[IDEM libro quinquagensimo primo ad edictum. ] §40.12.24.prOrdinata liberali causa liberi loco habetur is, qui de statu suo litigat, ita ut aduersus eum quoque, qui se dominum esse dicit, actiones ei non denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contestando in tutum eas redigere?
[同上,《告示评注》第五十一卷] 一旦自由诉讼启动,凡就其身分进行诉讼者,即被视为处于自由人的地位,以至于即使针对声称是其主人的人,他所希望提起的任何诉讼也不得被拒绝。 因为,如果存在某些会因时间流逝或死亡而消灭的诉讼,该如何是好? 那么,为什么不允许他通过进行诉讼系属来确保这些诉讼的安全呢?
§40.12.24.1Quin etiam Seruius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit.
此外,塞尔维乌斯说,在一年期诉讼中,一年期限自诉讼启动之时起算。
§40.12.24.2Sed si cum aliis experiri uelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inueniatur ratio, quemadmodum subiecto aliquo, qui libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis aut utilis aut inanis actio eius efficietur.
但如果他希望与他人进行诉讼,则无需探究诉讼是否已经启动,以免找到某种方法,即通过指使某人对其自由提出争议,从而在期间排除其诉讼。 因为根据自由诉讼的结果,他的诉讼将同样变得有效或无谓。
§40.12.24.3Sed si quas actiones inferat dominus, quaeritur, an compellendus sit suscipere iudicium.
但是,如果主人提起某些诉讼,则需要探讨他是否应当被强迫接受审判。
et plerique existimant, si in personam agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec uideri praeiudicium libertati fieri aut uoluntate domini in libertate eum morari: nam ordinato liberali iudicio interim pro libero habetur, et sicut ipse agere, ita cum ipso quoque agi potest.
大多数人认为,如果主人提起对人诉讼,他自己必须接受诉讼至诉讼系属阶段,但审判应当中止,直到对自由问题做出判决。 而且,这不应被视为对自由产生了预断,也不应被视为因主人的意愿使他滞留在自由状态中。 因为一旦自由诉讼启动,他在期间被视为自由人,正如他自己可以提起诉讼一样,他人也可以针对他提起诉讼。
ceterum ex euentu aut utile iudicium erit aut nullum, si contra libertatem pronuntiatum fuerit.
此外,根据结果,如果做出了否定其自由的判决,该审判要么有效,要么归于无效。
§40.12.24.4Si is, qui in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait interim eum cauere debere iudicio se sisti, ne melioris condicionis sit qui dubiae libertatis est, quam qui certae: sed sustinendum iudicium, ne praeiudicium libertati fiat.
如果声称享有自由的人被他人指控犯有盗窃罪或不法损害罪,梅拉说,他在期间应当提供出庭担保,以免身分不确定者的处境优于身分确定者。 但审判应当中止,以免对自由产生预断。
aeque si cum possessore hominis furti agi coeperit, deinde is, cuius nomine agebatur, in libertatem proclamauerit, sustinendum iudicium, ut, si liber iudicatus sit, in ipsum transferatur iudicium: et, si damnatio facta sit, iudicati actionem potius in eum dandam.
同样,如果针对某人的占有者提起盗窃诉讼,随后被诉其名下的本人请求自由,则审判应当中止,以便在判定其为自由人时,将审判移转至其本人;并且,如果已经做出了有罪判决,则应当针对他提起判决履行之诉。