Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §28.2.29.pr-28.2.29.9

遗腹孙子女的指定与加卢斯公式

第 4150 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

斯凯沃拉讨论了阿奎留斯·加卢斯关于合法指定遗腹孙子女或曾孙子女为继承人以防止遗嘱撤销的公式,以及该公式在各种复杂情形下的扩张适用。

[SCAEuOLA libro sexto quaestionum. ] §28.2.29.prGallus sic posse institui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem meam in decem mensibus proximis, quibus filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto'.
[斯凯沃拉,《疑问集》第6卷] 加卢斯提出,可以按如下方式指定遗腹孙子女为继承人:“如果我的儿子在我活着时去世,那么在我死后,在我的儿子去世后的最近十个月内,他为我所生的任何孙子或孙女,均应为继承人。
§28.2.29.1Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu ualeat, qui ex uerbis concipi possit.
” 有些人正确地认为,即使未明言儿子的死亡,而只是简单地予以指定,也应当予以承认,以便在能从字面中推导出的那种情况下,该指定依然有效。
§28.2.29.2Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si me uiuo nepos decedat, tunc qui ex eo pronepos' et cetera.
应当相信,加卢斯对曾孙也持相同的看法,即遗言人可以说:“如果我的孙子在我活着时去世,那么由他所生的曾孙”等等。
§28.2.29.3Sed et si uiuo filio iam mortuo pronepote, cuius uxor praegnas esset, testamentum faceret, potest dicere: 'Si me uiuo filius decedat, 'tunc qui pronepos'. §28.2.29.4Num si et filius et nepos uiuat, concipere 'utrisque mortuis uiuo se, 'tunc qui pronepos nasceretur'? quod similiter admittendum est, ita sane, si prius nepos, deinde filius decederet, ne successione testamentum rumperetur.
但是,即使在儿子依然活着,而曾孙[或作:孙子]已经去世且其妻子怀有身孕的情况下立下遗嘱,他也可以说:“如果我的儿子在我活着时去世,那么其曾孙……” 如果儿子和孙子都还活着,他能否构想出“如果他们两人均在我活着时去世,那么届时出生的曾孙”这样的条款? 这也同样应当予以承认,但当然只有在孙子先去世、随后儿子才去世的情况下,才不至于因继承顺序的更替而导致遗嘱被撤销。
§28.2.29.5Et quid si tantum in mortis filii casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictionem pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi enim casus et omnes, ex quibus suus heres post mortem scilicet aui nasceretur, non pertinent ad legem Uelleam: sed ex sententia legis Uelleae et haec omnia admittenda sunt, ut ad similitudinem mortis ceteri casus admittendi sint.
如果他仅构想了儿子死亡的情形,那会怎么样? 因为,如果他[儿子]遭受了水火禁令(即被剥夺公民权),又会怎么样? 或者,正如我们所表明的,曾孙赖以被指定的那个孙子,已经被解放(脱离家父权),又会怎么样? 因为这些情形,以及所有显然会导致在祖父死后产生自权继承人(suus heres)的情形,都不属于《韦莱乌斯法》的适用范围。 但根据《韦莱乌斯法》的立法精神,所有这些情形也应当予以承认,以便其他情形能比照死亡情形予以承认。
§28.2.29.6Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si antea quam filius ab hostibus rediret quamuis post mortem patris decederet, tunc deinde nepos uel etiam adhuc illis uiuis post mortem scilicet aui nasceretur, non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam non pertinet.
如果一个儿子被敌人俘虏的人立下遗嘱,那会怎么样? 为什么他们没有引入这样的规则:如果儿子在从敌人那里归来之前去世,即使是在父亲死后去世,且随后孙子出生,或者甚至在他们还活着时、显然是在祖父死后出生,遗嘱也不会被撤销? 因为这种情形不属于《韦莱乌斯法》的范围。
melius ergo est, ut in eiusmodi utilitate praesertim post legem Uelleam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interpretatio admittatur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse uideatur, quibuscumque casibus nepos post mortem natus suus esset rumperetque praeteritus: atque etiam si generaliter, 'quidquid sibi liberorum natum erit post mortem' aut 'quicumque natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur.
因此,为了这种实用目的,特别是在免除了许多撤销遗嘱情形的《韦莱乌斯法》出台之后,最好承认一种解释,即指定在自己死后将作为自权继承人出生的孙子的人,在孙子死后出生将成为自权继承人且若被遗漏则会导致遗嘱撤销的任何情形下,均被视为已作出了合法的指定;即使他是以概括的方式被指定为“死后为他出生的任何子女”或“任何出生者”,只要他作为自权继承人出生即可。
§28.2.29.7Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique uiuo pariat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea institutus non rumpere? quod quaerendum est, si iam mortuo filio pronepotem instituat redeatque mortuo.
如果一个拥有儿子并指定该儿子的子嗣为孙子继承人的人,其怀孕的儿媳被敌人俘虏并在他活着时在敌方分娩,随后该子嗣在父亲和祖父死后归国,这种情况是应当适用《韦莱乌斯法》,还是应当顺应古法,并且被指定的人能否根据古法或《韦莱乌斯法》来避免遗嘱被撤销? 如果在儿子已经去世的情况下,他指定曾孙为继承人,且该曾孙在祖父死后归国,则必须对此提出疑问。
sed cum testamentum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Uellea excludatur.
但是,既然遗嘱不会因他而被撤销,那么究竟是根据古法还是根据《韦莱乌斯法》将其排除在撤销事由之外,便毫无影响。
§28.2.29.8Forsitan addubitet quis, an istis casibus si nepos post testamentum nascatur uiuo patre suo, deinde ex eo concipiatur, isque uiuo patre deinde auo nascatur, an non potuerit heres institui, quia pater ipsius non recte institutus esset.
也许有人会怀疑,在这些情形下,如果孙子在立遗嘱后于其父亲活着时出生,随后由他怀上[孩子],并且该孩子在父亲、接着在祖父活着时出生,那么是否由于他自己的父亲(孙子)未被合法指定,他[曾孙]便无法被指定为继承人。
quod minime est expauescendum: hic enim suus heres nascitur et post mortem nascitur.
这完全不用担心:因为他是作为自权继承人出生的,并且是在[祖父]死后出生的。
§28.2.29.9Ergo et si pronepos admittetur, qui natus erit ex nepote postea uiuo filio, atque si ex eo natus esset, adoptatur.
因此,随后在儿子活着时由孙子所生的曾孙也将被接纳,并且就如同他是直接由其[儿子]所生一样,被认作其子。

词汇与语法注释

  1. 28.2.29.prquibus filius meus moreretur — 关系从句中的未完成过去时虚拟式 *moreretur* 表示假设性情况或引用加卢斯所提公式的字面措辞。*quibus* 是表示时间的夺格,意为“自我的儿子去世时起算的十个月内”。
  2. 28.2.29.3pronepote — 从上下文来看,此处是指在儿子活着时,孙子(*nepos*)已经去世且其妻子怀有身孕的情形,因此 *pronepote*(曾孙)很可能是 *nepote*(孙子)的笔误或宽泛用法。即将出生的孩子才是曾孙(*pronepos*)。
  3. 28.2.29.4ne successione testamentum rumperetur — 只有在孙子先于儿子去世的情况下,才能防止遗嘱被撤销。因为如果儿子先去世,孙子将立即成为遗嘱人的直接“自权继承人”(*suus heres*),若未在遗嘱中被妥善指定或剥夺继承权,由于这种继承地位的更替(successio),遗嘱将被撤销。
  4. 28.2.29.5aquae et ignis interdictionem — “水火禁令”意味着公民权的丧失(民事死亡),在家庭法上的效果(丧失家父权)等同于肉体死亡(自然死亡)。
  5. 28.2.29.6apud hostes — 处于“在敌人营中(成为俘虏)”的状态。由于被俘者的权利在归国法(postliminium)下处于悬置状态,因此需要进行特殊的法律解释,以确定在此期间出生的孙子在继承法上的地位。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §28.2.29.pr-28.2.29.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:28.2.29.pr-28.2.29.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。