[ARCADIUS qui et CHARISIUS libro singulari de testibus. ] §22.5.21.prOb carmen famosum damnatus intestabilis fit.
[阿尔卡迪乌斯,又名卡里西乌斯,载《论证人》单卷本] 因诽谤性诗歌而被判罪的人,失去作证资格。
§22.5.21.1Illud quoque incunctabile est, ut, si res exigat, non tantum priuati, sed etiam magistratus, si in praesenti sint, testimonium dicant.
以下这点也是毋庸置疑的:如果情况需要,不仅私人,而且政务官(如果他们在场的话)也应当出庭作证。
Item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii causa.
同样,元老院曾决议,在因通奸而进行的裁判中,裁判官应当出庭作证。
§22.5.21.2Si ea rei condiciosit, ubi harenarium testem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est.
如果案件的情况属于我们不得不接纳角斗士或类似人员作为证人的情形,则在没有施加酷刑的情况下,不应当相信其证言。
§22.5.21.3Si testes omnes eiusdem honestatis et existimationis altera negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est id quod naturae negotii conuenit et quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque iudex motum animi sui ex argumentis et testimoniis et quae rei aptiora et uero proximiora esse compererit: non enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem et testimonia, quibus potius lux ueritatis adsistit.
如果所有的证人都具有同等的诚实和名望,且案件的另一性质以及裁判官的判断与这些证言相契合,则应当采信所有的证言;但是,如果他们之中有人说了不同的话,即使人数较少,也应当相信那符合案件性质、且不带有敌意或偏袒嫌疑的证言;裁判官应当根据论据、证言以及他发现的更切合案情且更接近真相的事实,来巩固自己的内心确信;因为不应当看人多数目,而应当看证言的真诚可信度,以及真理之光更加护佑的那些证言。