Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §48.10.15.pr-48.10.15.6

遗嘱书写者自设利益条款与克劳狄敕令

第 8281 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

卡里斯特拉图斯讨论了关于遗嘱撰写者为自己写下遗赠或自由条款时,科尔内利乌斯法、克劳狄敕令及相关元老院决议的适用范围,并具体分析了奴隶、亲属以及附条件遗嘱的特殊案例。

[CALLISTRATUS libro primo quaestionum. ] §48.10.15.prDiuus Claudius edicto praecepit adiciendum legi Corneliae, ut, si quis, cum alterius testamentum uel codicillos scriberet, legatum sibi sua manu scripserit, proinde teneatur ac si commisisset in legem Corneliam, et ne uel is uenia detur, qui se ignorasse edicti seueritatem praetendant.
[卡里斯特拉图斯,《疑问集》第一卷] 神圣克劳狄通过敕令命令,应在科尔内利乌斯法中增加规定:如果有人在撰写他人的遗嘱或补遗时,亲手为自己写下了遗赠,他应如同违反科尔内利乌斯法一样承担责任,并且即使是那些声称自己不知道该敕令之严厉性的人,也不得获得任何宽免。
scribere autem sibi legatum uideri non solum eum qui manu sua id facit, sed etiam qui per seruum suum uel filium, quem in potestatem habet, dictante testatore legato honoratur.
此外,不仅亲手为之的人被视为给自己写下遗赠,而且在遗言人的口授下,通过其处于其权力之下的奴隶或儿子而获得遗赠的人,亦被视为给自己写下遗赠。
§48.10.15.1Plane constitutionibus principalibus cauetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse seruo alicuius, ut domino eius legatum ab heredibus suis daretur, id ualere, nec generalem subscriptionem testatoris ualere aduersus senatus consulti auctoritatem et ideo legatum pro non scripto habendum et seruo, qui etiam sibi legatum adscripsit, ueniam dari.
确实,皇帝宪令中规定,如果遗言人在其签署中特别声明其曾口授给某人的奴隶,以便其继承人向该奴隶的主人给付遗赠,则该遗赠有效;而遗言人的普通签署在元老院决议的权威面前无效,因此该遗赠应被视为未书写,且对于同时为自己写下遗赠的奴隶应予以宽免。
ego tutius esse puto ueniam petendam ab imperatore, scilicet eo quod relictum est abstinentibus.
我认为,对于那些放弃受遗赠物的人而言,向皇帝请求宽免更为安全。
§48.10.15.2Item senatus censuit, ut, si seruus domini sui iussu testamento codicillisue libertatem sibi adscripserit, ob eam rem, quod ipsius manu adscriptum est, minus liber sit: sed libertas ei ex fideicommissi causa praestatur: si modo post eam scripturam manu sua testator testamento codicillisue subscripserit.
同样,元老院决议,如果奴隶依其主人的命令在遗嘱或补遗中为自己写下自由,他并不因此而直接获得完全自由,因为这是由他亲手写下的;但基于信托的原因,仍应赋予其自由,只要在该书写之后,遗言人亲手在遗嘱或补遗上签署即可。
§48.10.15.3Et quatenus de sola specie fideicommissae libertatis hoc senatus consulto continebatur, diuus Pius rescripsit sententiam magis sequendam esse huius senatus consulti quam scripturam: nam seruos, cum dominis suis parent, necessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognouisse: uideri enim ait ipsius domini manu scripta, cuius uoluntate ea scripta sunt.
而且,由于该元老院决议仅包含信托自由这一单一情形,神圣庇护通过敕答表示,应当更多地遵循该元老院决议的精神而非其文字;因为奴隶在服从其主人时,因权力的必然性而免责,但前提是必须加上主人的签署确认,声明其口授并认可了这些内容:因为他说,这被视为是由那些希望其被书写的主人亲手所写。
'Quod tamen', inquit, 'ad liberas personas, in quas nullum ius testator habuerit, extendi non debet: quaeri tamen debet, an aeque subsequendi necessitas et honesta excusatio est non facientibus, quod non sit concessum'.
「然而,这,」他说,「不应延伸至遗言人对其不享有任何权利的自由人;但仍必须探究,对于不做出不被允许之行为的人,是否具有同等的服从必然性和正当的免责事由。
§48.10.15.4Matri quoque, cui per seruum suum dictante filio legatum scriptum esset, ueniam tribuendam legis Corneliae placuit.
」对于在其儿子的口授下,通过其自身的奴隶为其写下遗赠的母亲,亦决定应给予科尔内利乌斯法上的宽免。
§48.10.15.5Idem in filiam, quae dictante matre sua per ignorantiam iuris legatum sibi scripserat, senatus censuit.
对于在母亲的口授下,因对法律的无知而为自己写下遗赠的女儿,元老院亦作出了相同的决议。
§48.10.15.6Si quis duobus heredibus institutis adiecerit, ut, si alteruter heres sine liberis decessisset, ei qui superesset et liberos haberet hereditas redderetur uel, si uterque sine liberis decessisset, hereditas (deinde alia manu) scriptori testamenti restituetur: placet testamentario poenam legis Corneliae remitti.
如果某人在指定了两个继承人后增加规定,如果其中任何一个继承人在无子女的情况下死亡,遗产应交还给生存且有子女的继承人,或者如果双方都在无子女的情况下死亡,遗产应(随后由另一人笔迹写道)归还给遗嘱的书写者:决定免除该遗嘱书写者科尔内利乌斯法的处罚。
sed benignius est, ut etiam ea, quae supra scripta sunt, simili modo consequatur.
但更为宽大的见解是,他也同样可以获得上述所写的内容。

词汇与语法注释

  1. §48.10.15.prscribere autem sibi legatum uideri — 不定式 `uideri` 在延续前文皇帝敕令阐述的间接陈述(对格与不定式结构)中,用于提出“被视为……”这一一般性法理。其主语由 `eum... sed etiam [eum] qui...` 构成。
  2. §48.10.15.3non facientibus, quod non sit concessum — 否定词 `non` 修饰 `facientibus`(现在分词与格复数),在文脉上针对即便有他人命令也“不”做出法律所不允许的行为(即篡改遗嘱)的自由人进行对比。文中探讨了他们是否拥有如必须服从的奴隶一般的“服从之必然性”和“正当免责理由”(即自由人与奴隶不同,有权拒绝非法命令,因此若实施则无法轻易免责)。
  3. §48.10.15.6restituetur — 将来时直陈式 `restituetur`(将被归还)作为遗嘱中条件从句(si... decessisset)的结句。尽管它位于间接陈述(ut 从句下)中,本应使用虚拟式(如 `restituatur`),但此处它保留了遗嘱文本的直接表达,或代表了抄本的异读。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §48.10.15.pr-48.10.15.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:48.10.15.pr-48.10.15.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。