Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §46.3.34.pr-46.3.34.11

选择之债的部分履行与非债清偿返还

第 7689 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

通过各种具体案例,详细阐述了选择之债中的部分履行、共同之债关系、向代理人支付以及请求返还未债之物等相关法理。

[IDEM libro quinquagensimo quarto digestorum. ] §46.3.34.prQui hominem aut decem tibi aut Titio dari promisit, si Titio partem hominis tradiderit, mox tibi decem numerauerit, non Titio, sed tibi partem hominis condicet, quasi indebitum tua uoluntate Titio solueret.
[同人《学说汇纂》第五十四卷] 承诺向你或提修斯给与一个奴隶或十个金币的人,如果他向提修斯交付了奴隶的份额,随后又向你支付了十个金币,那么他将不向提修斯,而向你请求返还奴隶的份额,因为这相当于在你的同意下,将未债之物支付给了提修斯。
idemque iuris erit etiam, si mortuo Titio decem soluerit, ut tibi potius quam heredi Titii partem hominis condicat.
即使在提修斯死后他支付了十个金币,亦适用同样的法律规则,即他应当向你而不是向提修斯的继承人请求返还奴隶的份额。
§46.3.34.1Si duo rei stipulandi hominem dari stipulati fuerint et promissor utrique partes diuersorum hominum dederit, dubium non est, quin non liberetur.
如果两个连带债权人约定给与一个奴隶,而承诺人向双方分别给与了不同奴隶的份额,毫无疑问,他不能免责。
sed si eiusdem hominis partes utrique dederit, liberatio contingit, quia obligatio communis efficiet, ut quod duobus solutum est, uni solutum esse uideatur.
但如果他向双方给与了同一奴隶的份额,则可获得免责,因为共同的债权关系将导致向两人支付视同向一人支付。
nam ex contrario cum duo fideiussores hominem dari spoponderint, diuersorum quidem hominum partes dantes non liberantur: at si eiusdem hominis partes dederint, liberantur.
相反,当两个保证人承诺给与一个奴隶时,如果他们给与不同奴隶的份额,固然不能免责;但如果他们给与了同一奴隶的份额,则获得免责。
§46.3.34.2Stipulatus sum decem mihi aut hominem Titio dari: si homo Titio datus fuisset, promissor a me liberatur et, antequam homo daretur, ego decem petere possum.
我约定给自己十个金币,或者给提修斯一个奴隶:如果奴隶已被给与提修斯,承诺人对我的债务即行解除;但在给与奴隶之前,我可以请求十个金币。
§46.3.34.3Si Titium omnibus negotiis meis praeposuero, deinde uetuero eum ignorantibus debitoribus administrare negotia mea, debitores ei soluendo liberabuntur: nam is, qui omnibus negotiis suis aliquem proponit, intellegitur etiam debitoribus mandare, ut procuratori soluant.
如果我委任提修斯管理我的所有事务,随后在债务人不知情的情况下,禁止他管理我的事务,债务人向他支付仍可获得免责;因为委任他人管理其所有事务的人,也被理解为向债务人授权,让他们向代理人支付。
§46.3.34.4Si nullo mandato intercedente debitor falso existimauerit uoluntate mea pecuniam se numerare, non liberabitur.
如果在没有任何委任介入的情况下,债务人误以为是根据我的意愿支付款项,他将不能免责。
et ideo procuratori, qui se ultro alienis negotiis offert, soluendo nemo liberabitur:
因此,向主动插手他人事务的无权代理人支付,任何人都不能免责。
§46.3.34.5Et cum fugitiuus, qui pro libero se gerebat, rem uendidisset, responsum est emptores fugitiuo soluentes a domino liberatos non esse.
又如,当一个表现得像自由人一样的逃亡奴隶出售了物品时,解答是:向该逃亡奴隶支付的买受人不能免除对主人的债务。
§46.3.34.6Si gener socero, ignorante filia, dotem soluisset, non est liberatus, sed condicere socero potest, nisi ratum filia habuisset.
如果女婿在女儿不知情的情况下向岳父支付了嫁妆,他不能免责,但如果女儿没有予以追认,他可以向岳父请求返还。
et propemodum similis est gener ei, qui absentis procuratori solueret, quia in causam dotis particeps et quasi socia obligationis patri filia esset.
女婿与向不在场者的代理人支付的人几乎相似,因为女儿是嫁妆事务的参与者,且可以说是父亲之债的准共同合伙人。
§46.3.34.7Si debitorem meum iussero pecuniam Titio dare donaturus ei, quamuis Titius ea mente acceperit, ut meos nummos faceret, nihilo minus debitor liberabitur: sed si postea Titius eandem pecuniam mihi dedisset, nummi mei fient.
如果我意图向提修斯赠与,因而命令我的债务人将钱给与提修斯,即使提修斯本着将钱化为我所有的意图接受了它,债务人仍将获得免责;但如果此后提修斯将同样的钱给与我,这些钱币就成为我的财产。
§46.3.34.8Quidam filium familias, a quo fideiussorem acceperat, heredem instituerat: quaesitum est, si iussu patris adisset hereditatem, an pater cum fideiussore agere posset.
某人曾指定其作为主债务人提供保证人的家子为继承人:问题是,如果该家子根据父亲的命令继承了遗产,父亲是否可以起诉保证人。
dixi, quotiens reus satisdandi reo satis accipiendi heres existeret, fideiussores ideo liberari, quia pro eodem apud eundem debere non possent.
我回答说,每当提供保证的债务人成为接受保证的债权人的继承人时,保证人便因此免责,因为他们不能为了同一个人而向同一个人承担债务。
§46.3.34.9Si praedo id, quod a debitoribus hereditariis exegerat, petenti hereditatem restituerit, debitores liberabuntur.
如果非法占有者将他从遗产债务人那里征收的款项向遗产请求人返还,债务人将获得免责。
§46.3.34.10Si decem aut hominem dari stipulatus fuero et duos fideiussores accepero Titium et Maeuium et Titius quinque soluerit, non liberabitur, priusquam Maeuius quoque quinque soluat: quod si Maeuius partem hominis soluerit, uterque obligatus remanebit.
如果我约定给与十个金币或一个奴隶,并接受了两个保证人提修斯和梅维乌斯,而提修斯支付了五个金币,那么在梅维乌斯也支付五个金币之前,他是不能免责的;但如果梅维乌斯支付了奴隶的份额,双方都将继续承担债务。
§46.3.34.11Qui perpetua exceptione se tueri potest, solutum repetit et ideo non liberatur.
凡能以永久抗辩权保护自己的人,可请求返还已支付的款项,因此并不免责。
quare si ex duobus reis promittendi alter pepigerit, ne ab eo peteretur, quamuis soluerit, nihilo minus alter obligatus manebit.
因此,如果在两个共同承诺人中,有一人约定不得向其请求,即使他进行了支付,另一人仍将继续承担债务。

词汇与语法注释

  1. §46.3.34.prquasi indebitum tua uoluntate Titio solueret — quasi + 虚拟式未完成过去时(solueret)表示与事实相反的比较:“仿佛(虽然实际上并非如此)是在你的同意下向提修斯支付了未债之物”。这解释了向债权人提起不当得利返还请求(condictio)的依据。
  2. §46.3.34.1quia obligatio communis efficiet, ut quod duobus solutum est, uni solutum esse uideatur — ut从句(ut... uideatur)是作为动词 efficiet 宾语的名词性从句。quod duobus solutum est(向两人支付的部分)是该从句内部的主语,而 uni solutum esse(视同向一人支付)是补充 uideatur 的不定式短语。
  3. §46.3.34.8reus satisdandi reo satis accipiendi — reus 意为“当事人”或“债务人”。此处指的是罗马法上相对立的概念:reus satisdandi(有义务提供担保的当事人,即主债务人)与 reus satis accipiendi(有权接受担保的当事人,即债权人)。satisdandi 和 satis accipiendi 均为属格的动名师。
  4. §46.3.34.11non liberatur — 这意味着,如果拥有永久抗辩权(exceptione)的人进行了支付,该支付不构成履行法律义务的有效清偿(solutio),而可以作为未债之物请求返还(repetit)。因此,他自身的债务并未消灭,即未发生真正的免责(liberatio)。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §46.3.34.pr-46.3.34.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.3.34.pr-46.3.34.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。