[IULIANUS libro octagensimo sexto digestorum. ] §9.2.51.prIta uulneratus est seruus, ut medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit.
[尤利安,《学说汇纂》第86编] 一奴隶受伤,其后在中间这段时间内被指定为继承人,此后他又被另一人击打而死亡:我问,是否可以根据《阿奎利亚法》就该人被杀一事向双方提起诉讼。
respondit: occidisse dicitur uulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lege Aquilia is demum teneri uisus est, qui adhibita ui et quasi manu causam mortis praebuisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede.
他回答说:在一般口语中,凡是以任何方式提供死亡原因的人都被称为“杀害者”;但在《阿奎利亚法》中,似乎只有那些使用武力并好似亲手提供死亡原因的人才承担责任,这显然是从“砍伐”和“杀戮”这两个词的解释中推导出来的。
rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere certum esset aliquem uita excessurum.
另一方面,根据《阿奎利亚法》,被认为应当承担责任的,不仅包括那些造成创伤以至于立刻剥夺生命的人,也包括那些由于其所造成的伤口而确定会导致某人丧命的人。
igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque eorum lege Aquilia teneri.
因此,如果有人对奴隶造成了致命伤,而另一个人隔了一段时间后又击打该奴隶,导致其比因前一个伤口而将要死亡的时间更早被杀,则应当裁定他们双方都根据《阿奎利亚法》承担责任。
§9.2.51.1Idque est consequens auctoritati veterum, qui, cum a pluribus idem servus ita vulneratus esset, ut non appareret cuius ictu perisset, omnes lege aquilia teneri iudicaverunt.
而这与古人的权威是一致的:当同一个奴隶被多人伤害,以至于无法看清他是因谁的击打而死亡时,古人们判定所有人都要根据《阿奎利亚法》承担责任。
§9.2.51.2Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam qui prior vulneravit, tantum praestabit, quanto in anno proximo homo plurimi fuerit repetitis ex die vulneris trecentum sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi venire poterit in anno proximo, quo vita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit.
然而,对于被杀之人之价值估算,在他们两人的情况下将是不一样的:因为那先造成伤害的人,只需支付自受伤之日起向前推算365天,该奴隶在最近一年中所具有的最高价值;而后造成伤害的人,则要承担该奴隶在死前最近一年内能卖出的最高价值,而在这个价值中,也将包含继承权的价值。
eiusdem ergo servi occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diversa causa et diversis temporibus occidisse hominem intellegatur.
因此,基于同一奴隶被杀的名义,一人将支付较高估价,另一人将支付较低估价;这并不足为奇,因为他们中的每一个人都被视为是基于不同的原因、在不同的时间杀死了该人。
quod si quis absurde a nobis haec constitui putaverit, cogitet longe absurdius constitui neutrum lege aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur.
但是,如果有人认为我们做出的这些规定是荒谬的,他应当想到,规定双方都不根据《阿奎利亚法》承担责任,或者规定仅由其中一人承担责任,才是更要荒谬得多的,因为不法行为不应不受到惩罚,而且也很难容易地判定,究竟由谁更应当根据法律承担责任。
multa autem iure civili contra rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero.
但在市民法中,为了共同的利益,有许多违反逻辑推论而被接受的规则,这可以用无数的事例来证明;在此期间,我仅满足于列举其中一个。
cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamvis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, quia neminem verum sit eam sustulisse.
当多人为了盗窃的目的,抬走了他人的一根单凭个人无法搬运的梁木时,所有人均被认为要承担窃盗之诉的责任,尽管按照细微的推论,可以说他们中没有一个人承担责任,因为事实上他们中任何单独一人搬运了该物都不是真实的。