Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · ドナトゥスへ §6-8

世俗の悪徳と剣闘士競技や劇場の告発

3 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

著者は神の恵みを深く認識するために、俗世を高い山から見下ろし、戦争や海賊などの悲惨な現状に目を向けるよう促す。さらに、競技場での残忍な剣闘士の闘技や、劇場での演劇がもたらすモラルの退廃と、神々の悪行模倣を強く告発する。

§6Atque ut inlustrius ueritate patefacta diuini muneris indicia clarescant, lucem tibi ad cognitionem dabo, malorum caligine abstersa operti saeculi tenebras reuelabo.
そして、真理が明らかにされることで、神の賜物の証拠がより輝かしく明らかになるように、私はあなたに認識のための光を与え、悪の霧を払い落として、覆われたこの世の闇を暴き出そう。
paulisper te crede subduci in montis ardui uerticem celsiorem, speculare indererum infra te iacentium facies et oculis in diuersa porrectis ipse a terrenis contactibus liber fluctuantis mundi turbines intuere: iam saeculi et ipse misereberis tuique admonitus et plus in Deum gratus maiore laetitia quod euaseris gratuleris.
しばらくの間、あなたが険しく高い山のさらに高い頂へと連れて行かれたと信じなさい。 そこからあなたの下に横たわる諸事の姿を観察し、目をあちこちに向けながら、あなた自身は地上の接触から自由になって、揺れ動く世界の嵐を見つめなさい。 そうすれば、あなた自身もこの世を憐れみ、自分自身のことを顧みて、神に対してより深く感謝し、自分が逃れ得たことを、より大きな喜びをもって喜ぶことになるだろう。
cerne tu itinera latronibus clausa, maria obsessa praedonibus, cruento horrore castrorum bella ubique diuisa.
ご覧なさい、諸々の街道は盗賊によって閉ざされ、海は海賊によって占拠され、血塗られた恐るべき陣営によって戦争がいたるところで分かたれているのを。
madet orbis mutuo sanguine: et homicidium cum admittunt singuli, crimen est: uirtus uocatur, cum publice geritur.
世界は互いの血で濡れている。 そして、個人が殺人を犯すときには犯罪となるが、公に行われるときには美徳と呼ばれる。
inpunitatem sceleribus adquirit non innocentiae ratio, sed saeuitiae magnitudo.
数々の悪行に対して無罪を勝ち取るのは、無垢の理由ではなく、残虐さの規模なのである。
§7Iam si ad urbes ipsas ocujos tuos atque ora conuertas, celebritatem offendes omni solitudine tristiorem.
さて、もしあなたが都市そのものへと目と顔を向けるなら、いかなる荒野よりも悲惨な賑わいに出会うだろう。
paratur gladiatorius ludus, ut libidinem crudelium luminum sanguis oblectet.
剣闘士の試合が準備され、残忍な観客の目の欲望を血が愉しませる。
inpletur in sucum cibis fortioribus corpus, et aruinae toris membrorum moles robusta pinguescit, ut saginatus in poenam carius pereat.
より強い食べ物によって肉体は滋養に満ち、筋肉の塊は脂肪の膨らみで頑健に太っていく。 肥え太らされた者が、罰において、より高値で死ぬために。
homo occiditur in hominis uoluptatem, et ut quis possit occidere, peritia est, usus est, ars est: scelus non tantum geritur sed docetur.
人間の快楽のために人間が殺され、誰かが殺すことができるようになることが、熟練であり、経験であり、技術とされる。 悪行が行われるだけでなく、教えられているのだ。
quid potest inhumanius, quid acerbius dici? disciplina est, ut perimere quis possit, et gloria est, quod perimit quid illud, oro te, quale est, ubi se feris obiciunt, quos nemo damnauit, aetate integra, honesta satis forma, ueste pretiosa? uiuentes in ultroneum funus ornantur, malis suis miseri et gloriantur.
これ以上に非人間的なこと、これ以上に冷酷なことが言えるだろうか。 誰かを殺害できることが規律であり、殺害することが栄光なのだ。 尋ねるが、誰も有罪宣告を下していない者たちが、若く健康な年齢で、十分に端麗な容姿をし、高価な衣服をまとって、自ら野獣の前に身を投げ出すというのは、一体どういうことなのか。 生きながらにして自発的な死のために飾られ、哀れな彼らは自分自身の災いを誇りさえする。
pugnant ad bestias non crimine sed furore.
彼らは罪のゆえではなく、狂気によって野獣と戦う。
spectant filios suos patres, frater in cauea et soror praesto est, et spectaculi licet pretium largior muneris adparatus amplificet, ut maeroribus suis mater intersit, hoc pro dolor mater et redimit.
父親たちが自分の息子たちを見つめ、兄弟が観客席に座り、姉妹が傍らにいる。 そして贈り物(興行)のより豊かな準備が観劇の対価を増大させているとしても、母親が自分の悲嘆の場に立ち会うために、ああ、悲しいかな、母親はその席を自ら買い取る。
et in tam impiis spectaculis tamque diris esse se non putant oculis parricidas.
そして、これほど不敬で悲惨な見世物において、彼らは自分たちがその目において尊属殺害者であるとは考えていない。
§8Conuerte hinc uultus ad diuersi spectaculi non minus paenitenda contagia: in theatris quoque conspicies, quod tibi et dolori sit et pudori.
ここから、同じように悔いるべき、別種の見世物の害毒へと顔を向けなさい。 劇場においてもまた、あなたにとって悲しみとなり、また恥となるものを見るだろう。
cothurnus est tragicus, prisca carmine facinora recensere: de parricidiis et incestis horror antiquus expressa ad imaginem ueritatis actione replicatur, ne saeculis transeuntibus exolescat quod aliquando commissum est.
悲劇の靴(コトゥルヌス)を履くことは、かつての悪行を詩歌によって振り返ることである。 尊属殺人や近親相姦に関する古代の恐怖が、真実の似姿へと表現された演技によって繰り返される。 歳月が流れても、かつて犯されたことが廃れてしまわないように。
admonetur aetas omnis auditu fieri posse quod factum est.
すべての世代は、耳にすることによって、なされたことは再びなされ得るのだと警告される。
numquam aeui senio delicta moriuntur, numquam temporibus crimen obruitur, numquam scelus obliuione sepelitur.
罪過は歳月の老衰によって死に絶えることはなく、犯罪が時の流れによって埋もれることもなく、悪行が忘却によって葬り去られることもない。
exempla fiunt quae esse iam facinora destiterunt.
すでに悪行であることをやめた事柄が、手本とされるのである。
tum delectat in mimis turpitudinum magisterio uel quid domi gesserit recognoscere uel quid gerere possit audire.
また、ミモスにおいて、下劣さの教えに浸りながら、誰かが家で何を行ったかを思い出したり、何を行い得るかを聞いたりすることを楽しむ。
adulterium discitur dum uidetur, et lenocinante ad uitia publicae auctoritatis malo quae pudica fortasse ad spectaculum matrona processerat, de spectaculo reuertitur inpudica.
姦淫はそれを見ている間に学ばれ、公の権威という悪徳が副次的に悪徳へと誘惑することによって、観劇へと出かけたときには貞淑であったかもしれない既婚女性が、観劇から戻るときには不貞になっている。
adhuc deinde morum quanta labes, quae probrorum fomenta, quae alimenta uitiorum, histrionicis gestibus inquinari, uidere contra foedus iusque nascendi patientiam incestae turpitudinis elaboratam: euirantur mares, honor omnis et uigor sexus eneruati corporis dedecore mollitur plusque illic placet, quisque uirum in feminam magis fregerit.
さらに、道徳のどれほど大きな破滅、どれほどひどい恥辱の火種、どれほどひどい悪徳の糧がそこにあることか。 役者の身振りによって汚されること、誕生の誓約と自然の法に反して、不自然な下劣さに耐えることが作り出されているのを見ることは。 男性たちは去勢され、その性のあらゆる名誉と活力は、骨抜きにされた身体の恥辱によって軟弱にされ、そこでは、男性らしさを女性へとより多く打ち砕いた者ほど、より気に入られるのである。
in laudem crescit ex crimine et peritior quo turpior iudicatur.
彼は罪悪から称賛へと成長し、より下劣であるほど、より熟練していると判断される。
spectatur hic pro nefas et libenter.
ああ、不敬なことよ、このような男が好んで見られている。
quid non possit suadere qui talis est? mouet sensus, mulcet adfectus, expugnat boni pectoris conscientiam fortiorem: nec deest probri blandientis auctoritas, ut auditu molliore pernicies hominibus obrepat.
そのような者が、何を説得できないだろうか。 彼は感覚を動かし、感情を和らげ、善良な胸のより強固な良心を打ち破る。 そして、おもねる恥辱の権威が欠けることはなく、それによって、より甘美な耳ざわりによって、滅びが人々に忍び寄るのである。
exprimunt inpudicam Venerem, adulterum Martem, louem illum suum non magis regno quam uitiis principem, in terrenos amores cum ipsis suis fulminibus ardentem, nunc in plumam oloris albescere, nunc aureo imbre defluere, nunc in puerorum pubescentium raptus ministri(auibus prosilire.
彼らは、不貞なウェヌスや、姦淫を行うマルス、支配権においてよりも悪徳において君主である彼ら自慢のあのユピテルを表現する。 ユピテルは自らの稲妻とともに地上の愛に燃え、ある時は白鳥の羽毛となって白くなり、ある時は黄金の雨となって降り注ぎ、ある時は思春期の少年たちを拉致するために、従者の鳥たちとなって飛び出す。
quaere iam nunc, an possit esse qui spectat integer uel pudicus.
今や尋ねてみなさい、これを見る者が健全、あるいは貞淑であり得るかどうかを。
deos suos, quos ueneratur, imitatur: fiunt miseris et religiosa delicta.
彼は自分が崇拝する神々を模倣しているのだ。 哀れな人々にとっては、罪過すらも宗教的なものとなるのである。

語釈・文法注

  1. §6paulisper te crede subduci — 2人称単数の命令法現在 `crede` に、対格 `te` と受動態不定詞 `subduci` を伴う対格不定詞(A.C.I.)構文が続いており、「しばらくの間、自分が~へ連れて行かれると信じなさい(想定しなさい)」という思考実験的な仮定の状況を導入している。
  2. §6speculare — 形式受動態動詞(異動詞)`speculor` の2人称単数命令法現在。受動態の2人称単数語尾 `-re` を持つが、能動の意味(観察せよ、見下ろせ)を表す。次の `intuere` も同様の構文である。
  3. §7ut saginatus in poenam carius pereat — 比較級中性単数で副詞的に機能する `carius` は、形容詞 `carus`(高価な、貴重な)から派生したものであり、肉体を肥え太らされた剣闘士が死ぬ際に、より「高値で(多大な犠牲や見ごたえを伴って)」破滅することを皮肉混じりに描いている。
  4. §7hoc pro dolor mater et redimit — 指示代名詞の中性単数対格 `hoc` は、先行する目的節 `ut maeroribus suis mater intersit`(母親が我が子の死という悲嘆の場に立ち会うこと)を指し、他動詞 `redimit` の直接目的語となっている。`et` は副詞的に「~さえも」を意味する。
  5. §8cothurnus est tragicus, prisca carmine facinora recensere — 不定詞句 `prisca carmine facinora recensere`(詩歌によってかつての悪行を振り返ること)が文の実質的な主語であり、名詞句 `cothurnus tragicus`(悲劇の長靴)が述語主格(主格補語)となっている倒置構造。
  6. §8plusque illic placet, quisque uirum in feminam magis fregerit — 主節の `placet` は非人称用法であり、`quisque ... fregerit` の関係・条件節が主語の役割を実質的に果たす。「男性(らしさ)を女性へとより徹底的に打ち砕いた者(=女装の役者)ほど、そこではより好まれる」という構造を表す。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, ドナトゥスへ §6-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa001.humanitext-lat1:6-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。