Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §24.3.24.pr-24.3.24.7

丈夫无资力及奴隶处置等情形下的持参金索回

第 3616 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

乌尔比安讨论了在各种情况下持参金的索回问题,包括丈夫破产、被剥夺继承权、无法提供担保、释放和虐待持参金奴隶、夫妻间的财产交易以及妻子财产被部分或全部充公等情形。

[ULPIANUS libro trigesimo tertio ad edictum. ] §24.3.24.prSi constante matrimonio propter inopiam mariti mulier agere uolet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo euidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem non sufficere.
[乌尔比安,告示注解第三十三编] 如果在婚姻存续期间,因丈夫贫困,妻子想要提起诉讼,我们应当假定持参金的索回从何时开始? 一致的看法是,自最明显地暴露出丈夫的资力不足以偿还持参金之时起,持参金的索回诉权即成立。
§24.3.24.1Si exheredato marito mulier agat, magis est, ut ex die aditae patris hereditatis incipiat ei dotis exactio.
如果妻子对被剥夺继承权的丈夫提起诉讼,更妥当的是,她对持参金的索回应当自该丈夫继承其父遗产之日开始。
§24.3.24.2Quotiens mulieri satisdandum est de solutione dotis post certum tempus, si maritus satisdare non possit, tunc deducto commodo temporis condemnatio residui repraesentatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum eum condemnandum Mela ait non habita ratione commodi temporis.
每当必须就一定期限后支付持参金向妻子提供担保时,如果丈夫无法提供担保,则在扣除期限利益后,立即对余额判处支付;但梅拉说,如果丈夫能够提供担保却不愿提供,则不考虑期限利益,应判处他支付全部金额。
iudicis igitur officio conuenit, ut aut satisdatione interposita absoluat maritum aut habita ratione compensationis eum condemnet, quod quidem hodie magis usurpatur: nec ferenda est mulier, si dicat magis se uelle dilationem pati quam in repraesentatione deductionem.
因此,法官的职责应当是:要么在提供担保后免除丈夫的责任,要么在考虑相杀的情况下判处他支付,这在今天确实更常用;如果妻子说她宁愿承受延期,也不愿在即时支付中遭受扣除,她的主张是不应被容忍的。
§24.3.24.3Siue autem mariti siue uxoris periculo dos fuit, nihilo minus legitimo tempore debet soluere maritus.
无论持参金的风险是由丈夫还是由妻子承担,丈夫仍须在法定限期内予以支付。
§24.3.24.4Si uir uoluntate mulieris seruos dotales manumiserit, si quidem donare ei mulier uoluit, nec de libertatis causa impositis ei praestandis tenebitur: quod si negotium inter eos gestum est, utique tenebitur, ut officio iudicis caueat restituturum se mulieri, quidquid ad eum ex bonis liberti uel ex obligatione peruenisset.
如果丈夫根据妻子的意愿解放了作为持参金的奴隶,若妻子确实想向他赠与,则丈夫无需履行因解放原因而对他施加的给付义务;但如果他们之间进行了交易,他当然有义务根据法官的职责提供担保,保证他将把从解放奴隶的财产或债权中获得的任何东西返还给妻子。
§24.3.24.5Si maritus saeuus in seruos dotales fuit, uidendum, an de hoc possit conueniri.
如果丈夫对作为持参金的奴隶残酷,必须考虑是否可以就此对他提起诉讼。
et si quidem tantum in seruos uxoris saeuus fuit, constat eum teneri hoc nomine: si uero et in suos est natura talis, adhuc dicendum est immoderatam eius saeuitiam hoc iudicio coercendam: quamuis enim diligentiam uxor eam demum ab eo exigat, quam rebus suis exiget, nec plus possit, attamen saeuitia, quae in propriis culpanda est, in alienis coercenda est, hoc est in dotalibus.
如果他确实仅对妻子的奴隶残酷,一致的看法是他应在此名义下承担责任;但如果他对自己的人也本性如此,仍应认为其过度的残酷行为应当通过本裁判予以遏制;因为,虽然妻子最多只能要求他像对待自己的事务那样尽到注意,而不能要求更多,但无论如何,在自己的财产中应受指责的残酷行为,在他人(即持参金)的财产中必须予以遏制。
§24.3.24.6Si uxor uiri rem commodauerit eaque perierit, uidendum, an compensationem hoc nomine pati possit.
如果妻子出借了丈夫的物品且该物灭失,必须考虑她是否可以在此名义下承受相杀。
et puto, si quidem prohibuit eam maritus commodare, statim deductionem fieri: si uero non prohibuit eam commodare, arbitrio iudicis modicum tempus ei indulgeri cautionem praebenti.
我认为,如果丈夫确实禁止她出借,应立即进行扣除;但如果他没有禁止她出借,在提供担保的情况下,由法官裁量给予她适度的宽限期。
§24.3.24.7Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam.
如果妻子的财产被部分充公,妻子仍保有对持参金剩余部分的索回权;我认为不仅如此:即使在诉讼系属之后,持参金被部分充公,法官的裁量也足以对该部分判处给付。
quod si tota dos publicata sit, exspirabit iudicium.
但如果全部持参金都被充公,该诉讼将消灭。

词汇与语法注释

  1. 24.3.24.1magis est, ut — 非人称句式,意为“更妥当的是……”或“……的见解更为占优”,引导后面的 ut 从句作为其实质主语。
  2. 24.3.24.2deducto commodo temporis — 独立夺格(名词+分词)结构。译为“在扣除期限利益(因延期支付而获得的好处或中间利息等)后”。这是指将未来的支付变更为即时支付(repraesentatur)时的金额调整。
  3. 24.3.24.5diligentiam eam demum... quam rebus suis — 指罗马法中的过失责任标准之一:“与对待自己事务相同的注意”(diligentia quam in suis)。它规定了丈夫对妻子的持参金应当达到的注意程度。虽然 exiget 使用了将来时,但在此表达的是一般性规则。
  4. 24.3.24.7post litem contestatam — 介词 post 加上宾格名词短语。意为“在诉讼系属(litis contestatio)之后”,这是罗马民事诉讼法中极其重要的阶段,指诉讼内容确定并走向判决的中间节点。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §24.3.24.pr-24.3.24.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:24.3.24.pr-24.3.24.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。