Humanitext Reader

马格努斯·奥索尼乌斯 · 七贤人剧 §1-79

献词、序幕与梭伦的登场

第 1 段,共 3 段 · 拉丁语

内容简介

本部分包含奥索尼乌斯的诗意献词和《七贤人剧》的序幕。开场白解释了舞台表演的意义及贤人名言的价值,随后梭伦登场表明其谦逊立场。

§1ignoscenda istaec an cognoscenda rearis, §2adtento, Drepani, perlege iudicio, §3aequanimus fiam te iudice, sive legenda, §4sive tegenda putes carmina, quae dedimus,
无论你认为这些诗作是该被宽恕还是该被深究,德雷帕尼乌斯啊,请用你敏锐的眼光仔细通读,有你作评判,我便心平气和,无论你认为我们呈献的诗歌是应该被阅读,还是应该被隐藏。
§5nam primum est meruisse tuum, Pacate, favorem: §6proxima defensi cura pudoris erit.
因为第一要紧的是赢得你的好意,帕卡图斯;下一步的顾虑,将是为我那得到辩护的羞耻心。
§7possum ego censuram lectoris ferre severi §8et possum modica laude placere mihi:
我能够承受严厉读者的苛评,也能够用适度的赞美来让自己满意。
§9novit equus plausae sonitum cervicis amare, §10novit et intrepidus verbera lenta pati.
骏马懂得喜爱被拍打颈部的声音,也懂得毫无畏惧地忍受柔软的鞭笞。
§11Maeonio qualem cultum quaesivit Homero §12censor Aristarchus normaque Zenodoti!
正如审查官阿里斯塔克斯以及泽诺多托斯的规范对迈奥尼亚的荷马所要求的那般磨砺,对我的诗作也同样要求吧!
§13pone obelos igitur primorum stigmata vatum: §14palmas, non culpas esse putabo meas; §15et correcta magis quam condemnata vocabo, §16adponet docti quae mihi lima viri.
因此,请落下你的标记,那些卓越诗人的烙印:我将视它们为我的桂冠,而非我的过错;并且我将称它们为被修改过的,而非被否定的,也就是博学之士的锉刀将对我施加的那些修改。
§17interea arbitrii subiturus pondera tanti §18optabo, ut placeam; si minus, ut lateam.
与此同时,在即将承受如此重大审判的重压之际,我期盼能博得青睐;否则,就让我隐匿。
§19Septem sapientes, nomen quibus istud dedit §20Ssuperior aetas nec secuta sustulit, §21hodie in orchestram palliati prodeunt,
前人赋予其名、后世亦未予以废除的“七贤人”,今日身着希腊长袍走上乐池舞台。
§22quid erubescis tu, togate Romule, §23scaenam quod introibunt tam clari viri?
托着托加长袍的罗慕路斯子孙啊,你为何脸红,仅仅因为如此显赫的人物将登上舞台?
§24nobis pudendum hoc, non et Atticis quoque: §25quibus theatrum curiae praebet vicem.
这对我们来说或许是羞耻,但对雅典人却并非如此:对他们而言,剧场充当了议事堂的替代。
§26nostris negotis sua loca sortito data: §27campus comitiis, ut conscriptis curia, §28forum atque rostra separat ius 1 civium,
我们的各项事务,依其运势各有其专属场所:战神广场用于民会,议事堂用于元老院,公民的权利将广场与讲坛区分开来。
§29una est Athenis atque in omni Graecia §30ad consulendum publici sedes loci, §31quam in urbe nostra sero luxus condidit,
雅典以及整个希腊,只有唯一一处用于公众咨询的场所,而在我们城里,这种奢华之风建立得太迟了。
§32aedilis olim scaenam tabulatam dabat §33subito excitatam nulla mole saxea.
从前,市政官仅提供一个木板搭建的舞台,匆忙建起,没有使用任何石料结构。
§34Murena sic et Gallius: nota eloquar, §35postquam potentes nec verentes sumptuum §36nomen perenne crediderunt, si semel §37constructa moles saxeo fundamine §38in omne tempus conderet ludis locum: §39cuneata crevit haec theatri inmanitas: §40Pompeius hanc et Balbus et Caesar dedit §41Octavianus concertantes sumptibus.
穆雷纳和加利乌斯皆是如此:我所说的是众所周知之事,在那些权势熏天且不惜重金之人相信能获得不朽之名以后,只要一旦用石头地基建造起庞大的建筑,就能永久地为竞技戏剧确立场所:于是,这种带有楔形座席的庞大剧场便兴起了:庞培建了这个,巴尔布斯和凯撒奥古斯都也建了,他们在耗资上相互竞争。
§42sed quid ego istaec? non hac de causa huc prodii,
但我为何要说这些呢?
§43ut expedirem, quis theatra, quis forum, §44quis condidisset privas partes moenium: §45set ut verendos disque laudatos viros §46praegrederer aperiremque, quid vellent sibi.
我走上台来并非为了这个原因,去阐明谁建造了剧场,谁建造了广场,谁建造了城墙的私有部分:而是为了走到那些令人敬畏且受神明赞颂的伟人之前,并阐明他们的意图。
§47Pronuntiare suas solent sententias, §48quas quisque iam prudentium anteverterit.
他们习惯于宣告自己的警句,每一个智者都已经预先领会了这些。
§49scitis profecto, quae sint; set si memoria §50rebus vetustis claudit, veniet ludius §51edissertator harum, quas teneo minus.
你们必然知道这些警句是什么;但如果记忆在古老的事情上出了差错,就会有演员走上来,详细解说那些我已记不太清的警句。
§52DELPHIS Solonem scripse fama est Atticum §53γνῶθι σεαυτόν, quod Latinum est: nosce te.
有传言说,雅典人梭伦在德尔斐写下了 “认识你自己”,在拉丁语中就是:nosce te。
§54multi hoc Laconis esse Chilonis putant.
许多人认为这属于拉科尼亚人奇伦。
§55Spartane Chilon, sit tuum necne, ambigunt, §56quod iuxta fertur, ὄρα τέλοσ μακροῦ βίου, §57finem intueri longae vitae qui iubes.
斯巴达人奇伦啊,人们对这是否属于你争论不休,紧接着传诵的是,“注意漫长人生的终点”,你命令人们注视漫长生命的结局。
§58multi hoc Solonem dixe Croeso existimant.
许多人认为这是梭伦对克罗伊索斯说的话。
§59et Pittacum dixisse fama est Lesbium §60γίγνωσκε καιρόν: tempus ut noris, iubet.
传言说莱斯博斯人皮塔科斯也曾说过 “抓住时机”:他命令你认清时机。
§61set καιρὸσ iste tempestivum tempus est.
但那个“时机”是指合适的时间。
§62Bias Prieneus dixit οἱ πλεῖστοι κακοί, §63quod est Latinum, plures hominum sunt mali; §64set inperitos scito, quos dixit malos.
普里埃内的比亚斯说过“多数人皆是恶人”,用拉丁语来说就是:大多数人都是坏人;但须知,他所说的恶人是指愚昧无知之人。
§65μελέτη τὸ πᾶν, Periandri id est Corinthii, §66meditationem posse totum qui putat.
“勤学主宰一切”,这是科林斯人佩里安德的名言,他认为通过深思和练习可以无所不能。
§67ἄριστον μέτρον esse dicit Lindius §68Cleobulus: hoc est, optimus cunctis modus.
林多斯的克莱奥布卢斯说 “中庸最善”:也就是说,万事中庸为最上。
§69Thales set ἐγγύα, πάρα δ' ἄτα protulit, §70spondere qui nos, noxa quia praes est, vetat.
但泰勒斯提出了“担保即招致祸害”,他禁止我们作保,因为损失作为担保人就在身旁。
§71hoc nos monere faeneratis non placet.
对放债人提出这种警告,并不会让他们高兴。
§72Dixi: recedam, legifer venit Solon.
我说完了:我要退下了,立法者梭伦来了。
§73DE more Graeco prodeo in scaenam Solon, §74septem sapientum fama cui palmam dedit.
遵循希腊的习俗,我梭伦登上舞台,传闻曾赋予我七贤人中的桂冠。
§75set famae 1 non est iudicii severitas; §76neque enim esse primum me, verum unum existimo, §77aequalitas quod ordinem nescit pati.
但传闻并无审判之严苛;因为我并不认为自己是第一,而只是其中之一,因为平等不容许等级的存在。
§78recte olim ineptum Delphicus suasit deus §79quaerentem, quisnam primus sapientum foret,
从前,德尔斐的神明曾正确地劝诫那个愚蠢的人,那个询问谁才是七贤人之首的人,

词汇与语法注释

  1. §11Maeonio qualem cultum quaesivit Homero / censor Aristarchus normaque Zenodoti — 关系代词 qualem(如同……那样的磨砺)暗示了主句中指示先行词(如 talem cultum)的省略,意在表达“正如边际审查官对荷马所要求的那样,对我的诗作也进行这般打磨”的含义。
  2. §20superior aetas nec secuta sustulit — secuta 是修饰省略的名词 aetas(后继的时代)的分词。sustulit 是 tollere(取缔、废除)的完成时,意为“前人赋予的这一名称,后世也未予以废除”。
  3. §25quibus theatrum curiae praebet vicem — vicem 为宾格,与属格 curiae 一起构成习语 vicem praebere(充当……的替代),主语是 theatrum(剧场代替了议事堂)。
  4. §64set inperitos scito, quos dixit malos. — scito 是第二人称单数的将来命令式(“须知……”)。关系代词 quos 的先行代词 eos 被省略,作为未明示的宾格加不定式结构的主语,与 inperitos 呈同格,而 malos 则是 dixit 构成的双重宾格中的补足语。
  5. §70spondere qui nos, noxa quia praes est, vetat. — qui 是指代泰勒斯(Thales)的关系代词。主干结构为 qui vetat nos spondere(他禁止我们作保)。在插入的原因从句中,noxa 意为“损失、惩罚”,praes 意为“担保人”,意指“因为损失作为担保人就在身旁”。

引用这一段

马格努斯·奥索尼乌斯, 七贤人剧 §1-79. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0045.stoa018.humanitext-lat2:1-79

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。