[ULPIANUS libro quinto disputationum.
[乌尔比安,论辩集第五编。
] §36.1.23.prMulier, quae duobus filiis in potestate patris relictis alii nupserat, posteriorem maritum heredem instituit eumque rogauit liberis suis post mortem patris eorum hereditatem suam restituere uel ei qui eorum superesset: eisdem emancipatis a patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam.
] 一名妇女在留下了处于父亲权力下的两个儿子后与他人结婚,她指定后夫为继承人,并请求他在他们父亲死后,将自己的遗产返还给她的孩子们,或者返还给其中存活的一人。 在该等儿子被其父亲解放后,据说继父已向他们返还了遗产,不久,其中一个儿子在父亲生前去世。 现问:存活的那个儿子是否可以就返还给其兄弟的份额,以提前给付为由提出请求。
Scaeuola diuum Marcum in auditorio de huiusmodi specie iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius uir practorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patris sui iuris fuissent effecti, fideicommissum relictum esset, eos emancipauerat: post emancipationem fideicommissum petebant.
斯卡埃沃拉记载,神君马可曾在法庭上对类似案件做出判决:某位拉栖代梦人、前裁判官布拉西达斯,其妻子在因离婚分居时,留给儿子们一项信托遗赠,条件是他们若因父亲去世而成为自权人;布拉西达斯已将他们解放;解放后,他们请求该信托遗赠。
decreuisse igitur diuum Marcum refert fideicommissum eis repraestandum intellecta matris uoluntate, quae quia non crediderat patrem eos emancipaturum, distulerat in mortem eius fideicommissum non dilatura id in mortalitatem, si eum emancipaturum sperasset.
斯卡埃沃拉记载,神君马可因理解了母亲的意愿,遂裁定信托遗赠应当给付给他们;因为母亲不相信父亲会解放他们,故将信托遗赠推迟到其去世之时,如果她曾期望他会解放他们,她就不会将其推迟到其死亡。
secundum haec dicebam et in proposita quaestione decretum diui Marci esse trahendum et recte fideicommissum utrisque solutum.
根据这些,我也认为,在所提出的问题中,应当适用神君马可的裁决,且向双方给付信托遗赠是合法的。
§36.1.23.1Non est dubitatum cogi posse heredem institutum adire et restituere hereditatem seruis, siue directa siue fideicommissaria libertas eis data fuisset, cum aspernari heres non deberet personam cogentis: habet enim hic quoque aditum, ut, qui nondum petere fideicommissariam libertatem possit nec directam sibi uindicare, propter spem tamen libertatis et hereditatis aditum ad praetorem et per se habeat.
毫无疑问,被指定的继承人可被强迫接受并向奴隶返还遗产,无论给予他们的是直接自由还是信托自由,因为继承人不应轻视强迫他的人的人格。 事实上,在此情形下此人同样拥有诉诸法律的途径,以至于一个既不能请求信托自由、又不能为自己主张直接自由的人,却因对自由和遗产的希望,也得亲自向裁判官提起申诉。
§36.1.23.2Si heres post multum temporis restituat, cum praesenti die fidei commissum sit, deducta quarta restituet: fructus enim qui percepti sunt neglegentia petentis, non iudicio defuncti percepti uidentur.
如果信托遗赠是即期履行的,而继承人在过了很长时间后才予以返还,则他应扣除四分之一后予以返还;因为由于请求人的疏忽而收取的孳息,不能被视为因死者的意愿而收取。
alia causa est, si sub condicione uel in diem rogatus fuerit: tunc enim quod percipitur summouet Falcidiam, si tantum fuerit, quantum quarta facit et quartae fructus: nam fructus, qui medio tempore percepti sunt, ex iudicio testantis percepti uidentur.
如果继承人被请求在附条件或附期限的情况下予以返还,则情况不同:因为在此情形下,如果收取的孳息达到了相当于四分之一及该四分之一的孳息的数额,则所收取的孳息将排除法尔西迪亚法的扣除;因为在此期间收取的孳息被视为是基于遗嘱人的意愿而收取的。
§36.1.23.3Sed enim si quis rogetur restituere hereditatem et uel serui decesserint uel aliae res perierint, placet non cogi eum reddere quod non habet: culpae plane reddere rationem, sed eius quae dolo proxima est.
然而,如果某人被请求返还遗产,而奴隶已死亡或他物已灭失,则人们认为不应强迫他给付他所没有的东西。 显然,他必须对过错承担责任,但仅限于最接近恶意的过错。
et ita Neratius libro primo responsorum scribit.
内拉蒂乌斯在《答辩集》第一编中也是这样写的。
sed et si, cum distrahere deberet, non fecit lata culpa, non leui et rebus suis consueta neglegentia, huiusmodi rei rationem reddet.
但是,如果他在应当变卖时,因重过失(而非轻过失,即在其自身事务中习以为常的疏忽)而未予变卖,他应对此承担责任。
sed et si aedes ustae sunt culpa eius, reddet rationem.
如果建筑物因他的过错而被烧毁,他亦应承担责任。
praeterea si qui partus extant et partuum partus, quia in fructibus hi non habentur.
此外,如果存有奴隶所生子女及其子女之子女,因为这些不被视为孳息,他必须返还。
sed et ipse si quem sumptum fecit in res hereditarias, detrahet.
但是,如果他本人对遗产财产进行了任何支出,他得予以扣除。
quod si sine facto eius prolixitate temporis aedes usu adquisitae sint, aequissimum erit nihil cum praestare, cum culpa careat.
然而,如果在没有他的行为的情形下,由于时间的久远,建筑物被他人时效取得,那么,鉴于他没有过错,最公平的是他无需承担任何给付。
§36.1.23.4Cum proponeretur quidam filiam suam heredem instituisse et rogasse eam, ut, si sine liberis decessisset, hereditatem Titio restitueret, eaque dotem marito dedisse certae quantitatis, mox decedens sine liberis heredem instituisse maritum suum, et quaereretur, an dos detrahi possit, dixi non posse dici in euersionem fideicommissi factum, quod et mulieris pudicitiae et patris uoto congruebat.
设有一案:某人指定其女儿为继承人,并请求她若无子女而死,则将遗产返还给蒂蒂乌斯;该女儿给其丈夫支付了特定数额的嫁资,不久,她无子女而死,并指定其丈夫为继承人;现问,嫁资是否可以扣除。 我曾指出,不能认为符合妇女的贞洁与父亲的愿望的行为是为了规避信托遗赠。
quare dicendum est dotem decedere, ac si quod superfuisset rogata esset restituere.
因此,应当认为嫁资应当予以减除,犹如她曾被请求返还“所剩余的部分”一样。
quod si tantos fructus ex hereditate mulier percepit, ut inde poterit doti satisfieri, dicendum est potius fructibus hoc expensum ferendum quam fideicommisso.
但是,如果该妇女从遗产中收取了如此丰厚的孳息,以至于可从中支付嫁资,则应当认为,该支出应当从孳息中列支,而非从信托遗赠中扣除。
§36.1.23.5Ut Trebelliano locus esset, non sufficit de hereditate rogatum esse, sed quasi heredem rogari oportet.
为了使特雷贝利安元老院决议得以适用,仅有关于遗产的请求是不够的,而必须是作为继承人被请求。
denique si cui portio hereditatis fuerit legata (legari enim posse etiam portionem hereditatis placet nobis) rogatusque fuerit hanc partem restituere, dubio procul non fiet restitutio ex senatus consulto ideoque nec quarta retinetur.
因此,如果有人被遗赠了遗产的一个份额(因为我们也认为遗产的份额是可以被遗赠的),且他被请求返还该部分,那么毫无疑问,不能根据元老院决议进行返还,因而四分之一的份额也不得留保。