Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §28.5.9.pr-28.5.9.20

继承人指定中的错误与奴隶的解放指定

第 4188 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本段讨论了遗嘱指定中的错误(关于人身、份额、条件或财产的错误)、确定继承人身份的方法,以及关于奴隶获得自由与继承权指定的各种法律解释。

[ULPIANUS libro quinto ad Sabinum. ] §28.5.9.prQuotiens uolens alium heredem scribere alium scripserit in corpore hominis errans, ueluti 'frater meus' 'patronus meus', placet neque eum heredem esse qui scriptus est, quoniam uoluntate deficitur, neque eum quem uoluit, quoniam scriptus non est.
[ULPIANUS libro quinto ad Sabinum.] 每当有人本欲将某人写为继承人,却因人在身份上的错误而写了另一人,例如“我的兄弟”、“我的保护人”,通常认为,被写下的人因缺乏意愿而不能成为继承人,他所期望的人也因未被写下而不能成为继承人。
§28.5.9.1Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit.
如果有人在财产上发生错误,例如本欲遗赠盘碟,却遗赠了衣服,则无论是由他亲自书写还是口授他人书写,这两者都不产生债务。
§28.5.9.2Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante sit scriptus, Celsus libro duodecimo quaestionum, digestorum undecimo posse defendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptum: quae sententia rescriptis adiuuatur generalibus.
但如果他不是在人身身份上出错,而是在份额上出错,例如,在口授将某人写为二分之一份额继承人时,却被写为了四分之一份额继承人,塞尔苏斯在其《问题集》第十二卷和《学说汇纂》第十一卷中认为,可以主张该人将成为二分之一份额的继承人,这好比口头宣告得较多,而写下的较少。 这一观点得到了普遍敕答的支持。
idemque est et si ipse testator minus scribat, cum plus uellet adscribere.
如果立遗嘱人自己本想多写却少写了,也是一样。
§28.5.9.3Sed si maiorem adscripserit testamentarius uel (quod difficilius est probatione) ipse testator, ut pro quadrante semissem, Proculus putat ex quadrante fore heredem, quoniam inest quadrans in semisse: quam sententiam et Celsus probat.
但如果代笔人或者(这在证明上更困难)立遗嘱人自己写下了更大的份额,例如用二分之一代替了四分之一,普罗库鲁斯认为他将成为四分之一份额的继承人,因为二分之一中包含了四分之一。 塞尔苏斯也赞同这一观点。
§28.5.9.4Sed et si quis pro centum ducenta per notam scripsisset, idem iuris est: nam et ibi utrumque scriptum est et quod uoluit et quod adiectum est: quae sententia non est sine ratione.
但是,如果有人通过记号把一百写成了两百,也是同样的法律适用;因为在那种情况下,他所希望的和被增加的都被写下了。 这一观点并非没有道理。
§28.5.9.5Tantundem Marcellus tractat et in eo, qui condicionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum nec nuncupatum uideri quod contra uoluntatem scriptum est: quam sententiam et ipse et nos probamus.
马尔切鲁斯对于那些打算加入条件却未予加入的人也作了同样的论述;因为他也认为此人应被视为未被指定;但如果是他在不情愿的情况下加入了条件,则在除去该条件后,他将成为继承人,且违背其意愿写下的内容不被视为已被口头宣告。 这一观点他本人和我们都予以赞同。
§28.5.9.6Idem tractat et si testamentarius contra uoluntatem testatoris condicionem detraxit uel mutauit, heredem non futurum, sed pro non instituto habendum.
他还论述了如果代笔人违背立遗嘱人的意愿除去或改变了条件,则该人将不成为继承人,而应被视为未被指定。
§28.5.9.7Sed si, cum Primum heredem ex parte dimidia scribere destinasset, Primum et Secundum scripsit, solus Primus scriptus heres uidebitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus.
但是,如果在打算写普里穆斯为二分之一份额的继承人时,却写了普里穆斯和塞昆杜斯,那么只有普里穆斯会被视为所写的继承人,且只有他将作为被指定为二分之一份额的继承人而存在。
§28.5.9.8Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine distat, non tamen eo, quod contumeliae causa solet addi, ualet institutio.
如果有人确实没有说出继承人的名字,但用一个确凿无疑的特征指明了他,这几乎与名字没有区别,只要不是通常为了侮辱而添加的词语,该指定即有效。
H §28.5.9.9eres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest.
继承人,若非被明确指明,无人能被指定。
§28.5.9.10Si quis ita dixerit: 'uter ex fratribus meis Titio et Maeuiio Seiam uxorem 'duxerit, ex dodrante, uter non duxerit, ex quadrante heres esto', hic recte factam institutionem esse certum est: sed quis ex qua parte, incertum.
如果有人这样说:“我的兄弟提图斯和梅维乌斯中,无论谁娶塞娅为妻,就成为十二分之九份额的继承人,谁不娶,就成为四分之一份额的继承人”,在此,该指定合法地作出是确定的,但谁以何种份额继承则是不确定的。
§28.5.9.11Plane erit similis, si ita institutio facta fuerit: 'uter ex supra scriptis fratribus meis Seiam uxorem duxerit, heres esto': sed et hanc puto ualere institutionem quasi sub condicione factam.
显然,如果这样作出指定,情况将是类似的:“在上面写着的我的兄弟中,无论谁娶塞娅为妻,即成为继承人”;但我认为这种指定也是有效的,就好像是附条件而作出的。
H §28.5.9.12eredes iuris successores sunt et, si plures instituantur, diuidi inter eos a testatore ius oportet: quod si non fiat, omnes aequaliter heredes sunt.
继承人是权利的承受人,如果有数人被指定,立遗嘱人应当在他们之间分配权利;但如果不作分配,则所有人均为平等继承人。
§28.5.9.13Si duo sint heredes instituti, unus ex parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quasi sine partibus heredes scripti hereditate potirentur, si modo uoluntas patris familias manifestissime non refragatur.
如果指定了两位继承人,一人获得科尔内利乌斯庄园的三分之一份额,另一人获得该庄园的三分之二份额,塞尔苏斯遵循萨比努斯最便捷的观点,即在除去庄园的表述后,作为未写明份额的继承人去取得继承财产,只要家父的意愿并非极其明显地对此表示反对。
§28.5.9.14Si quis ita scripserit: 'Stichus liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea' simul ei et libertatem et hereditatem competere: quae sententia mihi quoque uera uidetur.
如果有人这样写:“斯蒂克斯应当获得自由,且在他自由之后,应当成为继承人”,拉贝奥、内拉蒂乌斯和阿里斯托认为,在除去中间词“之后”以后,自由与继承权同时归属于他。 这一观点在我看来也是正确的。
§28.5.9.15Si quis Primum ex triente, Secundum ex triente heredem instituerit et, si Secundus heres non erit, Tertium ex besse heredem scribat, hic Secundo repudiante bessem habebit non solum iure substitutionis, sed et institutionis, id est trientem iure substitutionis, trientem iure institutionis.
如果有人指定普里穆斯继承三分之一,塞昆杜斯继承三分之一,并且如果塞昆杜斯不成继承人,则写明叔提乌斯继承三分之二,那么在塞昆杜斯放弃继承时,叔提乌斯不仅通过替代继承权,也通过指定继承权而拥有三分之二份额,即通过替代继承权获得三分之一,通过指定继承权获得三分之一。
Seruus cum libertate heres §28.5.9.16institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio ualet et necessarius heres erit.
奴隶连同自由被指定为继承人,若被转让,可被受让人命令接受继承;但如果他被立遗嘱人买回,该指定有效,且他将成为必要继承人。
§28.5.9.17Si seruus ex die libertatem acceperit et hereditatem pure, mox sit alienatus uel manumissus, uideamus, an institutio ualeat.
如果奴隶在特定期日获得自由并被无条件地指定为继承人,随后被转让或获得解放,让我们看看这一指定是否有效。
et quidem si alienatus non esset, potest defendi institutionem ualere, ut die ueniente libertatis, quae hereditatem moratur, competente libertate et heres necessarius existat.
事实上,如果他未被转让,可以主张该指定有效,以便在自由期日到来时(这一期日延迟了继承的效力),随着他获得自由,他作为必要继承人而存在。
§28.5.9.18Sed si in diem libertas, hereditas autem sub condicione data sit, si condicio post diem aduenientem exstiterit, liber et heres erit.
但是,如果自由是附期限的,而继承是附条件的,若该条件在期日到来后成就,他将获得自由并成为继承人。
§28.5.9.19Sed et si pure fuerit heres institutus libertate in diem data, si sit alienatus uel manumissus, dici debet heredem eum posse existere.
但是,如果他是被无条件地指定为继承人,而自由是附期限的,即使他被转让或获得解放,也应当说他能够成为继承人。
§28.5.9.20Sed et si non ipse seruus sit alienatus, sed usus fructus in eo, aeque institutio ualet, sed differtur in id tempus, quo extinguitur usus fructus.
但是,如果被转让的不是奴隶本身,而是他的用益权,该指定同样有效,但其效力被推迟到用益权消灭之时。

词汇与语法注释

  1. §28.5.9.prQuotiens uolens alium heredem scribere alium scripserit — 现在分词 uolens(意欲)支配对格不定式短语 alium heredem scribere。分词 errans(出错)与 uolens 处于并列关系,in corpore hominis errans 意为“在人的同一性(人身)上发生错误”。
  2. §28.5.9.2posse defendi ait ex semisse heredem fore — 主动词 ait(说)的宾语是对格不定式短语 posse defendi(可以被主张)。而在该被动不定式 defendi 之下,又从属了另一个不定式短语 ex semisse heredem fore(将成为二分之一份额的继承人)。
  3. §28.5.9.13detracta fundi mentione — 这是由夺格名词 mentione 和过去分词 detracta 构成的夺格绝对结构,意为“在除去庄园的表述后”,表示主句 heredes ... potirentur 的前提条件。
  4. §28.5.9.15trientem iure substitutionis, trientem iure institutionis — 此处需要补足省略的动词。这两个并列的对格名词短语作为前文主动词 habebit(他将拥有)的宾语,应理解为“通过替代继承权获得三分之一,通过指定继承权获得三分之一”。
  5. §28.5.9.17ut die ueniente libertatis... heres necessarius existat — ut 引导的从句用于表达 defendi 的具体内容或其产生的结果。“die ueniente libertatis”是一个夺格绝对结构,意为“当自由的期日到来时”。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §28.5.9.pr-28.5.9.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.5.9.pr-28.5.9.20

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。