Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §44.4.2.pr-44.4.2.7

恶意抗辩的起源、具体主张及其适用案例

第 7262 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

乌尔比安阐述了恶意抗辩的起源,以及在诉讼中须具体指明原告恶意的程序性原则。他进一步讨论了适用该抗辩的各种具体情形,包括口头答约中事后原因的丧失、缔结口头答约后的约定、与其他抗辩的关系,以及涉及条件附自由奴的具体案例。

[ULPIANUS libro septuagensimo sexto ad edictum. ] §44.4.2.prPalam est autem hanc exceptionem ex eadem causa propositam, ex qua causa proposita est de dolo malo actio.
[乌尔比安,告示注释书第七十六卷] 然而,显而易见的是,这一抗辩是基于与恶意诉讼被提出时的相同原因而被提出的。
§44.4.2.1Sequitur, ut uideamus, in quibus causis locum habeat exceptio et quibus personis obiciatur.
其次,我们需要看看这一抗辩在何种情况下适用,以及对何人提出。
et quidem illud adnotandum est, quod specialiter exprimendum est, de cuius dolo quis queratur, non in rem 'si in ea re nihil dolo malo factum est', sed sic 'si in ea re nihil dolo malo actoris factum est'.
事实上,有一点必须注意,即必须具体说明人们所指控的是谁的恶意,而不是概括地表述为‘si in ea re nihil dolo malo factum est’,而是应当表述为‘si in ea re nihil dolo malo actoris factum est’。
docere igitur debet is, qui obicit exceptionem, dolo malo actoris factum, nec sufficiet ei ostendere in re esse dolum: aut si alterius dicat dolo factum, eorum personas specialiter debebit enumerare, dummodo hae sint, quarum dolus noceat.
因此,提出抗辩的人必须证明该行为是出于原告的恶意而做出的,仅仅证明该事务中存在恶意对他而言是不够的;或者,如果他声称是出于他人的恶意而做出,则他必须具体列举这些人的身份,只要这些人的恶意是会产生不利影响的。
§44.4.2.2Plane ex persona eius, qui exceptionem obicit, in rem opponitur exceptio: neque enim quaeritur, aduersus quem commissus sit dolus, sed an in ea re dolo malo factum sit a parte actoris.
显然,从提出抗辩之人的角度来看,该抗辩是对物(客观)提出的;因为问题并不在于针对谁实施了恶意,而是在于在该事务中原告方是否出于恶意而做出了行为。
§44.4.2.3Circa primam speciem, quibus ex causis exceptio haec locum habeat, haec sunt, quae tractari possunt.
关于第一种类型,即基于何种原因这一抗辩得以适用,以下是可以探讨的内容。
si quis sine causa ab aliquo fuerit stipulatus, deinde ex ea stipulatione experiatur, exceptio utique doli mali ei nocebit: licet enim eo tempore, quo stipulabatur, nihil dolo malo admiserit, tamen dicendum est eum, cum litem contestatur, dolo facere, qui perseueret ex ea stipulatione petere: et si cum interponeretur, iustam causam habuit, tamen nunc nullam idoneam causam habere uidetur.
如果有人在没有原因的情况下向某人进行了口头答约,随后又根据该口头答约起诉,那么恶意的抗辩必定会使他遭受不利。 因为,即使在他进行口头答约时没有实施任何恶意行为,但仍须认定,当他坚持根据该口头答约提出请求而提起诉讼(进行诉讼系属)时,他是在出于恶意而行事;而且,即使在契约缔结之初存在正当原因,但现在看来显然已无任何适当原因。
proinde et si crediturus pecuniam stipulatus est nec credidit et si certa fuit causa stipulationis, quae tamen aut non est secuta aut finita est, dicendum erit nocere exceptionem.
因此,如果他是为了打算借钱而进行了口头答约但未实际借出,或者该口头答约曾有明确原因,而该原因最终未实现或已终止,也都必须认定该抗辩将产生不利影响。
§44.4.2.4Item quaeritur, si quis pure stipulatus sit certam quantitatem, quia hoc actum sit, sed post stipulationem interpositam pactus sit, ne interim pecunia usque ad certum diem petatur, an noceat exceptio doli.
同样,如果有人因为有此约定而无条件地口头答约了一定数额,但在该答约缔结后,他又约定在某一特定日期之前暂不请求给付该笔款项,那么恶意抗辩是否会对他产生不利?
et quidem et de pacto conuento excipi posse nequaquam ambigendum est: sed et si hac quis exceptione uti uelit, nihilo minus poterit: dolo enim facere eum, qui contra pactum petat, negari non potest.
当然,绝不容置疑的是,这可以通过“约定契约抗辩”来进行抗辩;但如果有人希望使用这一(恶意)抗辩,他也同样可以使用,因为无法否认,违反约定提出请求的人是在出于恶意而行事。
§44.4.2.5Et generaliter sciendum est ex omnibus in factum exceptionibus doli oriri exceptionem, quia dolo facit, quicumque id, quod quaqua exceptione elidi potest, petit: nam et si inter initia nihil dolo malo facit, attamen nunc petendo facit dolose, nisi si talis sit ignorantia in eo, ut dolo careat.
而且,一般必须了解的是,恶意的抗辩可以产生于所有基于事实的抗辩,因为凡是请求那些可以通过任何抗辩予以驳回之物的人,都是在出于恶意而行事;因为即使在开始时他并未出于恶意,但现在通过提出请求,他就是在恶意地行事,除非他的无知达到了使其不具有恶意的程度。
§44.4.2.6Non male dictum est, si creditor usuras in futurum acceperit, deinde pecuniam nihilo minus petat, antequam id tempus praetereat, cuius temporis usuras accepit, an doli exceptione repellatur.
有人曾恰当地说过:如果债权人预先收取了未来的利息,但在他所收取的利息期限届满之前,仍提出款项请求,他是否会因恶意抗辩而被驳回?
et potest dici dolo eum facere: accipiendo enim usuras distulisse uidetur petitionem in id tempus, quod est post diem usurarum praestitarum, et tacite conuenisse interim se non petiturum.
可以认定,他是在出于恶意而行事;因为通过收取利息,他似乎已将请求权延期至支付利息的期限届满之后,并默示同意在此期间不提出请求。
§44.4.2.7Item quaeritur: si statuliberum mercatus quis fuerit iussum decem dare, cum hoc ignoraret, et duplam stipulatus fuerit, deinde decem acceperit euicto eo in libertatem agere ex duplae stipulatione potest, sed nisi decem, quae implendae condicionis causa acceperit, deduxerit, exceptione summouendus erit: et haec ita Iulianus quoque scribsit.
同样,有人提出疑问:如果有人在不知情的情况下,购买了一个被命令给付十个钱币的条件附自由奴,并约定了双倍价金的给付,随后他又收到了这十个钱币,而在该奴隶依法获得自由(追夺)后,他虽可根据双倍口头答约提起诉讼,但除非他扣除为了成就该自由条件而收到的那十个钱币,否则他将因(恶意)抗辩而被驳回;对此,尤里安也曾这样写道。
si tamen ex re emptoris uel ex peculio, quod ad emptorem pertinebat, pecuniam dederit statuliber, potest dici exceptionem non nocere, quia dolo non faceret.
然而,如果该条件附自由奴是从买受人的财产中,或是从属于买受人的特有财产中给付了这笔钱,那么可以认定抗辩不产生不利影响,因为买受人并未出于恶意行事。

词汇与语法注释

  1. 44.4.2.1non in rem ... sed sic — 此处的 `in rem`(对物/客观)是指不限定具体是谁的恶意的普遍形式(例如:`si in ea re nihil dolo malo factum est`,“如果在该事务中未曾出于恶意做出任何行为”)。与之相对,`sic` 则指指明特定人(通常为原告)恶意的具体形式(`si ... actoris ...`,“如果由于原告的恶意……”)。此处解释了告示中的程序性要求,即恶意抗辩不应采用客观、概括的形式,而应采用指明原告(或其前手)恶意的具体、主观形式。
  2. 44.4.2.3eum, cum litem contestatur, dolo facere, qui perseueret — 夺格与不定式结构 `eum ... dolo facere`(他出于恶意而行事)的主语 `eum` 由其后的关系从句 `qui perseueret ex ea stipulatione petere`(坚持根据该口头答约提出请求的人)所限制。同时,`cum litem contestatur`(进行诉讼系属时)表明了“现在的恶意”这一法律建构,即即使在合同缔结时(过去)没有恶意,原告在实际进行诉讼程序的当前时刻提出请求,亦构成恶意。
  3. 44.4.2.7statuliberum ... iussum decem dare — `statuliberum`(条件附自由奴)由分词短语 `iussum decem dare`(被命令给付十个钱币)修饰。这指的是在遗嘱中被赋予自由条件(即向继承人给付十个钱币)的奴隶。此处描绘的情境是:买受人在不知此事实(`cum hoc ignoraret`)的情况下购买了该奴隶,并就因该奴隶获得自由而被追夺(evictio)时的双倍价金返还进行了口头答约(`duplam stipulatus fuerit`)。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §44.4.2.pr-44.4.2.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:44.4.2.pr-44.4.2.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。