Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §50.16.233.pr-50.16.233.2

欺罔与投掷武器的词源及为皇帝的祈愿

第 9047 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

盖尤斯在对《十二表法》的注解中解释了“caluitur”和“telum”的法律及词源学含义,并提及了一月朔日后不久为皇帝平安所作的祈愿。

[IDEM libro primo ad legem duodecim tabularum. ] §50.16.233.prSi caluitur': et moretur et frustretur.
[同上,《十二表法注解》第一卷] “caluitur”是指拖延和欺骗。
inde et calumniatores appellati sunt, quia per fraudem et frustrationem alios uexarent litibus: inde et cauillatio dicta est.
因此,那些通过欺诈和拖延而在诉讼中折磨他人的人也被称为“calumniatores”;由此,也产生了“cauillatio”这个词。
§50.16.233.1Post kalendas Ianuarias die tertio pro salute principis uota suscipiuntur. '
在一月朔日后的第三天,人们为皇帝的平安进行祈愿。
§50.16.233.2Telum' uolgo quidem id appellatur, quod ab arcu mittitur: sed non minus omne significatur, quod mittitur manu: ita sequitur, ut et lapis et lignum et ferrum hoc nomine contineatur: dictumque ab eo, quod in longinquum mittitur, Graeca uoce figuratum ἀπὸ τοῦ τηλοῦ.
“telum”通常确实是指从弓上射出的东西,但同样也指所有用手投掷的东西:因此,石头、木头和铁器都包含在这个名称中。 它之所以得名,是因为它被投掷到远处,源自希腊语词汇“ἀπὸ τοῦ τηλοῦ”。
et hanc significationem inuenire possumus et in Graeco nomine: nam quod nos telum appellamus, illi βέλος appellant ἀπὸ τοῦ βάλλεσθαι.
我们也可以在希腊语名称中发现这种含义:因为我们称为“telum”的东西,他们根据“βάλλεσθαι”称为“βέλος”。
admonet nos Xenophon, nam ita scribit: καὶ τὰ βέλη ὁμόσε ἐφέρετο, λόγχαι τοξεύματα σφενδόναι, πλεῖστοι δὲ καὶ λίθοι.
色诺芬提醒了我们,因为他是这样写的:“各种βέλη交织飞舞,有长枪、箭矢、石弹,还有极多的石头。
et id, quod ab arcu mittitur, apud Graecos quidem proprio nomine τόξευμα uocatur, apud nos autem communi nomine telum appellatur.
”而从弓上射出的东西,在希腊人那里用其专有名称称为“τόξευμα”,但在我们这里则用共同的名称称为“telum”。

词汇与语法注释

  1. §50.16.233.prSi caluitur — 引用自《十二表法》第一表第二条。异态动词 caluor(欺骗、拖延)的含义在历史上存在争议,盖尤斯将其双重定义为“既拖延(morari)又欺骗(frustrari)”。et moretur et frustretur 采用虚拟式现在时,用于解释引用语的条件或作实质上的间接引语。
  2. §50.16.233.2dictumque ab eo, quod in longinquum mittitur — 此处省略了系动词 est,即 dictum [est]。ab eo 表示词源的起点(“源于……”),quod... 是以 eo 为先行词的关系从句。整句解释了词源:“因其被投掷到远处而得名”。
  3. §50.16.233.2καὶ τὰ βέλη ὁμόσε ἐφέρετο, λόγχαι τοξεύματα σφενδόναι, πλεῖστοι δὲ καὶ λίθοι — 引用自色诺芬的《长征记》(Anabasis, 4.3.29)。主语是 τὰ βέλη(投射物),与之同格并列列举了具体武器(λόγχαι, τοξεύματα, σφενδόναι, λίθοι)。这被用作古典希腊语的证据,证明 telum(投射武器)一词具有广泛含义,不仅指箭,还包括石头和长枪。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §50.16.233.pr-50.16.233.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:50.16.233.pr-50.16.233.2

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。