Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §40.5.24.pr-40.5.24.13

信托自由适用奴隶的范围与遗嘱解释

第 6434 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

乌尔比安阐述了设立信托自由的主体条件,论及对敌人奴隶、尚未出生之人的奴隶、质押奴隶等特殊释放的有效性,并解释了如何根据立遗嘱人的言词与意图认定自由,以及释放自己或他人奴隶时的费用负担规则。

[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum. ]
[乌尔比安,《信托遗赠论》第五卷。
§40.5.24.prGeneraliter dicemus eos posse fideicommissariam libertatem adscribere, qui fideicommissum pecuniarium possunt relinquere.
] 通常我们会说,凡是能够留存金钱信托遗赠的人,都能够写明信托自由。
§40.5.24.1Et principis seruo uel municipii et cuius alterius fideicommissa libertas adscripta ualet.
并且,为皇帝的奴隶、自治市的奴隶或其他任何人的奴隶所写明的信托自由都是有效的。
§40.5.24.2Hostium seruo si fideicommissaria libertas fuerit adscripta, potest tractari, an non sit inefficax.
如果信托自由是为敌人的奴隶而写明的,可以讨论这是否并非无效。
et fortassis quis dixerit indignum esse ciuem Romanum fieri hostium seruum: sed si in casum relinquatur, in quem noster esse incipit, quid prohibet dicere libertatem ualere?
也许有人会说,敌人的奴隶成为罗马公民是不体面的;但如果该遗赠是针对他开始成为我们这一方的人这一情况而留存的,那么有什么能阻止我们说该自由是有效的呢?
§40.5.24.3Si homini libero fuerit libertas per fideicommissum adscripta et is in seruitutem redactus proponatur, petere potest libertatem, si modo mortis tempore uel condicionis existentis inueniatur seruus.
如果自由是通过信托写明给一个自由人的,而假设该人被降为奴隶状态,只要发现他在(遗言者)死亡之时或条件成就之时处于奴隶状态,他就可以请求自由。
§40.5.24.4Seruo eius, qui nondum in rebus humanis est, libertas recte per fideicommissum relinquitur.
向尚未存在于人类社会中的人的奴隶,可以通过信托正当地留存自由。
§40.5.24.5Si seruus in metallum fuerit damnatus, libertatem sperare non poterit.
如果一个奴隶被判处矿山刑,他将无法指望获得自由。
quid ergo, si fideicommissaria libertas ei relicta sit et poena metalli indulgentia principis sit liberatus? et est rescriptum ab imperatore nostro hunc in dominium prioris domini non restitui: cuius tamen sit, non adicitur.
那么,如果信托自由已遗赠给他,且因皇帝的恩赦而免除了矿山刑,情况又如何? 我们的皇帝曾发布敕答,此人不恢复原主人的所有权;然而,他归属于谁并未说明。
certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem.
确实,由于他成为了国库的财产,他可以指望获得信托自由。
§40.5.24.6Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissaria libertas dari poterit: quid mirum, cum etiam uenumdari eum posse quasi seruum diuus Pius rescripsit?
对于由被判处矿山刑的妇女所怀胎并出生的子女,可以给予信托自由:这有什么奇怪的呢,因为神君皮斯也曾发布敕答,该子女甚至可以像奴隶一样被出售?
§40.5.24.7Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne postea seruiat, uidetur petere, ut libertas ei praestetur.
如果立遗嘱人请求“此后斯蒂克斯不再服役”,则已被认定视为给予了信托自由:因为请求此点(即此后不再服役)的人,显然是请求向其提供自由。
§40.5.24.8Sed et si ita scripsit: 'ne cum alienes' 'ne eum uendas', idem erit dicendum, si modo hoc animo fuerit adscriptum, quod uoluerit eum testator ad libertatem perduci.
但是,即使他这样写道:“不要转让他”、“不要卖掉他”,只要是带着使立遗嘱人希望他获得自由的这一意图而写明的,也应当作同样的认定。
ceterum si alia mente id scripsit, ut puta quia consilium dabat heredi retinere talem seruum uel quia coercere uoluit seruum et cruciare, ne meliorem dominum experiatur, uel aliqua mente, non tribuendae libertatis animo, dicendum est cessare libertatis praestationem: et ita Celsus libro uicensimo tertio digestorum scribit.
然而,如果是以其他意图写明此点,例如,因为他向继承人提出建议保留该奴隶,或者因为他想惩罚和折磨该奴隶,使其无法体验到更好的主人,或者出于某种并非旨在赋予自由的意图,则应当说不再提供自由:凯尔苏斯在《学说汇纂》第二十三卷中也是这样写的。
non tantum enim uerba fideicommissi, sed et mens testatoris tribuere solet libertatem fideicommissariam.
因为不仅信托的词句,而且立遗嘱人的意图也通常赋予信托自由。
sed cum ex praesumptione libertas praestita esse uidetur, heredis est contrariam uoluntatem testatoris probare.
但是,既然根据推定自由看似已被提供,那么证明立遗嘱人的相反意图就是继承人的责任。
§40.5.24.9Si quis tutorem ideo scripserit, quia liberum putauit, certissimum est neque libertatem peti posse neque tutelam libertatis praestationi patrocinari: et ita et Marcellus libro quinto decimo digestorum et imperator noster cum patre rescripsit.
如果某人仅仅因为认为某人是自由人而将其写为后见人,那么极其确定的是,既不能请求自由,后见人的指定也不能支持自由的提供:马尔切鲁斯在《学说汇纂》第十五卷中是这样写的,我们的皇帝与其父亲也曾发布这样的敕答。
§40.5.24.10Si quis seruo pignerato directam libertatem dederit, licet uidetur iure suptili inutiliter reliquisse, attamen quasi et fideicommissaria libertate relicta seruus petere potest, ut ex fideicommisso liber fiat: fauor enim libertatis suadet, ut interpretemur et ad libertatis petitionem procedere testamenti uerba, quasi ex fideicommisso fuerat seruus liber esse iussus: nec enim ignotum est, quod multa contra iuris rigorem pro libertate sint constituta.
如果有人向质押的奴隶给予了直接自由,虽然在严法上看似是无效地留存的,但尽管如此,如同信托自由也被留存一样,该奴隶可以请求根据信托获得自由:因为对自由的优遇促使我们去解释遗言的词句也延伸到对自由的请求,如同该奴隶已被命令根据信托获得自由一样:因为众所周知,为了自由,已经确立了许多违背法律严苛性的规定。
§40.5.24.11Ex testamento, quod adgnatione postumae ruptum esse constitit, neque directas libertates competere neque fideicommissarias deberi, quas non a legitimis quoque heredibus pater familias reliquerit, satis constat.
十分确定的是,根据已被判定因死后出生女婴的出现而破弃的遗嘱,既不能主张直接自由,也不应承担信托自由,除非家父同样留存了由法定继承人履行的信托自由。
§40.5.24.12Si quis alienum uel suum seruum rogatus sit manumittere et minus sit in eo quod accepit iudicio testatoris, plus sit in pretio serui, an cogatur uel alienum redimere uel suum manumittere, uidendum est.
如果某人被请求释放在立遗嘱人看来是他人的或自己的奴隶,且他在立遗嘱人的处分中所得到的价值较少,而奴隶的价格较多,是否应当强制他赎买他人的奴隶或释放自己的奴隶,是需要探讨的。
et Marcellus scripsit, cum ceperit legatum, cogendum omnimodo suum manumittere: et sane hoc iure utimur, ut multum intersit, suum quisque rogatus sit manumittere an alienum: si suum, cogetur manumittere, etiamsi modicum accepit: quod si alienum, non alias erit cogendus, quam si tanti possit redimere, quantum ex iudicio testatoris consecutus sit.
马尔切鲁斯写道,一旦他接受了遗赠,就必须在一切情况下强制他释放自己的奴隶:确实我们适用这一法律,即被请求释放自己的奴隶还是他人的奴隶有着很大的区别:如果是自己的,即使他得到的很少,也必须强制释放;但如果是他人的,除非他能够以从立遗嘱人的处分中获得的同等数额来赎买,否则不应强制。
§40.5.24.13Proinde consequenter Marcellus ait cum quoque, qui heres institutus est, si quidem aliquid ad eum deducto aere alieno peruenit, cogendum esse suum manumittere: si uero nihil peruenit, non esse cogendum.
因此,作为当然的结果,马尔切鲁斯说,对于被指定为继承人的人,如果扣除债务后确实有财产归于他,也必须强制他释放自己的奴隶:但如果没有财产归于他,则不应强制。

词汇与语法注释

  1. §40.5.24.2in casum ... in quem noster esse incipit — 在介词短语“in casum”(在……情况下)后续的关系从句“in quem noster esse incipit”中,“noster”(我们这一方的[奴隶])作主语补足语,省略了名词“servus”,由此论证了在敌方奴隶归于罗马支配这一前提下,此类附条件遗赠的有效性。
  2. §40.5.24.5cuius tamen sit, non adicitur — “cuius”是疑问代词“quis”的所有属格,引导间接疑问句“cuius sit”(他归属于谁)。该从句整体作为主句被动语态动词“adicitur”(被添加)的实质主语。
  3. §40.5.24.8heredis est contrariam uoluntatem testatoris probare — “heredis”是表示职责、义务或责任的属格(“是继承人的义务/责任”)。该句真正的主语是不定式短语“contrariam uoluntatem testatoris probare”(证明立遗嘱人的相反意图)。
  4. §40.5.24.10quasi et fideicommissaria libertate relicta — 连词“quasi”(仿佛,好像)修饰名词与分词构成的夺格独立结构“fideicommissaria libertate relicta”(信托自由已被留存),用以引入一种法律拟制(即虽然实际上仅赋予了直接自由,但视同信托自由也被赋予)。
  5. §40.5.24.12minus sit in eo quod accepit iudicio testatoris, plus sit in pretio serui — “iudicio”是表示“遗言、处分”的“iudicium”的夺格。此句为对比句式,将“in eo quod accepit”(通过遗赠所收受财产的数额)与“in pretio serui”(需释放奴隶的市价)进行比较,指出前者较少(minus)而后者较多(plus)的价值失衡状态。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §40.5.24.pr-40.5.24.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.5.24.pr-40.5.24.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。