Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §48.10.22.pr-48.10.22.12

代书他人遗嘱者写入自益条款的认定与处罚

第 8288 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本章探讨了根据《利波尼亚努斯元老院决议》,撰写他人遗嘱者在为何人(如自己、家属、奴隶)亲手写下(或撤销)遗赠、条件或自由时,在何种情况下应当受到处罚,何种情况下可以免责。

[IDEM libro singulari ad senatus consultum Libonianum. ] §48.10.22.prImpuberem in hoc edictum incidere dicendum non est, quoniam falsi crimine uix possit teneri, cum dolus malus in eam aetatem non cadit.
[同上,《论利波尼亚努斯元老院决议》单卷本] 不应认为未达适婚年龄者落入本告示的范围,因为欺诈意图不适用于该年龄,他几乎不可能因伪造罪而被追究责任。
§48.10.22.1Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reuerso eo incidere in poenam senatus consulti: quod si ibi decesserit, innocens pater existimatur.
如果父亲为其在敌方的儿子写下一笔遗赠,应当认为,在该儿子归来时,父亲将落入元老院决议的处罚范围;但如果儿子死于该地,则父亲被视为无罪。
§48.10.22.2Sed et si emancipato filio adscribit, recte id faciet: item in adoptionem dato.
同样,如果他为已解放的儿子写下遗赠,他将合法地这样做;对于已送养的儿子也是如此。
§48.10.22.3Item si seruo, cui moram fecit in fideicommissaria libertate praestanda, adscripserit, dicendum est extra sententiam senatus consulti eum esse, quoniam placet omne, quod per huiusmodi seruum adquisitum est, restitui oportere manumisso.
同样,如果他为某个已被延迟给予信托遗赠自由的奴隶写下遗赠,应当认为他处于元老院决议的意旨之外,因为人们同意,通过此类奴隶所取得的一切,都应当在释放时归还给被释放者。
§48.10.22.4Et si ei seruo, qui bona fide seruit, aliquid adscribsit, quod ad cogitationem animi nocens est, quia ei adscribit, quem suum putat: sed quoniam neque legatum neque hereditas bonae fidei possessori adquiritur, dicamus eum poenae eximendum esse.
如果他为某个善意服役的奴隶写下了某些内容,——就其主观意图而言,这是有罪的,因为他是为他认为属于自己的奴隶写下遗赠的;但是,由于善意占有者既不能取得遗赠也不能取得遗产,让我们说,他应当免于处罚。
§48.10.22.5Si dominus adscripserit seruo legatum, cum liber erit, dicimus senatus consulto dominum excusatum esse, qui compendio suo nullo modo prospexerit.
如果主人为奴隶写下遗赠,并规定在其获得自由时生效,我们认为根据元老院决议,主人应予免责,因为他绝没有谋求自己的利益。
eadem et de filio postea emancipato dici potest.
对于随后被解放的儿子,也可以这样说。
§48.10.22.6Qui codicillos ante testamentum factos, in quibus legatum ei adscriptum erat, confirmat, in senatus consultum incidit: quod et Iulianus scribit.
凡确认在遗言之前做出的补遗(且在其中已为其本人写下遗赠)者,即落入元老院决议的范围;尤里安也这样写道。
§48.10.22.7Adimendo quoque aliquid incidere in poenam debet, quasi sibi aliquid dederit: ueluti si seruo legato sibi eodemque manumisso libertatem sua manu ademerit (hoc ita, si uoluntate testatoris ademerit: nam si ignorante eo, libertas ualet): item si, rogatus restituere legatum sibi adscriptum, fideicommissum ademerit.
撤销某些内容也应当受到处罚,就好像他给了自己一些东西:例如,如果他亲手剥夺了遗赠给自己且同时被释放的奴隶的自由(如果是根据立遗嘱人的意愿剥夺的,则如此;因为如果立遗嘱人不知情,自由仍然有效);同样,如果他被请求归还写给自己的遗赠,却撤销了信托遗赠,也是如此。
§48.10.22.8Qui liberti adsignationem sua manu adscripsit, non uerbis, sed sententia senatus consulti tenetur.
凡亲手写下解放自由人归属者,不受元老院决议字面的约束,而受其意旨的约束。
§48.10.22.9Item non continetur uerbis seruus, qui alieno testamento fideicommissam libertatem sibi adscripsit.
同样,在他人遗嘱中为自己写下信托遗赠自由的奴隶,不包括在字面规定中。
sed de hoc potest haesitari, quoniam, ut supra diximus, senatus ita demum ei, qui sibi libertatem fideicommissam in testamento domini adscripsit, poenam remisit, si dominus subscripsit.
但对此可能会有犹豫,因为如前所述,元老院仅在主人署名的情况下,才对在主人遗嘱中为自己写下信托遗赠自由的人免除处罚。
immo magis dicendum est hunc contra senatus consultum facere, quam eum qui legatum sibi adscribit, cum libertas omnimodo ipsi competitura sit, legatum autem domino adquiri possit.
相反,更应当说此人的行为违反了元老院决议,甚于为自己写下遗赠的人,因为自由无论如何都会归于他自己,而遗赠则可由其主人取得。
§48.10.22.10Si testamentarius seruo suo fideicommissam libertatem dederit, uideamus, ne extra poenam sit, quoniam nullum ipsius commodum est: nisi ideo adscripserit, ut seruus magno pretio redimatur ab eo et manumittatur.
如果遗嘱撰写人给自己的奴隶以信托遗赠的自由,让我们看看他是否免于处罚,因为他自己得不到任何利益;除非他写下此内容是为了让该奴隶能被以高价从他那里赎回并获得释放。
§48.10.22.11Sed et ille, qui, cum Titio fundus legaretur, adiecit sua manu condicionem pecuniae sibi dandae, in uoluntatem senatus consulti incidit.
同样,如果有人在将土地遗赠给提修斯时,亲手加上了给自己给付金钱的条件,他也落入了元老院决议的意旨范围。
§48.10.22.12Qui autem uoluntate patris se exheredat uel legatum sibi adimit, neque uerbis senatus consulti neque sententia continetur.
但依照父亲的意愿剥夺自己的继承权或取消自己受遗赠权的人,既不受元老院决议字面的约束,也不受其意旨的约束。

词汇与语法注释

  1. §48.10.22.1reuerso eo — 由代词 `eo`(指儿子)和完成时分词 `reuerso`(归来)组成的夺格绝对结构,表示时间或条件,意为“当他归来时”。
  2. §48.10.22.4Et si ei seruo, qui bona fide seruit, aliquid adscribsit, quod ad cogitationem animi nocens est, quia ei adscribit, quem suum putat: sed quoniam neque legatum neque hereditas bonae fidei possessori adquiritur, dicamus eum poenae eximendum esse. — 本句具有破格(anacoluthon)结构。句首的条件从句 `Et si... adscribsit` 并未直接引出规则的主句,而是在插入了对比性的主观意图说明 `quod ad cogitationem animi...` 之后,又接上原因从句 `sed quoniam...`,最后以劝诱语气的一般现在时虚拟式 `dicamus...` 作为主句收尾。在逻辑上,其含义为:“如果他为……写下了内容,[虽然在主观意图上是有罪的],但由于……,让我们说他应当免于处罚。”
  3. §48.10.22.10uideamus, ne extra poenam sit — 在法学拉丁语中,`uideamus ne` 常用作一种谨慎的提议或问题引入(意为“让我们考虑是否……”,或“让我们看看是否确实……”),而不是其字面上的否定性禁止(“让我们注意免得……”)。因此,此处意为“让我们看看他是否可能免于处罚”。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §48.10.22.pr-48.10.22.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.10.22.pr-48.10.22.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。