Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §24.2.11.pr-24.2.11.2

释放女奴离婚的效力与再婚资格的限制

第 3590 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本部分讨论了与恩主结婚的释放女奴在离婚方面的法律限制,解释了尽管离婚在市民法上有效,但她将失去与他人结婚的权利,除非恩主不再希望她做妻子,并概述了认定恩主失去此种意愿的标准。

[ULPIANUS libro tertio ad legem Iuliam et Papiam. ] §24.2.11.prQuod ait lex: 'diuortii faciendi potestas libertae, quae nupta est patrono, ne esto', non infectum uidetur effecisse diuortium, quod iure ciuili dissoluere solet matrimonium.
[乌尔比安,《论尤里乌斯与帕皮乌斯法》第三卷] 关于法律所规定的:“与恩主结婚的释放女奴无权进行离婚”,这似乎并未使按照市民法通常消灭婚姻关系的离婚行为变为无效。
quare constare matrimonium dicere non possumus, cum sit separatum.
因此,既然他们已经分居,我们就不能说婚姻依然存在。
denique scribit Iulianus de dote hanc actionem non habere.
最后,尤里安写道,她没有关于嫁妆的这一诉权。
merito igitur, quamdiu patronus eius eam uxorem suam esse uult, cum nullo alio conubium ei est.
因此,理所当然地,只要她的恩主仍希望她做自己的妻子,她就与任何其他人都没有通婚权。
nam quia intellexit legis lator facto libertae quasi diremptum matrimonium, detraxit ei cum alio conubium.
因为立法者认识到,通过该释放女奴的行为,婚姻已在某种程度上被解除,所以他剥夺了她与他人的通婚权。
quare cuicumque nubserit, pro non nupta habebitur.
因此,无论她与谁结婚,都将被视为未婚。
Iulianus quidem amplius putat nec in concubinatu eam alterius patroni esse posse.
尤里安甚至进一步认为,她甚至不能成为另一个人的妾。
§24.2.11.1Ait lex: 'quamdiu patronus eam uxorem esse uolet'.
法律规定:“只要恩主希望她做妻子”。
et uelle debet uxorem esse et patronus durare: si igitur aut patronus esse aut uelle desierit, finita est legis auctoritas.
而且他必须既希望她做妻子,又继续保持其恩主的身份:因此,如果他不再是其恩主,或者不再希望她做妻子,该法律的效力即告终止。
§24.2.11.2Illud rectissime placuit, qualiquali uoluntate intellegi possit patronus animum habere desisse quasi in uxorem, finiri legis huius beneficium.
极其正确地被确立的是,无论通过何种意愿的表现,只要能理解为恩主已不再对她抱有对待妻子那样的情感,本法的优惠即告终止。
proinde cum patronus rerum amotarum cum liberta, quae ab inuito eo diuorterat, uellet experiri, imperator noster cum diuo patre suo rescripsit intellegi eum hoc ipso nolle nuptam sibi, qui eam actionem uel aliam inportet, quae non solet nisi ex diuortio oriri.
因此,当恩主企图对违背其意愿而离婚的释放女奴提起侵占财产之诉时,我们的皇帝与其神圣的父亲一起答复道,正是通过提起这一诉讼或通常只有因离婚才会产生的其他诉讼,可以理解为他本身不希望她做自己的妻子。
quare si accusare eam adulterii coeperit uel alio crimine postulare, quod uxori nemo obicit, magis est, ut diremptum sit matrimonium: etenim meminisse oportet ideo adimi cum alio conubium, quia patronus sibi nuptam cupit.
因此,如果他开始指控她犯有通奸罪,或者以任何人均不会对妻子指控的其他罪名起诉她,那么婚姻更应当被视为已经解除:因为应当记住,剥夺她与他人通婚权的原因,正是因为恩主渴望她与自己保持婚姻关系。
ubicumque igitur uel tenuis intellectus uideri potest nolentis nuptam, dicendum est iam incipere libertae cum alio esse conubium.
因此,无论在何处,只要能看出他不希望她做妻子的哪怕是微小的迹象,就应当说该释放女奴已经开始获得与他人的通婚权。
proinde si patronus sibi desponderit aliam uel destinauerit uel matrimonium alterius appetierit, credendus est nolle hanc nuptam: et si concubinam sibi adhibuerit, idem erit probandum.
因此,如果恩主自己与另一个女人订婚、或选定了另一个女人、或寻求与另一个女人结婚,他就应当被认为不希望这名释放女奴做其妻子;如果他自己纳了妾,也应当作同样的认定。

词汇与语法注释

  1. 24.2.11.prnon infectum uidetur effecisse diuortium — 形容词'infectum'(相当于'non factum',未做、无效)在此作为'effecisse'支配的宾语'diuortium'的宾语补足语。整句意为“似乎并未使离婚行为变为无效”。
  2. 24.2.11.prde dote hanc actionem — 指示代词'hanc'指代因婚姻解除而产生的诉权。在罗马家庭法语境下,它具体指要求返还嫁妆的“关于嫁妆的诉权”(actio de dote 或 actio rei uxoriae)。
  3. 24.2.11.2qui eam actionem uel aliam inportet — 包含虚拟式现在时动词'inportet'的关系从句。它修饰先行词'eum'(恩主),并具有特征描述或原因说明的作用,表明恩主正是通过提起此类诉讼这一事实,被理解为不再希望她做妻子。
  4. 24.2.11.2quod uxori nemo obicit — 关系代词'quod'以中性名词'crimine'为先行词。短语'nemo obicit'(“没有人会指控”)表明,以任何人都不会对妻子指控的罪名起诉她,是他不愿维持婚姻关系的确凿证据。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §24.2.11.pr-24.2.11.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:24.2.11.pr-24.2.11.2

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。