Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §23.4.26.pr-23.4.26.5

生存推定与持参金特约的诸问题

第 3485 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本节收录了巴比尼安关于持参金各种特约的答辩,涉及因生存推定而产生的持参金留置、错误返还时的先取、为第三人约定的效力以及父亲因犯罪受刑时持参金诉权收归国库等问题。

[PAPINIANUS libro quarto responsorum. ] §23.4.26.prInter socerum et generum conuenit, ut, si filia mortua superstitem anniculum filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret.
[巴比尼安,《答辩录》第四卷] 岳父与女婿之间约定:若女儿去世时留有一岁存活的儿子,则持参金归丈夫所有;但若在母亲尚存活时儿子便已去世,则在妻子于婚姻存续期间死亡时,丈夫应留置持参金的一部分。
mulier naufragio cum anniculo filio periit.
该妇女与一岁的儿子一同在海难中丧生。
quia uerisimile uidebatur ante matrem infantem perisse, uirum partem dotis retinere placuit.
由于婴儿似乎很有可能先于母亲死亡,故判定丈夫留置持参金的一部分。
§23.4.26.1Uir dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris sola, matri pro parte heres exstiterit, apud arbitrum diuisionis non improbe dotis perperam a patre solutae praeceptionem desiderare constitit.
若丈夫基于关于女儿名义的合意本可留置持参金,却因陷入错误而未予留置,则已成为其父亲的独占继承人及母亲的部分继承人的女儿,在分割仲裁员面前请求先取由其父亲错误给付的持参金,并不被认为是不正当的,此点已获确定。
§23.4.26.2Cum inter patrem et generum conuenit, ut in matrimonio sine liberis defuncta filia dos patri restituatur, id actum inter contrahentes intellegi debet, ut liberis superstitibus filia defuncta dos retineatur, nec separabitur portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conueniat.
当父亲与女婿之间约定,若女儿在无子嗣的情况下在婚姻存续期间死亡,持参金应退还给父亲时,应当理解契约当事人的意图是,若有子嗣存活而女儿死亡,则持参金应予留置;且此后若无其他约定,因追加而给付的持参金部分亦不予分离。
§23.4.26.3Conuenit, ut mulier uiri sumptibus quoquo iret ueheretur, atque ideo mulier pactum ad litteras uiri secuta prouinciam, in qua centurio merebat, petit.
双方约定,无论妇女去往何处,均由丈夫承担费用予以运送,因此,该妇女根据丈夫的来信遵循了该约定,前往丈夫担任百人队长服役的行省。
non seruata fide conuentionis licet directa actio nulla competit, utilis tamen in factum danda est.
若未遵守合意的诚信,尽管没有直接诉权适用,但仍应给予基于事实的准诉权(有用诉权)。
§23.4.26.4Filia cum pro se dotem promitteret, pepigit, ut, si in matrimonio sine liberis decessisset, matri suae dos soluatur.
女儿在为自己约定持参金时,约定若她在无子嗣的情况下在婚姻存续期间去世,持参金应给付给其母亲。
pacto filiae nulla matri quaeritur actio: si tamen heres puellae matri pecuniam dotis soluerit, uiro contra placita petenti dotem obstabit exceptio.
基于女儿的约定,母亲未能获得任何诉权;然而,若该女子的继承人已向母亲支付了持参金的款项,则对于违背约定请求持参金的丈夫,抗辩将予以阻却。
§23.4.26.5Pater, si filia nupta mortem obisset, dotem dari stipulatus est: constante matrimonio capitali crimine damnatus est.
父亲要约约定:若已婚的女儿去世,则给付持参金;在婚姻存续期间,他因重大犯罪被判刑。
diuortio secuto uel morte uiri soluto matrimonio stipulationis condicio deficit: quod si mulier in matrimonio decesserit, ex stipulato fisco dotis actio quaereretur: post uerum autem diuortium renouatis nuptiis non committitur fisco stipulatio, licet defuncta sit in matrimonio filia, quoniam ad primas nuptias pertinet.
因随后的离婚或丈夫死亡导致婚姻解体时,要约约定的条件即告失败;但若妇女在婚姻存续期间去世,基于要约约定的持参金诉权将为国库所获得。 然而,在真正的离婚后若重新结合,即使女儿在婚姻存续期间去世,该要约约定亦不归入国库,因为它仅关乎第一次婚姻。

词汇与语法注释

  1. 23.4.26.prante matrem infantem perisse — 此句为对格不定式从句,作为动词 `uidebatur` 的补足语(“婴儿似乎先于母亲死亡”)。它反映了古典罗马法中关于在海难(`naufragio`)等共同死亡事件中,婴儿(`infans`)被推定先于母亲(`mater`)死亡的事实推定原则。
  2. 23.4.26.1Uir dotem... constitit — 此句具有复杂的嵌套结构。主句以无人称动词 `constitit`(已确定)为核心,其主语为对格不定式从句 `filiam ... desiderare`(女儿请求……)。句首的 `Uir ... non retinuit` 构成条件从句(`si ... non retinuit`),其中 `Uir` 为主语。关系从句 `quae ... exstiterit` 修饰 `filiam`,并列了两个谓语名词:`patris sola [heres]`(父亲的独占继承人)与 `matri pro parte heres`(母亲的部分继承人)。`praeceptionem` 是 `desiderare` 的直接宾语,而 `dotis...` 是修饰它的限制性属格。
  3. 23.4.26.4pacto filiae nulla matri quaeritur actio — `pacto` 为手段/原因夺格(“通过合意”),`filiae` 为其主观属格(“女儿的”)。`matri` 为利益与格(“为母亲”),修饰动词 `quaeritur`(被获得)。基于罗马法中合同不能直接使第三人受益的原则,未参与约定的第三人(母亲)无法直接获得诉权。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §23.4.26.pr-23.4.26.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:23.4.26.pr-23.4.26.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。