[IDEM libro uicensimo septimo ad Sabinum. ] §40.7.3.9Sed et si argento subtracto uel rebus aliis distractis nummos corrasos dederit, perueniet ad libertatem, quamuis, si nummos subtractos dedisset, ad libertatem non perueniret: nec enim uidetur dedisse, sed magis reddidisse.
但是,如果他盗取银器或变卖其他物品,并给付了凑齐的货币,他也将获得自由;尽管如果他给付的是盗取的货币本身,他就不会获得自由,因为他不能被视为给付了,而更像是归还了。
sed nec si aliis subripuerit nummos et heredi dederit, ad libertatem perueniet, quia auelli nummi ei qui accepit possunt.
但是,如果他从他人处窃取货币并给付继承人,他也同样不会获得自由,因为货币可以从接受者那里被夺回。
plane si sic consumpti fuerint, ut nullo casu auelli possint, conpetet libertas.
显然,如果这些货币已被消费,以至于在任何情况下都无法被夺回,自由应当是成立的。
§40.7.3.10Non solum autem si heres moram facit libertati, sed et si tutor uel curator uel procurator uel alius quiuis, in cuius persona condicioni parendum est, libertatem competere dicemus.
然而,我们说自由成立,不仅在继承人对自由制造迟延时如此,而且在后见人、保佐人、财产管理人或任何其他其身分应被履行条件的人制造迟延时亦如此。
et sane hoc iure utimur in statulibero, ut sufficiat per eum non stare, quo minus condicioni pareat.
事实上,在附条件解放奴隶的事情上我们适用这样的规则:只要不是因为他的原因而无法履行条件,即为已足。
§40.7.3.11Si quis heredi in diebus triginta proximis mortis testatoris dare iussus fuerit, deinde heres tardius adierit, Trebatius et Labeo, si sine dolo malo tardius adierit, dantem eum intra dies triginta aditae hereditatis ad libertatem peruenire: quae sententia uera est.
如果有人被命令在遗嘱人去世后的最近三十天内给付继承人,随后继承人较晚继承,特雷巴蒂乌斯和拉贝奥认为,如果是无恶意地较晚继承,奴隶在承认继承后三十天内给付即可获得自由:这一观点是正确的。
sed quid si data opera traxit? an ob id statim, ut adita est hereditas, ad libertatem perueniat? quid enim si tunc habuit, post aditam habere desiit? sed et hic expleta uidetur condicio, quoniam per eum non steterit, quo minus impleatur.
但是,如果继承人是有意拖延呢? 是否因此,在承认继承时,奴隶就立即获得自由? 因为,如果他当时拥有该款项,但在承认继承后便不再拥有了呢? 然而在此情况下,条件也应当被视为已满足,因为并非因为他的原因而无法履行。
§40.7.3.12Si quis sic acceperit libertatem 'cum decem dare poterit, liber esto', Trebatius ait, licet habuerit decem uel idoneus fuerit ad adquirendum et conseruandum peculium, tamen non alias ad libertatem peruenturum, nisi dederit aut per eum non steterit, quo minus det: quae sententia uera est.
如果有人以如下方式获得自由:“当他能够给付十个单位时,即为自由”,特雷巴蒂乌斯说,即使他曾拥有十个单位,或者他适合于获取和保存特有财产,他也不能以其他方式获得自由,除非他给付了,或者并非因为他的原因而没有给付:这一观点是正确的。
§40.7.3.13Stichus annua bima trima die denos aureos heredi si dederit, liber esse iussus est.
斯蒂克斯被命令:如果在一年、两年和三年的期限内每年给付继承人十个金币,他即为自由。
si prima pensione stetit per heredem, quo minus acciperet decem, exspectandam esse trimam pensionem placet, quia et tempus adiectum est et adhuc supersunt duae pensiones.
如果在第一次付款时,因为继承人的原因而没有接受这十个金币,人们赞同应当等待第三年的付款,因为既增加了时间,且仍剩下两次付款。
sed si eadem decem sola habeat, quae optulit ad primam pensionem, an etiam ad sequentem quoque prosit, si offerat? et an et ad tertiam, si sequens pensio non sit accepta? et puto sufficere haec eadem et paenitentiae heredi locum non esse: quod et Pomponius probat.
但是,如果他仅拥有与在第一次付款时所提供的完全相同的十个金币,如果他提供,这是否也对下一次付款有效? 如果下一次付款未被接受,是否也对第三次付款有效? 我认为,正是这相同的十个金币就已经足够,且继承人没有翻悔的余地:蓬波尼乌斯也赞同这一点。
§40.7.3.14Quid si seruus, qui annua bima trima die iussus est dena dare, tota simul offerat heredi non exspectata die? uel decem primo anno datis secundo anno uiginti optulit? benignius est eum in libertatem peruenire, cum utriusque prouidentia infertur et serui, quatenus maturius in libertatem perueniat, et heredis, quatenus dilatione interempta ilico accipiat, quod post tempus consequi poterat.
如果一个被命令在一年、两年和三年期限内每年给付十个单位的奴隶,不等待期限而将全部金额同时提供给继承人,情况会如何? 或者在第一年给付了十个单位后,在第二年提供了二十个单位? 让他获得自由是更为宽大的做法,因为这带来了双方的预想(利益):对奴隶而言,在于他能更早地获得自由;对继承人而言,在于迟延被消除,他得立即接受在一段时间后本可获得的东西。
§40.7.3.15Si ita sit libertas seruo data, si quinquennio heredi seruierit, deinde eum heres manumiserit, statim liber fit, quasi per eum sit effectum, quo minus ei seruiat: quamuis si non pateretur eum sibi seruire, non statim perueniret, quam si quinquennium praeterisset.
如果给付奴隶自由的方式是:“如果他为继承人服务五年”,此后继承人释放了他,他便立即获得自由,就好像是因为继承人的原因而导致他无法为其服务一样;尽管如果继承人仅仅是不容许他为其服务,他不会立即获得自由,而要等到五年届满。
ratio huius rei euidens est: manumissus enim amplius seruire non potest: at is quem quis non patitur sibi seruire, postea pati potest intra quinquennii tempus.
这一事情的理由是明显的:因为被释放的人不能再服务;而那个未被容许服务的人,此后在五年的期限内仍可能被容许服务。
atquin iam quinquennio ei seruire non potest: sed uel minus potest.
但现在他已无法再为他服务五年,甚至更少的时间也无法服务。
§40.7.3.16Item Iulianus libro sexto decimo digestorum scripsit, si Arethusae libertas ita sit data, si tres seruos pepererit, et per heredem steterit, quo minus pepererit (puta quod ei medicamentum dedisset, ne conciperet), statim liberam futuram esse: quid enim exspectamus? idemque et si egisset heres, ut abortum faceret, quia et uno utero potuit tres edere.
同样,尤里安在《学说汇纂》第十六卷中写道,如果给阿雷图萨自由的方式是:“如果她生育了三个奴隶”,且因为继承人的原因导致她未能生育(例如,因为他给她服了药以防怀孕),她将立即获得自由:因为我们在等待什么呢? 同样,如果继承人企图使她流产也是如此,因为她本有可能在一次怀孕中产下三个。
§40.7.3.17Item si heredi seruire iussum statuliberum heres uendidit et tradidit, credo statim ad libertatem peruenire.
同样,如果继承人将一个被命令为继承人服务的附条件解放奴隶卖掉并交付,我相信他会立即获得自由。