Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §40.5.30.pr-40.5.30.17

상속인에게 장애가 있을 때의 신탁 해방 보호

9271개 구절 중 6442번째 · 라틴어

요약

해방 의무를 지는 상속인의 유아, 광인, 상속인 부재, 상속 포기 등 다양한 법적·사실적 장애가 발생한 상황에서, 신탁된 자유를 보호하기 위한 원로원 의결과 황제 칙답의 법리 적용을 다룬다.

[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum. ] §40.5.30.prCum quasi absente quodam decretum fuisset interpositum ex iusta causa cum abesse, is autem mortuus iam esset, imperator noster rescripsit in heredis personam transferendum decretum eoque loco ius eius esse, quasi hunc ipsum ex eadem causa abesse pronuntiasset.
[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum.] 어떤 사람이 마치 부재한 것처럼 정당한 이유로 그가 부재한다는 결정이 내려졌으나, 그가 이미 사망한 경우, 우리 황제께서는 그 결정이 상속인의 신상으로 이전되어야 하며, 이 점에서 그의 법적 지위는 마치 그 자신이 동일한 이유로 부재한다고 선언된 것과 같다고 칙답하셨다.
§40.5.30.1Si infans sit inter eos, qui manumittere debent, senatus censuit, cum unius aetas impedierit, ut liberi liberaeque sint hi, quibus libertates ex causa fideicommissi praestari oportet.
만약 해방해야 할 의무를 지는 자들 중에 유아가 있다면, 한 사람의 연령이 장애가 될 때, 신탁에 따라 자유가 부여되어야 할 자들이 남녀 모두 자유의 몸이 되도록 원로원은 의결했다.
§40.5.30.2Hoc idem erit dicendum et si solus sit heres institutus qui fari non potest.
이와 동일한 일이 말할 수 없는 자가 단독으로 상속인으로 지정된 경우에도 적용되어야 한다.
§40.5.30.3Si uero pupillus tutorem habet isque nolit ad libertatem praestandam auctor esse, adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libertati, ut diui fratres rescripserint ex causa fideicommissi libertatem praestari debere seruo, perinde atque si ab ipso pupillo tutore auctore manumissus esset.
그러나 피후견인이 후견인을 두고 있고 그 후견인이 자유의 부여를 승인하려 하지 않는 경우, 그것은 피후견인에게도, 자유에게도 장해가 되어서는 안 되며, 그리하여 신성한 형제 황제들이 칙답한 바와 같이, 마치 피후견인 자신에 의해 후견인의 승인 하에 해방된 것처럼, 신탁에 따라 노예에게 자유가 부여되어야 한다.
§40.5.30.4Quicumque igitur casus inciderit, quo is qui fari non potest fideicommissae libertati subiectus est, accommodabimus mentem senatus consulti, quae etiam ad heredem infantem rogati trahenda est.
그러므로 말할 수 없는 자가 신탁된 자유의 부여 의무를 지게 되는 어떠한 사태가 발생하더라도, 우리는 원로원 의결의 취지를 적용할 것이며, 이 취지는 간청받은 자의 유아 상속인에게도 확장 적용되어야 한다.
§40.5.30.5Adeundus est autem etiam ex hac causa praetor, praesertim cum rescripto diui Pii effectum est, ut, si quidam ex rogatis praesentes sunt, alii latitent, alii ex causa absint, intercedente infantis persona non omnium libertus efficiatur, sed tantum infantis et eorum qui ex iusta causa absunt uel etiam praesentium.
그리고 이 이유 때문에라도 법관에게 신청해야 하는데, 특히 신성한 피우스의 칙답으로 인해, 만약 간청받은 자들 중 일부는 출석해 있고, 일부는 숨어 있으며, 일부는 정당한 사유로 부재할 때, 유아의 존재가 개입함으로써 모든 사람의 해방자유인이 되는 것이 아니라 오직 유아 및 정당한 이유로 부재하는 자들 또는 출석해 있는 자들의 해방자유인만 된다는 효과가 발생하였기 때문이다.
§40.5.30.6Si plures heredes sunt instituti et inter eos qui fari non potest, sed non ipse rogatus sit seruum manumittere, non oportere intercidere libertatem ob hoc, quod coheredibus suis uendere eum infans non possit: et exstat quidem senatus consultum Uitrasianum, sed et diuus Pius Cassio Dextro rescripsit ita rem explicari, ut partes seruorum, quibus per fideicommissum libertas data est, iusto pretio aestimentur atque ita seruus ab his qui rogati sunt manumittatur.
만약 여러 명의 상속인이 지정되었고 그중에 말할 수 없는 자가 있으나 그 자신은 노예를 해방하라는 간청을 받지 않았다면, 유아가 공동상속인들에게 그 노예를 매도할 수 없다는 이유로 자유가 상실되어서는 안 된다. 과연 위트라시우스 원로원 의결이 존재하지만, 신성한 피우스 또한 카시우스 덱스트루스에게 칙답하여, 신탁에 의해 자유가 부여된 노예들의 지분이 적정 가격으로 평가되어 간청을 받은 자들에 의해 그 노예가 해방되는 방식으로 이 일이 해결되어야 한다고 하셨다.
hi autem, qui eos manumiscerunt, pretii nomine perinde fratribus et coheredibus suis obligati erunt, atque si ob cam rem ex iudicati causa cum his agi possit.
한편, 그 노예들을 해방한 자들은 대금의 명목으로, 마치 그 일에 관해 판결에 따른 소송으로 자신들에게 청구가 제기될 수 있는 것처럼 그들의 형제들과 공동상속인들에 대하여 의무를 지게 된다.
§40.5.30.7In furiosi persona diuus Pius rescripsit fideicommissam libertatem non impediri sub condicione scripti heredis, quem compotem mentis non esse adfirmatur.
광인에 대하여 신성한 피우스는 정상이 아니라고 주장되는 지정상속인의 상태로 인해 신탁된 자유가 방해받지 않는다고 칙답하셨다.
igitur si constiterit ei recte datam per fideicommissum libertatem, decretum interponetur, quo id ipsum complectatur, ad exemplum infantis.
그러므로 만약 그에게 신탁에 따른 자유가 정당하게 부여된 것이 확실하다면, 유아의 예에 따라 그 사실 자체를 포함하는 결정이 내려질 것이다.
§40.5.30.8Ergo et in muto et in surdo subuenietur.
따라서 말하지 못하는 자와 듣지 못하는 자에 대해서도 구제가 주어질 것이다.
§40.5.30.9Sed et si quis sine herede uel alio successore decesserit qui fideicommissam libertatem praestare debebat, adito praetore libertatem praestandam esse censuit senatus.
그러나 또한 신탁된 자유를 부여해야 할 의무가 있는 자가 상속인이나 다른 승계인 없이 사망한 경우에도, 법관에게 신청함으로써 자유가 부여되어야 한다고 원로원은 의결했다.
§40.5.30.10Sed et si suus heres se abstinuerit, libertati fideicommissae per senatus consultum subuentum est, tametsi non est sine herede, qui suum heredem habet licet abstinentem se.
그러나 또한 가권상속인이 상속을 포기한 경우에도 원로원 의결을 통해 신탁된 자유에 구제가 주어지는데, 비록 가권상속인을 두고 있는 자는(설령 그가 상속을 포기한다 할지라도) 상속인이 없는 자가 아니라 할지라도 그러하다.
§40.5.30.11Idem dicendum et si minor uiginti quinque annis adierit hereditatem eius, qui libertatem fideicommissam debebat, et in integrum sit restitutus abstinendi causa.
이와 동일한 일이, 신탁된 자유를 부여할 의무가 있는 자의 상속을 25세 미만의 자가 승인하였다가 상속을 포기하기 위해 원상회복을 인정받은 경우에도 적용되어야 한다.
§40.5.30.12Quaerendum est autem, cuius libertus iste fit: ex constitutione enim seruo libertas perinde competit, atque si ex testamento libertatem consecutus esset.
그러나 이 자가 누구의 해방자유인이 되는지 물어야 한다. 왜냐하면 유칙에 따르면 노예에게는 마치 유언에 의해 자유를 획득한 것처럼 자유가 부여되기 때문이다.
erit igitur libertus orcinus, non eius qui fideicommissam libertatem debebat.
따라서 그는 오르쿠스의 해방자유인이 될 것이며, 신탁된 자유를 부여해야 했던 자의 해방자유인이 되지 않을 것이다.
§40.5.30.13Si alter sine successore decesserit, alter ex iusta causa absit, extat rescriptum diuorum Marci et Ueri perinde dicentium eum ad libertatem peruenturum, ac si ab eo qui sine successore decessit et ab eo qui ex iusta causa abesset ad libertatem ut oportuit perductus esset.
만약 한 사람은 승계인 없이 사망하고 다른 한 사람은 정당한 이유로 부재한다면, 신성한 마르쿠스와 베루스의 칙답이 존재하는데, 그 노예가 마치 승계인 없이 사망한 자와 정당한 이유로 부재했던 자 모두에 의해 당연히 그러했어야 마땅한 방식으로 자유에 이르게 된 것처럼 자유에 도달할 것이라고 말한다.
§40.5.30.14Eleganter quaeri potest, cum heres sine successore decedit, utrum exspectari debet, donec certum sit heredem uel bonorum possessorem non extaturum, an uero etiam dum incertum est (forte deliberante herede scripto) possit ad libertatem peruenire: et melius est exspectari oportere, quoad certum esse coeperit successorem non extaturum.
상속인이 승계인 없이 사망할 때, 상속인이나 유산점유자가 나타나지 않을 것이 확실해질 때까지 기다려야 하는지, 아니면 아직 불확실한 동안에도(가령 지정상속인이 숙려 중일 때) 자유에 도달할 수 있는지 예리하게 물을 수 있다. 이에 대해서는 승계인이 나타나지 않을 것이 확실해지기 시작할 때까지 기다려야 마당하다고 보는 것이 더 낫다.
§40.5.30.15Imperator noster Antoninus rescripsit eum cui fideicommissa libertas debetur, sine libertate aliquid ex testamento heredis accipere posse.
우리 황제 안토니누스께서는 신탁된 자유를 부여받아야 할 자가 자유 없이도 상속인의 유언으로부터 무언가를 받을 수 있다고 칙답하셨다.
§40.5.30.16Diuus etiam Marcus rescripsit fideicommissas libertates neque aetate neque condicione neque mora non praestantium tardiusue reddentium corrumpi aut in deteriorem statum perduci.
신성한 마르쿠스 또한 신탁된 자유는 그것을 부여하지 않거나 늦게 이행하는 자들의 연령에 의해서도, 상태에 의해서도, 지체에 의해서도 손상되거나 더 나쁜 상태로 전락하지 않는다고 칙답하셨다.
§40.5.30.17Quamquam ex irritis codicillis libertates non debeantur, attamen si heres hos codicillos ratos habuit et ex his quaedam praestitit et seruos praestandae fideicommissae libertatis gratia in libertate morari uoluit, ad iustam libertatem eos peruenisse rescriptum imperatoris nostri et diui patris eius declarat.
비록 무효인 유언보칙으로부터는 자유를 부여할 의무가 생기지 않지만, 그럼에도 불구하고 상속인이 이 유언보칙들을 유효한 것으로 인정하고 그에 따라 몇 가지 급부를 이행하였으며, 신탁된 자유를 부여하기 위해 노예들이 자유로운 상태에 머무르기를 원했다면, 그들이 정당한 자유에 도달했음을 우리 황제와 그분의 신성한 부친의 칙답이 명시하고 있다.

어휘·문법 주석

  1. §40.5.30.prcum abesse — 사본에는 "cum abesse"로 되어 있으나, 이는 문맥상 부정사 "abesse"의 의미상 주어를 나타내는 대격 대명사 "eum"의 필사 오류 또는 혼동으로 해석하는 것이 일반적이다("eum abesse", 그가 부재함). 이를 통해 "그가 정당한 이유로 부재한다는 결정"이라는 구조가 성립한다.
  2. §40.5.30.3adeo non debet impedimento esse neque pupillo, ut libertos non habeat, neque libertati, ut — "impedimento esse"(이중 여격: "장해가 되다")의 수식 대상으로서 "pupillo"(피후견인에게)와 "libertati"(자유에게)가 병렬되어 있다. 첫 번째 "ut" 절("ut libertos non habeat")은 "pupillo"를 한정적으로 설명하며("해방자유인을 두지 못한다는 점에서"), 이어지는 두 번째 "ut" 절("ut diui fratres rescripserint...")은 문장 전체의 정도·결과를 나타내는 "adeo... ut..." 구조("~할 정도로 [방해가 되어서는 안 되며], 그 결과 [신성한 형제 황제들이 칙답한 바와 같이...]")를 이룬다.
  3. §40.5.30.6atque si ob cam rem ex iudicati causa cum his agi possit — "atque si"("ac si"와 같음)는 "~인 것처럼"이라는 가정적 비교를 나타내며 접속법 현재 "possit"을 동반한다. 판결에 기초한 직접적인 소송(actio ex iudicato)이 법적으로 직접 적용되지 않는 경우라 할지라도, 공동상속인들 사이에서 대금 보상과 관련하여 법적 의제에 의해 유사한 소송 수단이 허용됨을 보여준다.
  4. §40.5.30.12libertus orcinus — 유언에 의해 직접(신탁의 매개 없이) 해방된 노예는 해방 시점에 보호자(patronus)가 되어야 할 유언자가 이미 사망하여 저승(Orcus)에 있기 때문에 '오르쿠스의 해방자유인'이라 불린다. 여기서는 상속인이 상속을 포기함에 따라 황제 유칙에 의해 직접 해방된 자가 동일하게 사망자를 보호자로 삼는 법적 지위를 얻음을 의미한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §40.5.30.pr-40.5.30.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.5.30.pr-40.5.30.17

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.