Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §47.4.1.pr-47.4.1.7

针对在承认继承前损害遗产的释放奴隶之诉

第 7958 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

探讨在主人死后且承认继承前,对损害遗产的预备释放奴隶提起双倍诉讼的适用条件及其自然公平性,并讨论了附条件自由、遗赠奴隶及信托自由等具体情形下的适用关系。

[ULPIANUS libro trigensimo octauo ad edictum. ] §47.4.1.prSi dolo malo eius, qui liber esse iussus erit, post mortem domini ante aditam hereditatem in bonis, quae eius fuerunt, qui eum liberum esse iusserit, factum esse dicetur, quo minus ex his bonis ad heredem aliquid perueniret: in eum intra annum utilem dupli iudicium datur.
[乌尔比安《告示注解》第三十八卷] 如果由于被命令获得自由之人的恶意,在主人死后且在承认继承之前,对于曾属于命令其获得自由之人的财产,据称实施了某种行为,以致使这些财产中未能有任何部分到达继承人处:则在可起诉的一年内,对该人授予双倍诉讼。
§47.4.1.1Haec autem actio, ut Labeo scripsit, naturalem potius in se quam ciuilem habet aequitatem, si quidem ciuilis deficit actio: sed natura aequum est non esse impunitum eum, qui hac spe audacior factus est, quia neque ut seruum se coerceri posse intellegit spe imminentis libertatis, neque ut liberum damnari, quia hereditati furtum fecit, hoc est dominae, dominus autem dominaue non possunt habere furti actionem cum seruo suo, quamuis postea ad libertatem peruenerit uel alienatus sit, nisi si postea quoque contrectauerit.
然而,正如拉贝奥所写,这一诉讼本身具有自然公平而非市民法公平,因为市民法上的诉讼确实缺位。 但基于自然公平,不应让因这种希望而变得更加胆大妄为的人免受惩罚,因为他明白,由于对即将到来的自由的希望,他既不能作为奴隶受到惩戒,也不能作为自由人被判有罪,因为他对遗产(即女主人)实施了盗窃,而主人或女主人不能对其奴隶提起盗窃诉讼,即使该奴隶后来获得了自由或被转让,除非他后来也再次触碰了该物。
e re itaque esse praetor putauit calliditatem et proteruitatem horum, qui hereditates depopulantur, dupli actione coercere.
因此,裁判官认为,通过双倍诉讼来遏制这些掠夺遗产之人的狡黠与无耻是有益的。
§47.4.1.2Non alias tenebitur iste libertus, quam si dolo quid dissipasse proponatur.
该释放奴隶只有在被指控因恶意而耗损了某种财产时才承担责任。
culpa autem neglegentiaque serui post libertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat.
奴隶在获得自由后的过失和疏忽是被免责的,但最接近恶意的过失等同于恶意。
proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias Aquilia tenetur ob hoc, quod damnum qualiterqualiter dederit.
因此,如果他并非出于恶意而造成了任何损害,则该诉讼不予适用,尽管在其他情况下,由于不论以何种方式造成损害,他都会根据阿奎利亚法承担责任。
habet itaque certum finem ista actio, ut et dolo fecerit iste et post mortem domini et ante aditam hereditatem.
所以,这一诉讼有确定的界限,即他必须既出于恶意,又是在主人死后、且在承认继承之前实施行为。
ceterum si sine dolo, aut dolo quidem, uerum uiuo domino, non tenebitur hac actione: quin immo et si post mortem post aditam hereditatem, cessabit actio: nam ubi adita hereditas est, iam quasi liber conueniri potest.
然而,如果他并非出于恶意,或者虽然出于恶意但主人尚在世,则他不根据该诉讼承担责任;不仅如此,如果是死后但在承认继承之后,该诉讼也不予适用,因为一旦承认了继承,他就已经可以像自由人一样被起訴了。
§47.4.1.3Quid tamen, si sub condicione accepit libertatem? ecce nondum liber est: sed ut seruus potest coerceri: idcirco dicendum est cessare hanc actionem.
然而,如果他是附条件地获得自由呢? 看啊,他还不是自由人;但他可以作为奴隶受到惩戒:因此应当说该诉讼不予适用。
§47.4.1.4Sed ubi libertas competit continuo, dicendum est posse et debere hanc actionem dari aduersus eum, qui peruenit ad libertatem.
但是,在自由立即生效的情况下,应当说可以且应当对已获得自由之人提起这一诉讼。
§47.4.1.5Si seruus pure legatus ante aditam hereditatem quid admiserit in hereditate, dicendum est, quia dominium in eo mutatur, huic actioni locum esse.
如果无条件被遗赠的奴隶在承认继承之前在遗产中犯下某种过错,应当说,由于其所有权发生了变更,此诉讼有适用余地。
§47.4.1.6Et generaliter dicimus, quo casu in seruo dominium uel mutatur uel amittitur uel libertas competit post interuallum modicum aditae hereditatis, eo casu hanc actionem indulgendam.
并且我们通常认为,在奴隶的所有权被变更或丧失,或者在承认继承后经过短暂间隔获得自由的任何情况下,在那种情况下都应当准予提起该诉讼。
§47.4.1.7Sed si fideicommissaria libertas seruo data sit, quidquid in hereditate maleficii admisit, numquid non prius cogatur heres manumittere, quam si satisfecerit? est autem saepissime et a diuo Marco et ab imperatore nostro cum patre rescriptum non impediri fideicommissariam libertatem, quae pure data est.
但是,如果信托自由已被给予奴隶,那么无论他在遗产中犯下何种不法行为,难道继承人在其提供满足(赔偿)之前不被强迫予以解放吗? 然而,神圣马可和我们的皇帝与其父亲都曾非常频繁地做出敕答:无条件给予的信托自由不受阻碍。
diuus sane Marcus rescripsit arbitrum ex continenti dandum, apud quem ratio ponatur: sed hoc rescriptum ad rationem ponendam pertinet actus, quem seruus administrauit.
神圣马可固然敕答应当立即指定一名仲裁人,在其面前报告账目;但该敕答涉及的是对该奴隶所管理之事务报告账目。
arbitror igitur et hic posse hanc actionem competere.
因此,我认为在这种情况下,也可以适用这一诉讼。

词汇与语法注释

  1. §47.4.1.1non esse impunitum eum — 这是一个对格不定式结构,作为无人称句 `natura aequum est`(自然公平)的实际主语。`eum` 是不定式 `esse` 的逻辑主语。先行词 `eum` 由关系从句 `qui` 修饰,该关系从句中又嵌套了两个由 `quia neque... neque...` 引导的平行原因从句,整个句法结构呈多层嵌套。
  2. §47.4.1.2culpa dolo proxima — 形容词 `proxima` 接与格 `dolo`(“最接近恶意”)。该短语修饰主语 `culpa`。它表达了罗马法中的一项法理:在确定责任时,最接近恶意的重过失(culpa lata)等同于恶意本身(`dolum repraesentat`)。
  3. §47.4.1.7numquid non prius cogatur heres manumittere, quam si satisfecerit — 这一句法结合了引导反问句(预期肯定回答)的 `numquid non`(“难道不……吗”)与比较连词 `prius... quam`(“在……之前不”)。`satisfecerit` 为将来完成时(或虚拟式完成时),全句意为:“难道在奴隶提供满足(赔偿)之前,继承人不被强迫予以解放吗?”

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §47.4.1.pr-47.4.1.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:47.4.1.pr-47.4.1.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。