Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §46.3.34.pr-46.3.34.11

선택채무의 분할변제와 비채변제의 반환청구

9271개 구절 중 7689번째 · 라틴어

요약

선택채무에 있어서의 분할변제와 공동채무의 관계, 관리인에 대한 변제, 그리고 부당이득반환청구가 인정되는 여러 요건들에 관하여 다양한 구체적 사례를 통해 상세한 법리가 제시된다.

[IDEM libro quinquagensimo quarto digestorum. ] §46.3.34.prQui hominem aut decem tibi aut Titio dari promisit, si Titio partem hominis tradiderit, mox tibi decem numerauerit, non Titio, sed tibi partem hominis condicet, quasi indebitum tua uoluntate Titio solueret.
[같은 사람, 학설휘찬 제54권] 당신 또는 티티우스에게 노예 한 명 또는 십을 인도하기로 약속한 사람이, 만약 티티우스에게 노예의 지분을 인도하고 이어서 당신에게 십을 지급했다면, 티티우스가 아니라 당신에게 노예 지분의 반환을 청구할 것이다. 이는 마치 당신의 의사에 따라 채무 없는 것을 티티우스에게 지급한 것과 같기 때문이다.
idemque iuris erit etiam, si mortuo Titio decem soluerit, ut tibi potius quam heredi Titii partem hominis condicat.
그리고 티티우스가 사망한 후에 그가 십을 지급한 경우에도 동일한 법적 규칙이 적용되어, 그가 티티우스의 상속인이 아니라 당신에게 노예 지분의 반환을 청구하게 된다.
§46.3.34.1Si duo rei stipulandi hominem dari stipulati fuerint et promissor utrique partes diuersorum hominum dederit, dubium non est, quin non liberetur.
만약 두 명의 연대채권자가 노예 한 명을 인도받기로 요약하고 약속자가 두 사람에게 각각 다른 노예의 지분을 주었다면, 그가 면책되지 않음은 의심의 여지가 없다.
sed si eiusdem hominis partes utrique dederit, liberatio contingit, quia obligatio communis efficiet, ut quod duobus solutum est, uni solutum esse uideatur.
그러나 만약 그가 양쪽 모두에게 동일한 노예의 지분을 주었다면 면책이 성립하는데, 공동의 채무 관계가 두 사람에게 지급된 것을 한 사람에게 지급된 것으로 보게 만들기 때문이다.
nam ex contrario cum duo fideiussores hominem dari spoponderint, diuersorum quidem hominum partes dantes non liberantur: at si eiusdem hominis partes dederint, liberantur.
이와 반대로, 두 명의 보증인이 노예 한 명을 인도하기로 약속했을 때, 서로 다른 노예의 지분을 주는 경우에는 실로 면책되지 않지만, 동일한 노예의 지분을 준 경우에는 면책된다.
§46.3.34.2Stipulatus sum decem mihi aut hominem Titio dari: si homo Titio datus fuisset, promissor a me liberatur et, antequam homo daretur, ego decem petere possum.
나는 나에게 십 또는 티티우스에게 노예 한 명이 인도되도록 요약하였다. 만약 노예가 티티우스에게 인도되었다면 약속자는 나에 대한 채무에서 면해지며, 노예가 인도되기 전에는 내가 십을 청구할 수 있다.
§46.3.34.3Si Titium omnibus negotiis meis praeposuero, deinde uetuero eum ignorantibus debitoribus administrare negotia mea, debitores ei soluendo liberabuntur: nam is, qui omnibus negotiis suis aliquem proponit, intellegitur etiam debitoribus mandare, ut procuratori soluant.
만약 내가 티티우스를 나의 모든 사무의 관리인으로 임명한 후, 채무자들이 이를 알지 못하는 동안 그가 나의 사무를 관리하는 것을 금지했더라도, 채무자들은 그에게 지급함으로써 면책될 것이다. 왜냐하면 자신의 모든 사무에 누군가를 임명하는 사람은 채무자들에게도 관리인에게 지급하도록 위임한 것으로 이해되기 때문이다.
§46.3.34.4Si nullo mandato intercedente debitor falso existimauerit uoluntate mea pecuniam se numerare, non liberabitur.
만약 아무런 위임이 개입되지 않았음에도 채무자가 나의 의사에 따라 돈을 지급하는 것이라고 잘못 생각했다면, 그는 면책되지 않을 것이다.
et ideo procuratori, qui se ultro alienis negotiis offert, soluendo nemo liberabitur:
따라서 자진해서 타인의 사무에 끼어드는 무권대리인에게 지급함으로써는 누구도 면책되지 않을 것이다.
§46.3.34.5Et cum fugitiuus, qui pro libero se gerebat, rem uendidisset, responsum est emptores fugitiuo soluentes a domino liberatos non esse.
또한 자유인처럼 행동하던 도망 노예가 물건을 매도했을 때, 그 도망 노예에게 대금을 지급한 매수인들은 주인에 대한 채무에서 면제되지 않는다고 답변되었다.
§46.3.34.6Si gener socero, ignorante filia, dotem soluisset, non est liberatus, sed condicere socero potest, nisi ratum filia habuisset.
만약 사위가 딸이 모르는 사이에 장인에게 지참금을 지급했다면 그는 면책되지 않지만, 딸이 이를 추인하지 않았다면 장인에게 반환을 청구할 수 있다.
et propemodum similis est gener ei, qui absentis procuratori solueret, quia in causam dotis particeps et quasi socia obligationis patri filia esset.
그리고 사위는 부재중인 사람의 관리인에게 지급하는 사람과 거의 유사한데, 왜냐하면 딸은 지참금 문제에 있어서 아버지와 함께 참여자이자 말하자면 채무의 공동 준파트너이기 때문이다.
§46.3.34.7Si debitorem meum iussero pecuniam Titio dare donaturus ei, quamuis Titius ea mente acceperit, ut meos nummos faceret, nihilo minus debitor liberabitur: sed si postea Titius eandem pecuniam mihi dedisset, nummi mei fient.
만약 내가 나의 채무자에게 티티우스에게 증여할 의도로 티티우스에게 돈을 주라고 명했다면, 비록 티티우스가 그 돈을 내 것으로 만들려는 의도로 받았을지라도, 그럼에도 불구하고 채무자는 면책될 것이다. 그러나 그 후에 티티우스가 동일한 돈을 나에게 주었다면 그 돈은 나의 소유가 될 것이다.
§46.3.34.8Quidam filium familias, a quo fideiussorem acceperat, heredem instituerat: quaesitum est, si iussu patris adisset hereditatem, an pater cum fideiussore agere posset.
어떤 사람이 자신으로부터 보증인을 얻었던 가자를 상속인으로 지정했었다. 만약 그 가자가 아버지의 명령에 따라 상속을 승인했다면 아버지가 보증인에게 소를 제기할 수 있는지 물어졌다.
dixi, quotiens reus satisdandi reo satis accipiendi heres existeret, fideiussores ideo liberari, quia pro eodem apud eundem debere non possent.
나는 답하였다. 보증을 제공하는 채무자가 보증을 받는 채권자의 상속인이 될 때마다 보증인들은 면책되는데, 왜냐하면 그들은 동일한 사람을 위해 동일한 사람에 대해 채무를 질 수 없기 때문이다.
§46.3.34.9Si praedo id, quod a debitoribus hereditariis exegerat, petenti hereditatem restituerit, debitores liberabuntur.
만약 무단점유자가 상속재산의 채무자들로부터 징수했던 것을 상속을 청구하는 사람에게 반환했다면, 채무자들은 면책될 것이다.
§46.3.34.10Si decem aut hominem dari stipulatus fuero et duos fideiussores accepero Titium et Maeuium et Titius quinque soluerit, non liberabitur, priusquam Maeuius quoque quinque soluat: quod si Maeuius partem hominis soluerit, uterque obligatus remanebit.
만약 내가 십 또는 노예 한 명을 인도받기로 요약하고 티티우스와 매비우스라는 두 명의 보증인을 얻었는데 티티우스가 오를 지급했다면, 매비우스 역시 오를 지급하기 전에는 면책되지 않을 것이다. 그러나 만약 매비우스가 노예의 지분을 지급했다면 양쪽 모두 채무를 진 채로 남을 것이다.
§46.3.34.11Qui perpetua exceptione se tueri potest, solutum repetit et ideo non liberatur.
항구적인 항변으로써 자신을 방어할 수 있는 사람은 지급한 것의 반환을 청구하며, 따라서 면책되지 않는다.
quare si ex duobus reis promittendi alter pepigerit, ne ab eo peteretur, quamuis soluerit, nihilo minus alter obligatus manebit.
그러므로 두 명의 공동약속자 중 한 사람이 자신에게 청구하지 않기로 합의했다면, 비록 그가 지급했을지라도 그럼에도 불구하고 다른 약속자는 채무를 진 채로 남을 것이다.

어휘·문법 주석

  1. §46.3.34.prquasi indebitum tua uoluntate Titio solueret — quasi + 접속법 미완료 과거(solueret)는 사실과 반대되는 비교를 나타낸다: "마치 (실제로는 그렇지 않지만) 당신의 의사에 따라 채무 없는 것을 티티우스에게 지급한 것처럼." 이는 채권자에 대한 부당이득반환청구(condictio)의 근거를 설명한다.
  2. §46.3.34.1quia obligatio communis efficiet, ut quod duobus solutum est, uni solutum esse uideatur — ut절(ut... uideatur)은 동사 efficiet의 목적어가 되는 명사절이다. quod duobus solutum est("두 사람에게 지급된 것")가 그 명사절 안의 주어이며, uni solutum esse("한 사람에게 지급된 것")는 uideatur를 보충하는 부정사 구문이다.
  3. §46.3.34.8reus satisdandi reo satis accipiendi — reus는 "당사자" 또는 "채무자"를 뜻한다. 여기서는 로마법상의 대립적 개념인 reus satisdandi(보증·담보를 제공할 의무가 있는 당사자, 즉 주채무자)와 reus satis accipiendi(보증·담보를 받을 권리가 있는 당사자, 즉 채권자)를 가리킨다. satisdandi와 satis accipiendi는 각각 속격 동명사이다.
  4. §46.3.34.11non liberatur — 항구적인 항변권(exceptione)을 가진 사람이 지급한 경우, 그 지급은 법률상 의무의 이행(solutio)이 되지 않고 부당이득으로서 반환 청구(repetit)를 할 수 있으므로, 그의 채무가 소멸하지 않으며 진정한 면책(liberatio)이 발생하지 않음을 의미한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §46.3.34.pr-46.3.34.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.3.34.pr-46.3.34.11

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.