[IDEM libro quinto epistularum. ] §50.16.125.prNepos Proculo suo salutem.
[同上,著《书信集》第五卷] 尼波斯向他的普罗库鲁斯致敬。
Ab eo, qui ita dotem promisit: 'cum commodum erit, dotis filiae meae tibi erunt aurei centum', putasne protinus nuptiis factis dotem peti posse? quid si ita promisisset: 'cum potuero, doti erunt'? quod si aliquam uim habeat posterior obligatio, 'possit' uerbum quomodo interpretaris, utrum aere alieno deducto an extante? Proculus: cum dotem quis ita promisit: 'cum potuero, doti tibi erunt centum', existimo ad id quod actum est interpretationem redigendam esse: nam qui ambigue loquitur, id loquitur, quod ex his quae significantur sensit.
对于一个如此承诺嫁妆的人:“当方便时,我女儿嫁妆的一百个金币将归你”,你认为一旦婚礼举行,就可以立即请求该嫁妆吗? 如果他如此承诺:“当我能够时,它们将作为嫁妆”,那又如何? 但如果后一种债务具有某种效力,你如何解释“能够”这个词,是扣除债务还是在债务存在的情况下? 普罗库鲁斯:当有人如此承诺嫁妆时:“当我能够时,一百个金币将作为嫁妆归你”,我认为解释应当归结于双方所达成的协议;因为说话暧昧的人,是在其所指代的事物中,说出他所意图的内容。
propius est tamen, ut hoc eum sensisse existimem 'deducto aere alieno potero'.
然而,更贴切的看法是,我认为他是这样意图的:“在扣除债务后,我将能够”。
potest etiam illa accipi significatio 'cum salua dignitate mea potero': quae interpretatio eo magis accipienda est, si ita promissum est 'cum commodum erit', hoc est 'cum sine incommodo meo potero'.
也可以接受这样一种含义:“在不损害我身份的情况下我能够”;如果承诺是“当方便时”,即“在对我没有不便的情况下我能够”,则更应当接受这种解释。