[IDEM libro decimo quaestionum. ] §18.7.7.prSeruus ea lege ueniit, ne in Italia esset: quod si aliter factum esset, conuenit citra stipulationem, ut poenam praestaret emptor.
[同上,于《解析集》第十卷] 一奴隶在不得留在意大利的条件下被售出:并约定,若情况相反,买方应在无口头协定的情况下支付违约金。
uix est, ut eo nomine uindictae ratione uenditor agere possit, acturus utiliter, si non seruata lege in poenam quam alii promisit inciderit.
卖方几乎不可能仅因惩罚的缘故而以此名义提起诉讼,但如果因上述条件未被遵守,导致其陷入他曾承诺向他人支付的违约金中,他将能有效提起诉讼。
huic consequens erit, ut hactenus agere possit, quatenus alii praestare cogitur: quidquid enim excedit, poena, non rei persecutio est.
由此得出的结论是,他只有在被迫向他人支付的限度内方可提起诉讼:因为超出该限度的任何部分皆属罚金,而非恢复原状。
quod si, ne poenae causa exportaretur, conuenit, etiam affectionis ratione recte agetur.
但如果是为了不让奴隶因受惩罚而被运送出境而做出的约定,则基于同情亦可正当提起诉讼。
nec uidentur haec inter se contraria esse, cum beneficio adfici hominem intersit hominis: enimuero poenae non inrogatae indignatio solam duritiam continet.
这些规则之间似乎并无矛盾,因为对一个人来说,另一个人获得恩惠是符合其利益的;事实上,对未施加惩罚的愤慨仅包含冷酷。