Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §48.8.1.pr-48.8.1.5

刺客与投毒者科尔内利乌斯法及故意认定

第 8240 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本段阐述了依据《科尔内利乌斯法》关于暗杀与投毒罪的犯罪构成要件(如杀人、放火、诬告等),并记录了皇帝关于杀人故意之认定、正当防卫及减轻处罚等情状的批答。

[MARCIANUS libro quarto decimo institutionum. ] §48.8.1.prLege Cornelia de sicariis et ueneficis tenetur, qui hominem occiderit: cuiusue dolo malo incendium factum erit: quiue hominis occidendi furtiue faciendi causa cum telo ambulauerit: quiue, cum magistratus esset publicoue iudicio praeesset, operam dedisset, quo quis falsum indicium profiteretur, ut quis innocens conueniretur condemnaeretur.
[马尔基安努斯,《法学阶梯》第十四卷] 依据关于暗杀者与投毒者的《科尔内利乌斯法》,下列人员应当承担法律责任:杀死他人者;或因其恶意而导致火灾发生者;或为了杀人或行窃而携带武器徘徊者;或在担任政务官或主持公判时,蓄意使他人作虚假告发,以致无辜者被起诉并判刑者。
§48.8.1.1Praeterea tenetur, qui hominis necandi causa uenenum confecerit dederit: quiue falsum testimonium dolo malo dixerit, quo quis publico iudicio rei capitalis damnaretur: quiue magistratus iudexue quaestionis ob capitalem causam pecuniam acceperit ut publica lege reus fieret.
此外,下列人员亦应当承担法律责任:为了杀人而调制或提供毒药者;或恶意作伪证以致他人在公判中被判处死刑者;或作为政务官或审判官,在涉及死刑的案件中收受财物,以使他人依据公法成为被告者。
§48.8.1.2Et qui hominem occiderit, punitur non habita differentia, cuius condicionis hominem interemit.
凡杀死他人者,均应予以处罚,而不论被杀者的身份如何,不予区别。
§48.8.1.3Diuus Hadrianus rescripsit eum, qui hominem occidit, si non occidendi animo hoc admisit, absolui posse, et qui hominem non occidit, sed uulnerauit, ut occidat, pro homicida damnandum: et ex re constituendum hoc: nam si gladium strinxerit et in eo percusserit, indubitate occidendi animo id eum admisisse: sed si claui percussit aut cuccuma in rixa, quamuis ferro percusserit, tamen non occidendi animo.
神君哈德良曾下达批答:对于杀死他人者,若非出于杀人故意而为之,则可予以免诉;而对于未杀死他人、但为了杀人而将其打伤者,则应按杀人犯判处。 且此点须根据具体案情予以认定:因为如果其拔剑并以此击打,则无疑是出于杀人故意而为之;但如果是在争吵中以钥匙或水壶击打,即使是以铁器击打,亦不具杀人故意。
leniendam poenam eius, qui in rixa casu magis quam uoluntate homicidium admisit.
对于在争吵中因意外而非出于本意而致人死亡者,应减轻其刑罚。
§48.8.1.4Item diuus Hadrianus rescripsit eum, qui stuprum sibi uel suis per uim inferentem occidit, dimittendum.
同样,神君哈德良批答,对于杀死试图对自己或其家属实施暴力强奸之人者,应予释放。
§48.8.1.5Sed et in eum, qui uxorem deprehensam in adulterio occidit, diuus Pius leuiorem poenam irrogandam esse scripsit, et humiliore loco positum in exilium perpetuum dari iussit, in aliqua dignitate positum ad tempus relegari.
但是,对于杀死当场捕获通奸妻子的丈夫,神君皮乌斯亦写道应课以较轻的刑罚,并命令对处于较低阶层者处以永久流放,对具有一定地位者处以定期流放。

词汇与语法注释

  1. §48.8.1.prcuiusue — cuiusue 由关系代词 qui 的单数属格 cuius 与并列连词后缀 -ue(或)构成。它在语法上与引导 tenetur 主语的第一个 qui 并列。其先行词是隐含的代词 is(承担责任之人),而在其所在的关系子句中,cuius 作为所有格或行为主体属格(“因其[恶意]……”)发挥作用。
  2. §48.8.1.prfurtiue — 尽管在某些手稿中拼写为副词 furtiue(“秘密地”),但此处通常被理解为名词 furtum(盗窃)的属格 furti 与 faciendi 结合的误写或变体,从而与 hominis occidendi causa 并列,构成动名词形容词结构 furti faciendi causa(“为了行窃的目的”)。
  3. §48.8.1.2non habita differentia, cuius condicionis hominem interemit — non habita differentia 是一个夺格绝对结构(意为“不作任何区别”)。接下来的 cuius condicionis 是性质属格(genitive of quality),用于限定 interemit 的宾语 hominem,在间接疑问或性质从句中具体说明被杀之人的身份或地位。
  4. §48.8.1.3eum, qui hominem occidit, si non occidendi animo hoc admisit, absolui posse — 这是一个对格加不定式结构(accusative with infinitive),作为 rescripsit(“批答”)的宾语。主格对格为 eum(由关系子句限定),而不定式为 absolui posse(“可以免诉”)。其后的分句(damnandum、constituendum、leniendam poenam)同样依赖于 rescripsit,并省略了 esse。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §48.8.1.pr-48.8.1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.8.1.pr-48.8.1.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。