[ARCADIUS qui et CHARISIUS libro singulari de testibus. ] §22.5.21.prOb carmen famosum damnatus intestabilis fit.
[아르카디우스, 일명 카리시우스, 『증인에 관하여』 단권본] 비방하는 시로 인해 유죄 선고를 받은 사람은 증언 적격을 상실한다.
§22.5.21.1Illud quoque incunctabile est, ut, si res exigat, non tantum priuati, sed etiam magistratus, si in praesenti sint, testimonium dicant.
다음의 일 역시 명백하다. 즉, 사정이 요구한다면 사인들뿐만 아니라 정무관들도 그 자리에 있다면 증언을 해야 한다.
Item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii causa.
마찬가지로, 원로원은 간통 사건의 재판에서 법무관이 증언해야 마땅하다고 의결했다.
§22.5.21.2Si ea rei condiciosit, ubi harenarium testem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est.
만약 검투사 또는 그와 유사한 사람을 증인으로 수용할 수밖에 없는 그러한 사건의 상황이라면, 고문 없이는 그의 증언을 신뢰해서는 안 된다.
§22.5.21.3Si testes omnes eiusdem honestatis et existimationis altera negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numero, credendum est id quod naturae negotii conuenit et quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque iudex motum animi sui ex argumentis et testimoniis et quae rei aptiora et uero proximiora esse compererit: non enim ad multitudinem respici oportet, sed ad sinceram testimoniorum fidem et testimonia, quibus potius lux ueritatis adsistit.
만약 증인들이 모두 동일한 성실성과 평판을 가지고 있고, 사건의 다른 한 성격과 판사의 심증이 이들과 일치한다면, 모든 증언을 따라야 한다. 그러나 만약 이들 중 어떤 이들이 다른 말을 했다면, 비록 소수일지라도, 사건의 본질에 부합하고 적대감이나 호의의 의혹이 없는 것을 믿어야 한다. 그리고 판사는 논거들과 증언들, 그리고 자신이 사건에 더 적합하고 진실에 더 가깝다고 파악한 사실들로부터 자신의 심증을 확고히 해야 한다. 왜냐하면 다수에 주목할 것이 아니라, 증언들의 진실한 신뢰성과, 오히려 진리의 빛이 함께하는 증언들에 주목해야 하기 때문이다.