Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §17.1.6.pr-17.1.6.7

委托之诉的成立要件及酬金与不法委托

第 2445 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

乌尔比安讨论了委托之诉的成立要件,涉及酬金的影响、不法委托的无效、利害关系的归属,并审查了关于代理人和诉讼承包人的具体案件。

[ULPIANUS libro trigensimo primo ad edictum.
[乌尔比安,于《告示注解》第三十一卷。
] §17.1.6.prSi remunerandi gratia honor interuenit, erit mandati actio.
] 如果为了报酬而介入了酬金,仍将存在委托之诉。
§17.1.6.1Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit conueniendus nec recte negotiorum gestorum cum eo agetur: nec enim ideo est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset.
如果某人被委托管理事务,应当通过本诉讼对其起诉,而不能正确地提起无因管理之诉:因为他并非因管理了事务而承担义务,而是因为接受了委托;总之,即使他没有管理事务,也要承担责任。
§17.1.6.2Si passus sim aliquem pro me fideiubere uel alias interuenire, mandati teneor et, nisi pro inuito quis intercesserit aut donandi animo aut negotium gerens, erit mandati actio.
如果我容许某人为我提供保证或以其他方式介入,我便承担委托的责任;而且,除非某人是违背他人意愿、或出于赠与的意图、或作为无因管理而介入,否则将存在委托之诉。
§17.1.6.3Rei turpis nullum mandatum est et ideo hac actione non agetur.
对于不法之事,委托无效,因此不能提起本诉。
§17.1.6.4Si tibi mandauero quod mea non intererat, ueluti ut pro Seio interuenias uel ut Titio credas, erit mihi tecum mandati actio, ut Celsus libro septimo digestorum scribit, et ego tibi sum obligatus.
如果我委托你做与我无利害关系的事,例如为塞亚努斯介入或向蒂蒂乌斯放贷,正如凯尔苏斯在《学说汇纂》第七卷中所写的那样,我与你之间仍将存在委托之诉,且我对你也承担义务。
§17.1.6.5Plane si tibi mandauero quod tua intererat, nulla erit mandati actio, nisi mea quoque interfuit: aut, si non esses facturus, nisi ego mandassem, etsi mea non interfuit, tamen erit mandati actio.
显然,如果我委托你做与你自己有利害关系的事,除非与我也具有利害关系,否则不会存在委托之诉;或者,如果你非因我的委托便不会去做,那么即使与我无利害关系,也同样存在委托之诉。
§17.1.6.6Apud Iulianum libro tertio decimo digestorum quaeritur: si dominus iusserit procuratorem suum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse.
在尤里安《学说汇纂》第十三卷中提出了这个问题:如果本人命令其代理人取得特定的金钱并自担风险予以放贷,条件是仅向本人支付固定的利息,若能以更高的利息放贷,则溢利归其自己所有,尤里安说,其被视为作为消费借贷而接受了该金钱。
plane si omnium negotiorum erat ei administratio mandata, mandati quoque eum teneri, quemadmodum solet mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit.
显然,如果他被委托管理全部事务,他也要承担委托责任,就像管理了其债权人事务的债务人通常要承担委托责任一样。
§17.1.6.7Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat.
某个名为马里乌斯·保罗的人曾为达普尼斯提供保证,并约定了保证的酬金,且在他人名下约定根据诉讼结果向自己支付特定的数额;他曾被裁判官克劳狄乌斯·萨图尔尼努斯命令偿还更高的孳息,且该萨图尔尼努斯还禁止他从事辩护。
uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus.
然而,在我看来,他似乎是为判决的履行提供了保证,并作为某种诉讼承包人出现,企图通过委托之诉从达普尼斯处获得其被判决承担的数额。
sed rectissime diui fratres rescripserunt nullam actionem eum propter suam calliditatem habere, quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem.
但神圣的双子皇帝极其正确地答复道:因其自身的狡黠,他没有任何诉权,因为他是通过约定酬金而加入此类承包的。
Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut suo periculo sponderet, nulla actione agat, sin uero non hoc actum est, utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentanea est.
然而,马塞卢斯关于接受金钱后进行许诺的人是这样说的:如果双方确实约定由其自担风险进行许诺,则他不能提起任何诉讼;但如果没有这样约定,则他更应获得准诉权;这一观点符合实际事务的效用。

词汇与语法注释

  1. 17.1.6.1negotiorum gestorum — 省略了名词 `actio`,该短语指的是 `actio negotiorum gestorum`(无因管理之诉)。在随后的 `cum eo agetur` 中,动词 `agetur` 是 `agere`(提起诉讼)的无人称被动语态,意为“将对其提起诉讼”。
  2. 17.1.6.2nisi pro inuito quis intercesserit aut donandi animo aut negotium gerens — 连词 `nisi`(除非)支配其后的三个并列条件:(1) 违背他人意愿而介入,(2) 出于赠与意图而介入,(3) 作为无因管理。这表明只有在不满足这些排除性条件中的任何一个时,委托之诉才得以成立。
  3. 17.1.6.5mea quoque interfuit — 无人称动词 `interest`(与……有利害关系)的句法。当利害关系主体为第一、二人称时,使用物主形容词的夺格单数阴性形式(如 `mea`, `tua`)。此处使用了 `mea`(与我有关)以及前句中的 `tua`(与你有关)。
  4. 17.1.6.7iudicatum solui — 本来是法律术语 `cautio iudicatum solui`(判决履行的担保),在此处省略了 `cautio`,并在句中实际作为 `fideiubere`(提供保证)的宾语般发挥作用。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §17.1.6.pr-17.1.6.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:17.1.6.pr-17.1.6.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。