Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §19.5.17.pr-19.5.17.5

非典型协议中的责任归属与处方言词诉讼

第 2904 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

乌尔比安探讨了在非典型协议中(如免费居住、估价珍珠的交付、物品检验、相互借用耕牛、衣服检验及赌注戒指)的责任分配以及处方言词诉讼(actio praescriptis verbis)的适用。

[ULPIANUS libro uicesimo octauo ad edictum. ] §19.5.17.prSi gratuitam tibi habitationem dedero, an commodati agere possim? et Viuianus ait posse: sed est tutius praescriptis uerbis agere.
[乌尔比安,临摹《告示注解》第二十八卷] 如果我允许你免费居住,我能否提起使用借贷之诉? 维维亚努斯认为可以。 但是,提起处方言词诉讼更为安全。
§19.5.17.1Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi adferres aut pretium eorum, deinde haec perierint ante uenditionem, cuius periculum sit? et ait Labeo, quod et Pomponius scripsit, si quidem ego te uenditor rogaui, meum esse periculum: si tu me, tuum: si neuter nostrum, sed dumtaxat consensimus, teneri te hactenus, ut dolum et culpam mihi praestes.
如果我将估价后的珍珠交给你,条件是你或者把珍珠还给我,或者支付其价款,随后这些珍珠在售出前灭失了,风险由谁承担? 拉贝奥指出(这也是蓬波尼乌斯所写的):如果是作为卖方的我请求你,风险由我承担;如果是你请求我,风险由你承担;如果非我们中任何一方请求,而仅仅是双方达成合意,则你仅在向我承担故意和过失责任的范围内负责。
actio autem ex hac causa utique erit praescriptis uerbis.
然而,基于此原因的诉讼在任何情况下都应当是处方言词诉讼。
§19.5.17.2Papinianus libro octauo quaestionum scripsit, si rem tibi inspiciendam dedi et dicas te perdidisse, ita demum mihi praescriptis uerbis actio competit, si ignorem ubi sit: nam si mihi liqueat apud te esse, furti agere possum uel condicere uel ad exhibendum agere.
帕皮尼阿努斯在《论题集》第八卷中写道:如果我将某物交给你看样,而你声称你丢失了该物,那么只有在我不知道该物在何处时,我才享有处方言词诉讼;因为如果我清楚该物在你的处所,我就可以提起盗窃之诉,或者提起返还请求诉讼,或者提起出示之诉。
secundum haec, si cui inspiciendum dedi siue ipsius causa siue utriusque, et dolum et culpam mihi praestandam esse dico propter utilitatem, periculum non: si uero mei dumtaxat causa datum est, dolum solum, quia prope depositum hoc accedit.
根据这些,如果为了某人自身或双方的利益而将某物交其检验,我认为基于利益关系,应当向我承担故意和过失责任,但不承担风险;但如果是纯粹为了我的利益而交付,则仅承担故意责任,因为这非常接近于寄托。
§19.5.17.3Si, cum unum bouem haberem et uicinus unum, placuerit inter nos, ut per denos dies ego ei et ille mihi bouem commodaremus, ut opus faceret, et apud alterum bos periit, commodati non competit actio, quia non fuit gratuitum commodatum, uerum praescriptis uerbis agendum est.
如果在我有一头牛而邻居有一头牛的情况下,我们双方约定轮流将牛借给对方使用十天以从事劳作,而牛在其中一人处灭失了,则不享有使用借贷之诉,因为这不是无偿的使用借贷,而必须提起处方言词诉讼。
§19.5.17.4Si, cum mihi uestimenta uenderes, rogauero, ut ea apud me relinquas, ut peritioribus ostenderem, mox haec perierint ui ignis aut alia maiore, periculum me minime praestaturum: ex quo apparet utique custodiam ad me pertinere.
如果在你向我出售衣服时,我请求你将它们留在我这里,以便我向更懂行的人展示,随后这些衣服因火灾或其他不可抗力而灭失,我绝不承担风险;由此可见,保管义务无论如何属于我。
§19.5.17.5Si quis sponsionis causa anulos acceperit nec reddit uictori, praescriptis uerbis actio in eum competit: nec enim recipienda est Sabini opinio, qui condici et furti agi ex hac causa putat: quemadmodum enim rei nomine, cuius neque possessionem neque dominium uictor habuit, aget furti? plane si inhonesta causa sponsionis fuit, sui anuli dumtaxat repetitio erit.
如果有人因赌约而收受了戒指,且不将其退还给胜者,则可对其提起处方言词诉讼;因为萨宾的观点是不应被采纳的,他认为基于此原因可以提起不当得利返还请求和盗窃之诉。 因为对于胜者既未占有也未拥有所有权的物,他如何能提起盗窃之诉呢? 显然,如果赌约的原因是不合法的,则仅能请求返还自己的戒指。

词汇与语法注释

  1. 19.5.17.1meum esse periculum — 这是由 “ait Labeo”(拉贝奥说)引导的间接引语(对格通格不定式结构),使用了主动词 “esse”。随后的 “si tu me, tuum” 也是 “tuum esse periculum [dicit]” 的省略形式,同样受该动词支配。
  2. 19.5.17.2rem tibi inspiciendam dedi — 动形容词 “inspiciendam” 与作为动词 “dedi” 宾语的名词 “rem” 一致,表示目的(“我交付某物以供检验”)。
  3. 19.5.17.4periculum me minime praestaturum — 这是紧接在条件从句 “Si... rogauero... perierint” 后的归结从句,采用了对格加不定式结构(“praestaturum [esse]”),省略了表示说或想的主句动词(如 “puto” 或 “respondeo”)。
  4. 19.5.17.5condici et furti agi — 两者均为无人称被动不定式(“condici” 源自 “condicere”,“agi” 源自 “agere” 的现在被动不定式),在受 “putat” 支配的对格加不定式结构中运作,表示“(诉讼)可以提起”的被动含义。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §19.5.17.pr-19.5.17.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:19.5.17.pr-19.5.17.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。