Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §22.5.3.pr-22.5.3.6

依据皇帝复奏对证人身份与证言可信度的审查

第 3256 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

卡里斯特拉图斯论述了审查证人可信度的标准,引用了哈德良皇帝关于证人身份、口头与书面证言的区别、法律上禁止作证的情形以及传唤证人规制的各种复奏。

[CALLISTRATUS libro quarto de cognitionibus. ] §22.5.3.prTestium fides diligenter examinanda est.
[卡里斯特拉图斯著,《论认知程序》第四卷] 必须仔细审查证人的可信度。
Ideoque in persona eorum exploranda erunt in primis condicio cuiusque, utrum quis decurio an plebeius sit: et an honestae et inculpatae uitae an uero notatus quis et reprehensibilis: an locupletes uel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat: uel an inimicus ei sit, aduersus quem testimonium fert, uel amicus ei sit, pro quo testimonium dat.
因此,在他们的人格中,首先应当探查每个人的状况,即某人是市参议员还是平民;以及他们是过着体面且无可指责的生活,还是确实带有污点且应受谴责;他是富裕还是贫困,以至于可能为了利益而轻易容许违法行为;或者他是否是其作证反对之人的仇敌,或者是否是其作证支持之人的朋友。
nam si careat suspicione testimonium uel propter personam a qua fertur (quod honesta sit) uel propter causam (quod neque lucri neque gratiae neque inimicitiae causa fit), admittendus est.
因为,如果证言无论是由于作证之人(因为其高洁)还是由于原因(因为既非为了利益、非为了迎合,也非为了仇恨)而免于嫌疑,[该证人]就应当被接纳。
§22.5.3.1Ideoque diuus Hadrianus Uibio Uaro legato prouinciae Ciliciae rescripsit eum qui iudicat magis posse scire, quanta fides habenda sit testibus.
因此,神君哈德良给基利家行省总督维比乌斯·瓦鲁斯写了复奏,表示进行裁判的人更能知道应当给予证人多少信任。
uerba epistulae haec sunt: 'Tu magis scire potes, quanta fides habenda sit testibus, qui et cuius dignitatis et cuius existimationis sint, et qui simpliciter uisi sint dicere utrum unum eundemque meditatum sermonem attulerint an ad ea quae interrogaauerat ex tempore uerisimilia responderint'.
该信件的字句如下:“你更能知道应当给予证人多少信任,他们是谁、具有何种地位、具有何种声誉,以及那些看似坦率发言的人是带来了一篇预先准备好的相同陈述,还是针对你所提问的事情即席作出了貌似真实的回答。
§22.5.3.2Eiusdem quoque principis exstat rescriptum ad Ualerium Uerum de excutienda fide testium in haec uerba: 'Quae argumenta ad quem modum probandaque cuique rei sufficiant, nullo certo modo satis definiri potest.
” 关于彻底审查证人的可信度,同一皇帝给瓦莱里乌斯·维鲁斯也有一份复奏,字句如下:“什么样的证据、以什么样的方式足以证明每一件事,无法以任何确定的方式给予充分的界定。
sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas deprehenditur.
正如并非总是如此,但也常常在没有公共记录的情况下发现每一件事的真相。
alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias ueluti consentiens fama confirmat rei de qua quaeritur fidem.
有时是证人的数量,有时是其地位和威信,有时则是类似一致舆论的东西确认了所调查之事的信用。
hoc ergo solum tibi rescribere possum summatim non utique ad unam probationis speciem cognitionem statim alligari debere, sed ex sententia animi tui te aestimare oportere, quid aut credas aut parum probatum tibi opinaris'.
因此,我只能向你摘要复奏这一点:认知程序绝不应立即被绑定于单一的证明形式,而你应当根据自己的内心意见去评估,你相信什么,或者你认为什么对你来说证明不足。
§22.5.3.3Idem diuus Hadrianus Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus non testimoniis crediturum.
” 同一神君哈德良给马其顿行省总督尤尼乌斯·鲁菲努斯写了复奏,表示他将信任证人,而非书面证言。
uerba epistulae ad hanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est (nam ipsos interrogare soleo), quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'.
信件中与这一部分相关的字句如下:“关于亚历山大在我面前指控阿佩尔的罪行,由于他没有证明这一点,也没有提供证人,而是想使用在我面前没有立足之地的书面证言(因为我习惯于亲自审问证人),我已将他送回行省总督处,以便由其审查证人的可信度,且除非他证实了自己所主张的内容,否则应被流放。
§22.5.3.4Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec uerba rescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimonium nunc recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis 'impendia'.
” 对于加比尼乌斯·马克西穆斯,同一皇帝也用以下字句复奏道:“出庭证人的威信是一回事,现在习惯于被宣读的书面证言则是另一回事;因此,你要与自己商量,以便在你想留住他们时,给他们支付‘旅费’。
§22.5.3.5Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in rerum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue eius liberauerit, quiue impuberes erunt, quique iudicio publico damnatus erit qui eorum in integrum restitutus non est, quiue in uinculis custodiaue publica erit, quiue ad bestias ut depugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritue, quiue ob testimonium dicendum uel non dicendum pecuniam accepisse iudicatus uel conuictus erit.
” 在关于暴力的《尤里乌斯法》中规定,根据本法,以下人员不得就事实作证:由该人或其父母所解放的奴隶,未成年人,在公诉判决中被判有罪且未恢复原状者,处于监禁或公共拘留中者,雇用自己去与野兽搏斗者,公开靠卖淫谋生或曾谋生过的女性,以及因为了作证或不作证而收受财物而被判决或定罪者。
nam quidam propter reuerentiam personarum, quidam propter lubricum consilii sui, alii uero propter notam et infamiam uitae suae admittendi non sunt ad testimonii fidem.
因为有些人由于对特定人的敬畏,有些人由于自己心智的不稳定,而另一些人则由于其生活的污点和恶名,不应被接纳以获得证言的可信度。
§22.5.3.6Testes non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendi testimonii causa, idque diuus Hadrianus rescripsit.
不应轻易通过长途旅行传唤证人,更不应为了提供证言的目的而将士兵从其军旗或职务中召离,神君哈德良对此作出了复奏。
sed et diui fratres rescripserunt: 'Quod ad testes euocandos pertinet, diligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo in ea prouincia, in quam iudicat, fuerit'.
而且神君共同皇帝们也复奏道:“关于传唤证人,探查在进行裁判的行省中曾有什么样的习惯,属于裁判者的勤勉职责。
Nam si probabitur saepe in aliam ciuitatem testimonii gratia plerosque euocatos, non esse dubitandum, quin euocandi sint, quos necessarios in ipsa cognitione deprehenderit qui iudicat.
”因为如果能够证明,过去常常有许多人为了作证而被传唤到另一个城市,那么毫无疑问,裁判者在认知程序本身中发现有必要传唤的人,应当被传唤。

词汇与语法注释

  1. 22.5.3.pradmittendus est — 阳性单数动形容词“admittendus”在语法上与上下文(“in persona eorum”)中隐含的阳性名词“testis(证人)”一致,而非前述条件从句的主语中性名词“testimonium(证言)”。
  2. 22.5.3.1quanta fides habenda sit testibus — “testibus”是受动形容词“habenda sit”支配的基准或所有与格(“应当给予证人多少信任”),而非施动者与格。
  3. 22.5.3.2non utique ad unam probationis speciem cognitionem statim alligari debere — 这是依赖于“rescribere possum”的对格与不定式(ACI)结构,其中“cognitionem”(认知程序,对格)作为被动不定式“alligari debere”的主语。
  4. 22.5.3.3testibus non testimoniis crediturum — “crediturum”是将来主动不定式“[se] crediturum [esse]”的省略形式,表示哈德良皇帝自身的意图(“他将信任……”)。“testibus”(证人)和“testimoniis”(书面证言)均是由动词“credere”支配的与格。
  5. 22.5.3.5qui se ab eo parenteue eius liberauerit — “eo”指解放奴隶的主人(保护人),“parenteue eius”指该主人的父母。这反映了法律上限制释奴(liberti)对其前主人或主人家族进行不利作证的规定。
  6. 22.5.3.6multo minus milites auocandi sunt — “multo minus”是意为“更不用说、更不应该”的副词短语,强调了与普通平民证人相比,更严格地禁止将现役士兵从军务中召离。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §22.5.3.pr-22.5.3.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:22.5.3.pr-22.5.3.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。