Humanitext Reader

安波罗修 · 论族长 §17-20

犹大为小狮子与基督的神性受肉及复活

第 4 段,共 13 段 · 拉丁语

内容简介

作者将雅各祝福中的“犹大”诠释为基督,并通过“小狮子”这一表述论证基督与父神具有同一本性,并非如阿里乌派所声称的次等存在。此外,他将从“芽”(或猎物)中成长解释为受肉,将“如狮子般卧倒睡眠”解释为基督的死亡与复活。

§17ad ludam quidem patriarcham dirigi uidetur alloquium, sed Iuda ille posterior uerus confessor exprimitur, qui ex ea tribu natus est, qui solus laudatur a fratribus, de quibus dicit: narrabo nomen tuum fratribus meis, dominus per naturam, frater per gratiam, cuius manus, quas expandit ad populum non credentem, super dorsum inimicorum.
这番话确实似乎是对着族长犹大说的,但所表达的却是后来那位真正的认信者,他出自该支派,唯独他受到弟兄们的赞美,他关于他们说道:“我要向我的弟兄宣扬你的名。 ”他按本性是主,按恩典是弟兄。 他的双手——即他向那不信的民众所展开的双手——在仇敌的背上。
isdem enim manibus atque eadem passione suos texit et subiugauit aduersarias potestates omnesque fidei et pietatis exortes subditos sibi fecit.
因为凭着这同一双手和这同一受难,他保护了自己的人,降服了敌对的权势,并使一切缺乏信仰和敬虔的人都臣服于他。
de quibus ait pater ad filium: et dominaberis in medio inimicorum tuorum.
关于他们,父对子说:“你必在仇敌当中掌权。
quos inimicos sua fecit malitia, non Christi uoluntas.
”他们自己的恶意使他们成为仇敌,而不是基督的意愿使然。
in quo magna gratia domini.
在其中有着主伟大的恩典。
etenim spiritales nequitiae, quae ante ceruicem nostram iugo solebant captiuitatis inflectere, ita ut Dauid ipse manus quodammodo super se triumphantium sentire se scriberet dicens: super dorsum meum fabricauerunt peccatores, ipsae nunc subditae Christi triumpho et quibusdam manibus eius, id est factis operibusque subiectae perpetuae subeunt captiuitatis aerumnam.
因为那曾经习惯于用奴役之轭折弯我们颈项的属灵邪恶本身——以至于大卫自己写道,他仿佛感受到了那些战胜他之人的手,说:“罪人在我的背上建造”——如今它们自身屈服于基督的凯旋,并在他的双手之下,即臣服于他的行为和事迹,承受着永久奴役的痛苦。
ipse <est> utique. qui adoratur a filiis patris sui, quando adoratur a nobis, quibus ipse permisit ut patrem uocemus, cuius seruum esse uirtutis est.
正是他,被他父亲的儿子们所敬拜,也就是被我们所敬拜;他允许我们称他的父亲为父,而作他的仆人乃是一种美德。
§18Catulus leonis Iuda.
“犹大是个小狮子。
nonne euidenter et patrem expressit et filium declarauit? quid tam euidens, quo unius naturae filius deus cum patre esse doceatur? leo ille, hic catulus leonis.
”他岂不是显而易见地既表达了父,又宣告了子吗? 有什么是如此显而易见的,能借此教导子是与父同具同一本性的神呢? 那一位是狮子,这一位是小狮子。
uili conparatione eiusdem naturae aut potentiae unitas intellegitur.
通过质朴的比喻,同一本性或力量的联合得以被理解。
rex ex rege processit, fortis ex forte.
君王出自君王,强者出自强者。
quia futuros praeuidebat qui filium adsererent iunioris aetatis, occurrit his subiciens: ex germine mihi ascendisti.
因为他预见到将来会有声称子较为年轻(即后来产生)的人,所以他通过在后文加上这句话来迎击他们:“我儿,你吞了猎物便上去。
recumbens dormisti ut leo et tamquam catulus.
他屈下身子,如公狮,又如母狮卧倒。
et alibi habes quia catulus ipse est leo de tribu Iuda.
”在别处你还会读到,那小狮子本身就是犹大支派的狮子。
ergo quia catulum dixerat. bene statim leonem posuit, hoc est dicere: non capiantur aures uestrae, quia catulum audierunt; filium expressi, non dixi minorem.
因此,既然他说了“小狮子”,紧接着就放上“狮子”是十分妥当的,这就是说:“你们的耳朵不要因为听到了‘小狮子’就被迷惑;我表达了子,但并未说他较小。
et ipse est leo sicut pater.
”他自己也像父一样是狮子。
audiant quia et leonem et catulum appellauit, leonem quasi perfectae plenaeque uirtutis, catulum quasi filium, ne quis cum audiret, aequalem patris non putaret filium.
让他们听听,他既称他为狮子又称为小狮子:称狮子是因为那堪称完美和充足的力量,称小狮子是因为子,免得有人听到时,不认为子与父是同等的。
non sic laudatur filius, ut separetur a patre.
赞美子,并不是要将他与父分离开来。
§19ille probat aequalem qui filium confitetur.
那承认他为子的人,便证明了他与父同等。
mirifice autem et incarnationem eius expressit dicens: ex germine mihi ascendisti, eo quod tamquam frutex terrae in aluo uirginis germinau<er>it et ut flos boni odoris ad redemptionem mundi totius maternis uisceribus splendore nouae lucis emissus ascenderit, sicut Esaias dicit: exiet uirga ex radice Iessae et flos ex radice ascendet.
此外,他借着说:“我儿,你吞了猎物便上去”,也奇妙地表达了他的受肉,因为他像地上的灌木一样在童贞女的腹中发芽,并像一朵芬芳的花朵,为了救赎整个世界,带着新光辉的光芒从母腹中散发、上升,正如以赛亚所说:“从耶西的本必发一条,从其根必长一朵花。
radix familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus.
”根是犹太人的家族,条是马利亚,马利亚的花是基督。
recte uirga, quae regalis est generis de domo et patria Dauid, cuius nos Christus est, qui faetorem mundanae conluuionis aboleuit, odorem uitae infudit aeternae.
称其为条是完全正确的,她出自大卫的家室和故乡,属于王室宗族,我们的基督就是她的花,他消除了世俗污浊的恶臭,注入了永恒生命的芬芳。
§20habes ergo incarnationem, accipe passionem.
因此你已得知了受肉,现在请领受受难。
recumbens inquit dormisti ut leo, quando iacuit in sepulchro uelut quodam corporis sui somno quietus, sicut ipse ait: ego dormiui et requieui et surrexi, quoniam dominus suscipiet me.
“屈下身子,”他说,“你如公狮卧倒,”这是指他躺在坟墓中,仿佛因他身体的某种睡眠而安息,正如他自己所说:“我躺下睡觉,我醒来,因为主必扶持我。
unde et Iacob ait: quis suscitabit eum? hoc est: quem dominus suscipiet.
”因此雅各也说:“谁能使他起来? ”这就是说:“主所扶持的那位(谁能使他起来)。
quis est alius qui resuscitet, nisi ipse se sua patrisque resuscitet potestate? uideo natum auctoritate propria, uideo mortuum propria uoluntate, uideo dormientem potestate propria.
”除了他自己以他自身和父的力量复活之外,还有谁能使他复活呢? 我看见他凭着自己的权威出生,我看见他顺从自己的意愿死去,我看见他凭着自己的力量睡眠。 他凭自己的意志行了万事,他还会需要谁的帮助才能复活呢?
qui omnia suo fecit arbitrio cuius alterius ut resurgat egebit auxiliis? ipse igitur resurrectionis suae auctor est, qui mortis est arbiter, qui expectatur a gentibus.
因此,他自己就是自身复活的创造者,他是死亡的主宰,是万民所仰望的那位。

词汇与语法注释

  1. §17Iuda ille posterior uerus confessor — 基督教教父文学中典型的词源学解释,基于希伯来语“犹大”(*Yehudah*)意为“赞美”或“认信”(confessio)。历史上的族长犹大与作为“真正认信者”(*uerus confessor*)的基督形成对比。
  2. ¦p.134¦cuius manus, quas expandit ad populum non credentem, super dorsum inimicorum — 省略了系动词(如 *sunt*)的句式。关系从句 *quas expandit ad populum non credentem*(他向不信的民众所展开的)是呼应以赛亚书 65:2 的插入语,整个句子的主干为“其双手[在]仇敌的背上”。
  3. §17quos inimicos sua fecit malitia — 动词 *facere* 带双宾格(或谓语性宾格)的结构。关系代词 *quos* 作为宾语,可理解为包含先行词(如 *eos quos*),意为“他们自己的恶意使他们成为了仇敌”。
  4. §18quia futuros praeuidebat qui filium adsererent iunioris aetatis — *futuros* 是省略了 *esse* 的“对格加不定式”结构的受格主语。*qui... adsererent* 是带虚拟语气、表示特征的关系从句。*iunioris aetatis* 是性质属格(“较年轻的”),旨在驳斥否认子与父同等永恒的阿里乌派异端。
  5. §19cuius nos Christus est — 手稿中的 *nos* 极有可能是 *flos*(花)的讹误或 *natus*(出生者)的漏抄,这可以从上下文(前文的 *flos Mariae Christus* 以及对以赛亚书 11:1 的引用)中推知。译文将其视为 *flos* 予以翻译,以维持玛利亚为“条”、基督为“其花”的对比关系。

引用这一段

安波罗修, 论族长 §17-20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0022.stoa019.humanitext-lat1:17-20

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。