Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §40.5.30.pr-40.5.30.17

继承人存在障碍时信托自由的保护

第 6442 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本章探讨了在负有释放义务之继承人面临幼儿、疯子、无继承人、放弃继承等各种法律或事实障碍时,结合皇帝敕答与元老院决议保护信托自由的法律适用。

[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum. ] §40.5.30.prCum quasi absente quodam decretum fuisset interpositum ex iusta causa cum abesse, is autem mortuus iam esset, imperator noster rescripsit in heredis personam transferendum decretum eoque loco ius eius esse, quasi hunc ipsum ex eadem causa abesse pronuntiasset.
[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum.] 当因正当原因作出了某人仿佛缺席的裁决,而该人当时却已经去世时,我们的皇帝敕答道,该裁决应当转移到继承人的身上,且其在此处的法律地位,正如同已经宣布此人自己因相同原因缺席一样。
§40.5.30.1Si infans sit inter eos, qui manumittere debent, senatus censuit, cum unius aetas impedierit, ut liberi liberaeque sint hi, quibus libertates ex causa fideicommissi praestari oportet.
如果在应当予以释放的人当中有幼儿,元老院议决,当一个人的年龄成为阻碍时,那些应当根据信托获得自由的人,无论是男是女,都应当获得自由。
§40.5.30.2Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest.
即使唯一被指定的继承人是无法说话的人,也应当适用同样的规则。
§40.5.30.3Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libertati, ut diui fratres rescripserint ex causa fideicommissi libertatem praestari debere seruo, perinde atque si ab ipso pupillo tutore auctore manumissus esset.
但如果被监护人有监护人,而后者不愿为赋予自由提供许可,这既不应当给被监护人造成阻碍(以至于他无法拥有解放自由人),也不应当给自由造成阻碍,因而,正如神圣的兄弟皇帝们在敕答中所说,应当根据信托给予奴隶自由,正如同是由被监护人本人在监护人的许可下将其释放一样。
§40.5.30.4Quicumque igitur casus inciderit, quo is qui fari non potest fideicommissae libertati subiectus est, accommodabimus mentem senatus consulti, quae etiam ad heredem infantem rogati trahenda est.
因此,无论发生何种情况,只要无法说话的人负有赋予信托自由的义务,我们都将适用元老院决议的宗旨,这一宗旨也应当适用于被请求人的幼儿继承人。
§40.5.30.5Adeundus est autem etiam ex hac causa praetor, praesertim cum rescripto diui Pii effectum est, ut, si quidam ex rogatis praesentes sunt, alii latitent, alii ex causa absint, intercedente infantis persona non omnium libertus efficiatur, sed tantum infantis et eorum qui ex iusta causa absunt uel etiam praesentium.
此外,也必须为此原因向裁判官提出申请,尤其是因为根据神圣皮乌斯的敕答已确定:如果被请求人中有些人出庭,有些人潜匿,有些人因故缺席,那么在幼儿介入的情况下,该奴隶并不会成为所有人的解放自由人,而仅成为该幼儿、以及因正当原因缺席者或甚至出庭者的解放自由人。
§40.5.30.6Si plures heredes sunt instituti et inter eos qui fari non potest, sed non ipse rogatus sit seruum manumittere, non oportere intercidere libertatem ob hoc, quod coheredibus suis uendere eum infans non possit: et exstat quidem senatus consultum Uitrasianum, sed et diuus Pius Cassio Dextro rescripsit ita rem explicari, ut partes seruorum, quibus per fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seruus ab his qui rogati sunt manumittatur.
如果指定了数名继承人,其中有无法说话的人,但他本人并未被请求释放该奴隶,那么不能因为该幼儿无法将奴隶卖给其共同继承人而使自由丧失。 虽然确实存在维特拉西乌斯元老院决议,但神圣皮乌斯也曾敕答卡西乌斯·德克斯特,此案应以下述方式解决:将根据信托获得自由的奴隶的份额按公允价格进行评估,从而由被请求的人释放该奴隶。
hi autem, qui eos manumiscerunt, pretii nomine perinde fratribus et coheredibus suis obligati erunt, atque si ob cam rem ex iudicati causa cum his agi possit.
而释放奴隶的人,则应当以大金的名义向其兄弟和共同继承人承担债务,正如同可以就该事项基于判决诉讼对他们提起诉追一样。
§40.5.30.7In furiosi persona diuus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur.
关于疯子,神圣皮乌斯敕答道,信托自由不因被指称精神失常的指定继承人的状况而受阻。
igitur si constiterit ei recte datam per fideicommissum libertatem, decretum interponetur, quo id ipsum complectatur, ad exemplum infantis.
因此,如果查明根据信托正当地给予了该奴隶自由,则应效仿幼儿的先例,作出包含该事项本身的裁决。
§40.5.30.8Ergo et in muto et in surdo subuenietur.
因此,对于哑者和聋者,也将给予救济。
§40.5.30.9Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui fideicommissam libertatem praestare debebat, adito praetore libertatem praestandam esse censuit senatus.
但是,即使负有赋予信托自由义务的人在没有继承人或其他继承人的情况下去世,元老院也议决,在申请裁判官后应当赋予自由。
§40.5.30.10Sed et si suus heres se abstinuerit, libertati fideicommissae per senatus consultum subuentum est, tametsi non est sine herede, qui suum heredem habet licet abstinentem se.
此外,即使自权继承人放弃了继承,元老院决议也对信托自由给予了救济,尽管拥有自权继承人(哪怕其放弃继承)的人并非没有继承人。
§40.5.30.11Idem dicendum et si minor uiginti quinque annis adierit hereditatem eius, qui libertatem fideicommissam debebat, et in integrum sit restitutus abstinendi causa.
如果未满二十五岁的人继承了负有信托自由义务之人的遗产,并且为了放弃继承而获得了恢复原状(in integrum restitutio),也应当适用同样的规则。
§40.5.30.12Quaerendum est autem, cuius libertus iste fit: ex constitutione enim seruo libertas perinde competit, atque si ex testamento libertatem consecutus esset.
但必须追问此人成为谁的解放自由人;因为根据帝王谕令,奴隶获得自由正如同其直接通过遗嘱获得自由一样。
erit igitur libertus orcinus, non eius qui fideicommissam libertatem debebat.
因此,他将是奥尔库斯的解放自由人(libertus orcinus),而不是负有赋予信托自由义务之人的解放自由人。
§40.5.30.13Si alter sine successore decesserit, alter ex iusta causa absit, extat rescriptum diuorum Marci et Ueri perinde dicentium eum ad libertatem peruenturum, ac si ab eo qui sine successore decessit et ab eo qui ex iusta causa abesset ad libertatem ut oportuit perductus esset.
如果一人在没有继承人的情况下死亡,而另一人因正当原因缺席,则存在神圣马克奥里略和维鲁斯的敕答,其中称该奴隶将获得自由,正如同他已被无继承人而死者及因正当原因缺席者共同依法引导至自由状态一样。
§40.5.30.14Eleganter quaeri potest, cum heres sine successore decedit, utrum exspectari debet, donec certum sit heredem uel bonorum possessorem non extaturum, an uero etiam dum incertum est (forte deliberante herede scripto) possit ad libertatem peruenire: et melius est exspectari oportere, quoad certum esse coeperit successorem non extaturum.
可以精妙地追问,当继承人在没有继承人的情况下死亡时,是应当等待直到确定不会出现继承人或财产占有者(bonorum possessor),还是即使在不确定期间(例如,指定继承人正在考虑时)该奴隶也可以获得自由;更好的做法是应当等待,直到开始确定不会出现继承人。
§40.5.30.15Imperator noster Antoninus rescripsit eum cui fideicommissa libertas debetur, sine libertate aliquid ex testamento heredis accipere posse.
我们的皇帝安东尼努斯敕答道,负有信托自由义务之人可以从继承人的遗嘱中获得某些财产,而无须同时获得自由。
§40.5.30.16Diuus etiam Marcus rescripsit fideicommissas libertates neque aetate neque condicione neque mora non praestantium tardiusue reddentium corrumpi aut in deteriorem statum perduci.
神圣马克奥里略也敕答道,信托自由不因未履行或延迟履行者的年龄、状况或拖延而被破坏或陷入更坏的境地。
§40.5.30.17Quamquam ex irritis codicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos ratos habuit et ex his quaedam praestitit et seruos praestandae fideicommissae libertatis gratia in libertate morari uoluit, ad iustam libertatem eos peruenisse rescriptum imperatoris nostri et diui patris eius declarat.
虽然根据无效的遗嘱补附书并不产生赋予自由的义务,但如果继承人认可了这些遗嘱补附书的效力,并根据其作出了某些履行,且为了履行信托自由而意欲使奴隶们保持在自由状态,那么我们的皇帝及其神圣父亲的敕答便表明,他们已经获得了合法的自由。

词汇与语法注释

  1. §40.5.30.prcum abesse — 虽然抄本写作 "cum abesse",但通常被解释为代词宾格 "eum" 的抄写错误或混淆(即 "eum abesse",意为“他缺席”),作为不定式 "abesse" 的逻辑主语。由此构成了“因正当原因缺席的裁决”这一结构。
  2. §40.5.30.3adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libertati, ut — "pupillo"(对被监护人)和 "libertati"(对自由)作为与格,并列修饰双与格表达 "impedimento esse"(成为障碍)。第一个 "ut" 从句("ut libertos non habeat")对 "pupillo" 进行限定性说明(“以至于他无法拥有解放自由人”),而第二个 "ut" 从句("ut diui fratres rescripserint...")则与主句的 "adeo" 呼应,构成结果状语从句(“不应当成为阻碍,以至于正如神圣的兄弟皇帝们在敕答中所说……”)。
  3. §40.5.30.6atque si ob cam rem ex iudicati causa cum his agi possit — "atque si"(相当于 "ac si")引导虚拟比较从句(“仿佛,正如……一样”),并接虚拟式现在时 "possit"。这表明,即使基于判决的直接诉讼(actio ex iudicato)在法律上不直接适用,但由于法律拟制,共同继承人之间在价格补偿方面仍可获得类似的诉讼救济。
  4. §40.5.30.12libertus orcinus — 直接通过遗嘱释放(无须信托中介)的奴隶被称为“奥尔库斯(阴间)的解放自由人”(libertus orcinus),因为本应作为其保护人(patronus)的遗言人在释放时已经去世。此处意指由于继承人放弃继承,根据皇帝谕令被直接释放的奴隶,同样获得以死者为保护人的法律地位。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §40.5.30.pr-40.5.30.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.5.30.pr-40.5.30.17

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。