[SCAEUOLA libro uicensimo quarto digestorum. ] §40.7.40.prSticho libertas data est: 'ab heredibus meis peto fideique eorum committo, ut rationibus redditis Stichum manumittant'.
[斯卡埃沃拉《学说汇纂》第二十四卷] 斯蒂库斯被赋予自由:“我请求并托付我的继承人,在斯蒂库斯报告账目后将其释放。
quaesitum est, cum ampla pecunia exacta post mortem testatoris sibi commissa reliquetur et quasdam summas a colonis exactis rationibus non intulerit hereditatemque spoliauerit apertis clam horreis sublatisque supellectili et ueste et apothecis exhaustis: an non prius ei fideicommissa libertas debeatur, quam ea, quae mala ratione reliquatus est quae furatus est, reposuerit.
”有疑问指出:在遗嘱人死后收取的大笔资金被留给他保管,而他未将从小作农处收取的若干款项记入账目,且通过暗中打开仓库、拿走家具和衣物、排空酒窖来掠夺遗产,此时,在他退还因不良记账而拖欠的款项以及他所盗窃的物品之前,是否不应当向他提供信托自由?
respondit non prius ei fideicommissam libertatem praestandam, quam et reliqua et omnia, quae per eum abessent, restituisset.
解答道:在他归还余款以及因其原因而缺失的一切物品之前,不应当向他提供信托自由。
'Pamphilus liber esto peculio suo heredibus uere dato'.
“潘菲鲁斯在将其特有财产真实地交给继承人时,应当获得自由。
quaesitum est, cum plus domino debeat quam in peculio habeat et omnes res, quas in peculio habebat, bona fide heredibus dederat, an libertas ex testamento competat.
”有疑问指出:由于他欠主人的债务多于他特有财产中所拥有的,且他已将特有财产中所拥有的一切物品善意地交给了继承人,他是否能根据遗言获得自由?
respondit nihil proponi, cur non competeret.
解答道:没有提出任何理由说明他为什么不能获得。
§40.7.40.1Pamphilo liberto, quem heredem ex parte instituerat, Stichum seruum praelegauerat et ei libertatem his uerbis dederat: 'ita ut, si tibi ex die mortis meae per annos continuos quinque menstruos sexagenos dederit, tunc eum manumittas'.
他曾将奴隶斯蒂库斯预先遗赠给已被指定为部分继承人的被释自由人潘菲鲁斯,并用以下言词赋予其自由:“条件是,如果他自我的死亡之日起,连续五年每月给你六十个钱币,届时你应当将其释放。
§40.7.40.2Pamphilus ante quinquennium moriens heredibus institutis filio et uxore de eodem Sticho ita cauit: 'Stichus seruus, qui mihi testamento patroni mei certa condicione relictus est, iubeo det praestet filio et uxori meae sine ulla controuersia et eum tempore peracto manumittant'.
” 潘菲鲁斯在五年期满前去世,在指定其儿子和妻子为继承人后,对同一斯蒂库斯作出了如下规定:“我命令:通过我的保护人的遗嘱在特定条件下留给我的奴隶斯蒂库斯,毫无争议地向我的儿子和妻子进行支付和履行,并且他们在期限届满时将其释放。
quaesitum est, si Stichus sexagenos nummos menstruos non praestiterit, an impleto quinquennio fideicommissa libertas ei debeatur.
”有疑问指出:如果斯蒂库斯没有每月履行六十个钱币,在五年届满时是否应当向其提供信托自由?
respondit, nisi praestitisset, fideicommissam libertatem non deberi.
解答道:除非他已经履行,否则不应当提供信托自由。
§40.7.40.3Seruus testamento ita manumissus est: 'Stichus seruus meus actor si rationem omnem actus sui heredi meo reddiderit eoque nomine satisfecerit, liber esto eique, cum liber erit, dari uolo uiginti et peculium suum'.
一个奴隶在遗嘱中被按如下方式释放:“若我的经办奴隶斯蒂库斯向我的继承人报告其经办的一切账目并在此名义下提供满足,则其应当获得自由;且当他自由时,我希望向其给与二十个钱币及其特有财产。
quaesitum est, an, si rationes, quas egit per multos annos sine subscriptione testatoris, heredi reddere paratus sit, liber ex testamento fiat, cum propter grauem ualetudinem testator non potuerit rationibus subscribere, testamento tamen subscripserit.
”有疑问指出:如果他准备向继承人报告其在没有遗嘱人签字的情况下经办多年的账目,他是否能根据遗嘱获得自由,因为由于重病,遗嘱人未能对账目签字,但确实在遗嘱上签字了。
respondit, si ex fide ratio redderetur reliquaque inferantur, liberum fore.
解答道:如果账目是诚实地报告的,并且余款已被支付,他将获得自由。
§40.7.40.4Item quaero, an ea, quae exacta sunt per adiutores eius neque kalendario illata sunt aut fraudulenter acta, huic adscribi possint, cum esset praepositus.
我还问:由他的助手们收取但未记入金利簿、或涉嫌欺诈行为的款项,是否可以因他是主管而归咎于他?
respondit, si id esset, quod culpae eius deberet imputari, spectare ad rationis reddendae necessitatem.
解答道:如果这是应当归因于其过失的事由,则属于报告账目的必要义务范围。
§40.7.40.5Item quaero, an eorum quoque nomine ratio haberi debeat, quod neque a conductoribus praediorum neque a uilicis pensiones exegerit et insuper etiam promutuum eis dederit.
我还问:他未向土地承租人或庄园管家收取地租,而且还向他们提供借款,对于这些事由是否也应当进行清算?
respondit supra responsum est.
解答道:上面已经回答过了。
§40.7.40.6Item quaero, an eo nomine teneatur, quod omnem rem suam, id est peculium, exportauerit, antequam rationes redderet.
我还问:他是否因在报告账目之前将其全部财产(即特有财产)运出而承担责任?
respondit nihil eam rem impedire condicionem, si modo ratio redderetur.
解答道:只要账目得到报告,这一事实并不妨碍条件的达成。
§40.7.40.7Titius testamento seruos actores singulos diuersis personis legauit cum adiectione 'si rationes heredi reddiderint': deinde proprio capite ita scripsit: 'omnes actores, quos legaui uel manumisero, intra quartum mensem mortis meae rationes reddere uolo et dominis, quibus a me legati sint, reddi'.
提蒂乌斯在遗嘱中,将担任经办人的各个奴隶分别遗赠给不同的人,并附带了“如果他们向继承人报告账目”的条件;接着,他在专门的条款中写道:“我希望,所有我已遗赠或将要释放的经办人,应在我的死亡后第四个月内报告账目,并交付给由我将其遗赠给的主人们。
infra deinde alios actores liberos esse iussit aeque cum hac adiectione 'si rationes heredi reddiderint'.
”随后在下方,他同样命令其他经办人获得自由,并附带了“如果他们向继承人报告账目”的条件。
quaero, cum per heredem fiat, quo minus reddantur, utrum statuliberi esse desinant an nihilo minus quandoque possint reddita ratione et reliquis illatis libertatem ex testamento consequi.
我问:当因继承人的原因导致账目未被报告时,他们是否不再是条件附自由奴隶,还是说,在账目被报告且余款被支付时,他们仍然可以随时获得遗嘱中的自由?
respondit legata quidem et libertates non alias competere, quam rationes redditae essent aut per heredem staret, quo minus redderentur: uerum iudicaturo aestimandum, utrum tempus condicioni legatorum libertatiumque additum uideatur an, libero tempore reddere uolentibus reliqua, heredibus quattuor menses appositi sint, sollicito testatore cunctationi et moram eorum proscribente.
解答道:除非账目已被报告,或者因继承人的原因导致未被报告,否则遗赠和自由确实不能成立;但裁判官应当衡量:该时间似乎是被添加到遗赠和自由的条件中,还是对于愿意在不限时间内报告余款的人,因为遗嘱人担心他们的拖延并排斥其迟延,而为继承人规定了四个月的期限。
melius autem est praesumptionem pro statuliberis esse.
然而,做出有利于条件附自由奴隶的推定是更好的。
§40.7.40.8Argentarius coactor cum paene totam fortunam in nominibus haberet, seruis actoribus libertatem ita dedit: 'quisquis mihi heres erit, si Dama seruus meus actus sui, qui agitur nomine eius et Pamphili conserui sui, heredi meo rationes reddiderit pariaque fecerit a die mortis meae intra mensem sextum, liber esto'.
一名收账两替商由于其几乎全部财产均以债权形式存在,故向其担任经办人的奴隶赋予自由如下:“无论谁作为我的继承人,如果我的奴隶达马在自我的死亡之日起六个月内,向我的继承人报告由其及同僚奴隶潘菲鲁斯名义经办的账目,并予以结清,则其应当获得自由。
quaesitum est, an haec uerba 'pariaque fecit' ad omnia nomina pertineant exceptis perditis, ut hoc significent 'si omnem pecuniam 'ab omnibus exegerint et heredi soluerint uel eo nomine satisfecerint' et, si in exactione nominum cessauerint intra sex menses, libertas illis non competat.
”有疑问指出:“并予以结清”这些词是否适用于除已损失者之外的所有债权,从而意味着“如果他们从所有人处收回了全部款项并支付给继承人,或在此名义下提供满足”,且如果他们在六个月内怠于收回债权,他们是否就不能获得自由?
respondit manifestam esse condicionem uerbis testamenti supra scriptis positam: igitur ita demum liberos fore, si aut ei pareant aut per heredem stet, quo minus pareant.
解答道:上述遗嘱文句所设定的条件是显而易见的:因此,只有当他们要么服从该条件,要么因继承人的原因导致未能服从时,他们才会获得自由。