, ut saginatus in poenam carius pereat.
肉体用更强效的食物填满以滋生养分,强壮的肢体因脂肪的堆积而变得肥硕,以便这为了惩罚而养肥的人能死得更有代价。
homo occiditur in hominis uoluptatem, et ut quis possit occidere, peritia est, usus est, ars est: scelus non tantum geritur sed docetur.
人为了人的快乐而被杀害,而一个人能够杀人,竟成了一种熟练、一种实践、一种艺术:罪行不仅被犯下,而且被传授。
quid potest inhumanius, quid acerbius dici? disciplina est, ut perimere quis possit, et gloria est, quod perimit quid illud, oro te, quale est, ubi se feris obiciunt, quos nemo damnauit, aetate integra, honesta satis forma, ueste pretiosa? uiuentes in ultroneum funus ornantur, malis suis miseri et gloriantur.
还有什么能说得比这更残忍、更痛苦的呢? 杀人成了一种学问,而杀人者竟获得了荣耀! 敢问你,那又算是什么样的事:并无任何人判罪的人,正值青春年华,容貌相当俊美,身穿华丽衣服,却自己投身于猛兽之前? 活生生的人为了自愿的葬礼而被装扮,这些可怜人甚至为自己的厄运而感到自豪。
pugnant ad bestias non crimine sed furore.
他们与野兽搏斗,不因罪过,而因狂热。
spectant filios suos patres, frater in cauea et soror praesto est, et spectaculi licet pretium largior muneris adparatus amplificet, ut maeroribus suis mater intersit, hoc pro dolor mater et redimit.
父亲看着自己的儿子,兄弟在看台,姐妹也在场,并且尽管更慷慨的恩赐准备增加了戏票的票价,为了能亲临自己的悲痛,哎,悲哀的是,母亲甚至自己买下了这个位置!
et in tam impiis spectaculis tamque diris esse se non putant oculis parricidas.
在如此不敬且恐怖的景象中,他们却不认为自己的眼睛已经犯下了弑亲之罪。
§8Conuerte hinc uultus ad diuersi spectaculi non minus paenitenda contagia: in theatris quoque conspicies, quod tibi et dolori sit et pudori.
从此转过脸来,看看另一种同样令人痛悔的染毒景象:在剧场里你也将目睹,那既让你痛苦又让你羞耻的事物。
cothurnus est tragicus, prisca carmine facinora recensere: de parricidiis et incestis horror antiquus expressa ad imaginem ueritatis actione replicatur, ne saeculis transeuntibus exolescat quod aliquando commissum est.
悲剧的厚底靴,是用诗歌重温昔日的恶行:关于弑亲与乱伦的古老恐怖,通过逼真的表演再次重现,免得随着世代交替,曾经犯下的罪行被遗忘。
admonetur aetas omnis auditu fieri posse quod factum est.
每一个世代都通过听闻而受到警示:凡是既成之事,皆可重演。
numquam aeui senio delicta moriuntur, numquam temporibus crimen obruitur, numquam scelus obliuione sepelitur.
过错绝不因岁月的衰老而消亡,罪行绝不因时间的流逝而湮没,恶行也绝不因遗忘而被埋葬。
exempla fiunt quae esse iam facinora destiterunt.
那些已不再是现行恶行的往事,反倒成了效仿的榜样。
tum delectat in mimis turpitudinum magisterio uel quid domi gesserit recognoscere uel quid gerere possit audire.
其后在拟剧中,通过丑恶事物的教导,人们乐于认出自己在家里做过什么,或者听闻自己还可以做什么。
adulterium discitur dum uidetur, et lenocinante ad uitia publicae auctoritatis malo quae pudica fortasse ad spectaculum matrona processerat, de spectaculo reuertitur inpudica.
奸淫在观看的同时被学去,由于公共权威纵容恶行的罪恶,那去观看演出时也许还贞洁的妇人,从剧场回来时已变得放荡。
adhuc deinde morum quanta labes, quae probrorum fomenta, quae alimenta uitiorum, histrionicis gestibus inquinari, uidere contra foedus iusque nascendi patientiam incestae turpitudinis elaboratam: euirantur mares, honor omnis et uigor sexus eneruati corporis dedecore mollitur plusque illic placet, quisque uirum in feminam magis fregerit.
此外,道德有多么巨大的败坏,耻辱有多么旺盛的火种,恶行有多么充足的养料:因演员的姿态而被污秽,看到违反出生的契约与法则,那精心雕琢的对反自然之丑恶的顺从! 男人被剥夺了阳刚,其性别的所有荣耀与活力,都因虚弱身体的耻辱而被软化;在那里,谁能更彻底地把男人塑造成女人,谁就更受欢迎。
in laudem crescit ex crimine et peritior quo turpior iudicatur.
他因罪行而声名鹊起,越是下流,就被判定越有技巧。
spectatur hic pro nefas et libenter.
这样的人竟被观看——极其荒谬! ——而且人们乐此不疲。
quid non possit suadere qui talis est? mouet sensus, mulcet adfectus, expugnat boni pectoris conscientiam fortiorem: nec deest probri blandientis auctoritas, ut auditu molliore pernicies hominibus obrepat.
这样的人,还有什么是他不能诱导的呢? 他拨动感官,安抚情感,攻克善良胸怀中那更为坚固的良知。 谄媚的耻辱也不乏权威的支持,从而通过更轻柔的听闻,毁灭得以悄悄侵入人心。
exprimunt inpudicam Venerem, adulterum Martem, louem illum suum non magis regno quam uitiis principem, in terrenos amores cum ipsis suis fulminibus ardentem, nunc in plumam oloris albescere, nunc aureo imbre defluere, nunc in puerorum pubescentium raptus ministri(auibus prosilire.
他们演译着放荡的维纳斯、通奸的玛尔斯,以及他们那位与其说是靠王权不如说是靠恶德称雄的朱庇特:他带着自己的闪电为凡尘之爱而燃烧,时而化作天鹅的白羽,时而化作黄金雨降下,时而又伴随着侍从的飞鸟跃出,去劫持青春期的男孩。
quaere iam nunc, an possit esse qui spectat integer uel pudicus.
现在你且问问,观看这些的人是否还能保持健全或贞洁?
deos suos, quos ueneratur, imitatur: fiunt miseris et religiosa delicta.
他模仿着自己崇敬的神明:对这些可怜人来说,连过错也成了宗教性的义务。

词汇与语法注释

  1. §6paulisper te crede subduci — 第二人称单数现在时命令式 `crede` 之后引导带对格的不定式结构(`te subduci`),意为“估且相信你自己暂时被带到……”,用以引入一个假想的境地作为思考的起点。
  2. §6speculare — 异动词 `speculor` 的第二人称单数现在时命令式。虽然带有被动语态字尾 `-re`,但表达主动意义(“观察”、“俯瞰”)。后文的 `intuere` 亦属相同结构。
  3. §7ut saginatus in poenam carius pereat — 副词性的 `carius` 是形容词 `carus`(昂贵的、珍贵的)之比较级中性单数形式,在此带有讽刺意味,表示被养肥的角斗士在受刑(搏斗)中将“以更高昂的代价”或“死得更有身价”。
  4. §7hoc pro dolor mater et redimit — 中性单数对格指示代词 `hoc` 指代前句 `ut maeroribus suis mater intersit`(母亲亲临自己的悲痛现场),作为及物动词 `redimit`(购买、收买)的直接宾语。`et` 在此作为起强调作用的副词,意为“甚至”。
  5. §8cothurnus est tragicus, prisca carmine facinora recensere — 倒装句型。不定式短语 `prisca carmine facinora recensere`(通过歌谣追温昔日恶行)是句子的实质主语,而名词短语 `cothurnus tragicus`(悲剧的厚底鞋)则作表语(主格补语)。
  6. §8plusque illic placet, quisque uirum in feminam magis fregerit — 主句的动词 `placet` 为无人称用法。由 `quisque` 引导并使用虚拟式完成时(或将来完成时)`fregerit` 的从句实质上起主语作用,结构意为:“谁若将男人更彻底地摧折为女人,谁在那里就更受欢迎”。

引用这一段

居普良, 致多纳图斯 §6-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa001.humanitext-lat1:6-8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。