[IDEM libro uicesimo septimo quaestionum. ] §19.5.8.prSi dominus seruum, cum furto argueretur, quaestionis habendae causa aestimatum dedisset neque de eo compertum fuisset et is non redderetur, eo nomine ciuiliter agi posse, licet aliquo casu seruum retenturus esset, qui traditum accepisset.
[同上,联袂《疑义集》第二十七卷] 如果主人在奴隶被指控偷盗时,为了进行审讯,按估价将其交付,而关于他未查明任何情况,且他未被返还,则可以该名义提起市民法上的诉讼,即使在某种情况下,接受交付的人本应留置该奴隶。
potest enim retinere seruum, siue dominus pro eo pecuniam elegisset siue in admisso deprehensus fuisset: tunc enim et datam aestimationem reddi a domino oportere.
因为他可以留置该奴隶,无论是主人选择要钱代替奴隶,还是奴隶在犯罪时被当场抓获:因为在这种情况下,已给付的估价也必须由主人予以返还。
sed quaesitum est, qua actione pecunia, si eam dominus elegisset, peti posset.
但有人提出疑问,如果主人选择了钱,可以通过什么诉讼来请求该笔钱。
dixi, tametsi quod inter eos ageretur uerbis quoque stipulationis conclusum non fuisset, si tamen lex contractus non lateret, praescriptis uerbis incerti et hic agi posse, nec uideri nudum pactum interuenisse, quotiens certa lege dari probaretur.
我回答说,即使他们之间所商定的事项也未通过口头答允的言词来缔结,但如果合同的条款是明确的,在此也可以提起关于不确定给付的规定言词诉讼,并且每当证明是根据特定条款进行交付时,就不应认为仅存在一个赤裸的协议。