Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §40.12.24.pr-40.12.24.4

自由诉讼审理期间的临时地位与诉权行使

第 6589 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

论述了启动自由诉讼的人在期间被视为自由人以行使其诉权,并规定在主人或第三人对其提起诉讼时,应中止审判以防产生预断,同时要求其提供出庭担保。

[IDEM libro quinquagensimo primo ad edictum. ] §40.12.24.prOrdinata liberali causa liberi loco habetur is, qui de statu suo litigat, ita ut aduersus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contestando in tutum eas redigere?
[同上,《告示评注》第五十一卷] 一旦自由诉讼启动,凡就其身分进行诉讼者,即被视为处于自由人的地位,以至于即使针对声称是其主人的人,他所希望提起的任何诉讼也不得被拒绝。 因为,如果存在某些会因时间流逝或死亡而消灭的诉讼,该如何是好? 那么,为什么不允许他通过进行诉讼系属来确保这些诉讼的安全呢?
§40.12.24.1Quin etiam Seruius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit.
此外,塞尔维乌斯说,在一年期诉讼中,一年期限自诉讼启动之时起算。
§40.12.24.2Sed si cum aliis experiri uelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inueniatur ratio, quemadmodum subiecto aliquo, qui libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur.
但如果他希望与他人进行诉讼,则无需探究诉讼是否已经启动,以免找到某种方法,即通过指使某人对其自由提出争议,从而在期间排除其诉讼。 因为根据自由诉讼的结果,他的诉讼将同样变得有效或无谓。
§40.12.24.3Sed si quas actiones inferat dominus, quaeritur, an compellendus sit suscipere iudicium.
但是,如果主人提起某些诉讼,则需要探讨他是否应当被强迫接受审判。
et plerique existimant, si in personam agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec uideri praeiudicium libertati fieri aut uoluntate domini in libertate eum morari: nam ordinato liberali iudicio interim pro libero habetur, et sicut ipse agere, ita cum ipso quoque agi potest.
大多数人认为,如果主人提起对人诉讼,他自己必须接受诉讼至诉讼系属阶段,但审判应当中止,直到对自由问题做出判决。 而且,这不应被视为对自由产生了预断,也不应被视为因主人的意愿使他滞留在自由状态中。 因为一旦自由诉讼启动,他在期间被视为自由人,正如他自己可以提起诉讼一样,他人也可以针对他提起诉讼。
ceterum ex euentu aut utile iudicium erit aut nullum, si contra libertatem pronuntiatum fuerit.
此外,根据结果,如果做出了否定其自由的判决,该审判要么有效,要么归于无效。
§40.12.24.4Si is, qui in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait interim eum cauere debere iudicio se sisti, ne melioris condicionis sit qui dubiae libertatis est, quam qui certae: sed sustinendum iudicium, ne praeiudicium libertati fiat.
如果声称享有自由的人被他人指控犯有盗窃罪或不法损害罪,梅拉说,他在期间应当提供出庭担保,以免身分不确定者的处境优于身分确定者。 但审判应当中止,以免对自由产生预断。
aeque si cum possessore hominis furti agi coeperit, deinde is, cuius nomine agebatur, in libertatem proclamauerit, sustinendum iudicium, ut, si liber iudicatus sit, in ipsum transferatur iudicium: et, si damnatio facta sit, iudicati actionem potius in eum dandam.
同样,如果针对某人的占有者提起盗窃诉讼,随后被诉其名下的本人请求自由,则审判应当中止,以便在判定其为自由人时,将审判移转至其本人;并且,如果已经做出了有罪判决,则应当针对他提起判决履行之诉。

词汇与语法注释

  1. §40.12.24.prOrdinata liberali causa — 在罗马民事诉讼中,动词 ordinare 指完成诉讼的准备阶段并达到诉讼系属(litis contestatio)。在此处是独立夺格,表示关于身分的诉讼已正式启动。
  2. §40.12.24.prquid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? — 短语“quid enim si”是一种反问表达,意为“如果……那会怎样”,其中“quae”是关系代词,承前省略指代“actiones”(诉讼)。它设想了因时效(tempore)或当事方死亡(morte)而消灭的特定对人诉讼等情况。
  3. §40.12.24.2subiecto aliquo, qui libertati controuersiam moueat — “subiecto aliquo”是独立夺格或手段夺格,意为“通过指使某人(作为替身)”。这表明该规定是为了阻止主人的恶意企图,即主人不亲自出面,而是指使第三人提起身分诉讼,以此在期间不当地阻碍本人行使其原本享有的诉权。
  4. §40.12.24.3nec uideri praeiudicium libertati fieri aut uoluntate domini in libertate eum morari — 此句是依附于非人称动词“uideri”(似乎、被视为)的对格通格不定式结构。它表明,即使主人提起对人诉讼且相对人接受诉讼,这既不应对自由这一先决问题产生不利益的预断(praeiudicium),也不意味着主人自愿容许对方处于自由状态(即不构成释放的默示表示)。
  5. §40.12.24.4ne melioris condicionis sit qui dubiae libertatis est, quam qui certae — “dubiae libertatis”和“certae [libertatis]”是性质属格。这体现了公平原则,即防止身分未定且存在争议的人通过免除提供担保,反而比身分确定的普通自由人处于更有利的地位。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §40.12.24.pr-40.12.24.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.12.24.pr-40.12.24.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。