Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §15.1.9.pr-15.1.9.8

特有财产的计算与对主人债务的扣除

第 2268 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本段讨论了特有财产的计算,重点关注扣除欠主人的债务(扣除权)、主人因监护等名义享有的债权的扣除范围,以及因侵权行为或主人保证而产生的债务扣除的处理。

[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §15.1.9.prSed si damnum seruo dominus dederit, in peculium hoc non imputabitur, non magis quam si subripuerit.
[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum.] 但如果主人给奴隶造成了损害,这不会被计入特有财产,正如他盗窃了奴隶的财物一样。
§15.1.9.1Plane si conseruus dedit damnum uel subripuit, in peculium uidetur haberi, et ita Pomponius libro undecimo scribit: nam et si quid dominus ab eo qui rem peculiarem subripuit uel consecutus est uel consequi potest, in peculium esse ei imputandum Neratius libro secundo responsorum scribit.
显然,如果是同伙奴隶造成了损害或进行了盗窃,则该项(赔偿请求权)被视为应保存在特有财产中;庞波尼乌斯在第十一卷中也是这样写的。 因为内拉蒂乌斯在《解答集》第二卷中写道:如果主人从盗窃特有财产之物的人那里已经获得或能够获得任何东西,这也必须为该奴隶计入特有财产。
§15.1.9.2Peculium autem deducto quod domino debetur computandum esse, quia praeuenisse dominus et cum seruo suo egisse creditur.
此外,计算特有财产时必须扣除欠主人的债务,因为主人被视为已抢先一步并与自己的奴隶进行了诉讼(即进行了扣除)。
§15.1.9.3Huic definitioni Seruius adiecit et si quid his debeatur qui sunt in eius potestate, quoniam hoc quoque domino deberi nemo ambigit.
塞尔维乌斯在这一界定中又加上了:凡是欠处于该主人支配下的人的债务也应扣除,因为没有人怀疑这也同样是欠主人的。
§15.1.9.4Praeterea id etiam deducetur, quod his personis debetur, quae sunt in tutela uel cura domini uel patris uel quorum negotia administrant, dummodo dolo careant, quoniam et si per dolum peculium uel ademerint uel minuerint, tenentur: nam si semper praeuenire dominus et agere uidetur, cur non dicatur etiam hoc nomine eum secum egisse, quo nomine uel tutelae uel negotiorum gestorum uel utili actione tenebitur? nam ut eleganter Pedius ait, ideo hoc minus in peculio est, quod domino uel patri debetur, quoniam non est uerisimile dominum id concedere seruo in peculium habere, quod sibi debetur.
此外,欠那些处于主人或家父的监护或保佐之下的人,或者由他们管理其事务的人的债务,也应当扣除,只要(奴隶)没有欺诈(dolus);因为如果他们通过欺诈夺走或减少了特有财产,他们是要承担责任的。 因为如果主人总是被视为抢先诉讼,那么在因监护、无因管理或准诉权(utilis actio)而承担责任的名义下,为什么不能说他也以该名义与自己进行了诉讼呢? 正如佩迪乌斯巧妙地指出的,欠主人或家父的债务之所以使特有财产相应减少,是因为主人不太可能允许奴隶在特有财产中拥有欠他自己的东西。
sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia uel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defendendum igitur erit quasi sibi eum soluere, cum quis agere de peculio conabitur.
事实上,既然在其他原因中,我们说管理事务或履行监护职责的人已经从自己那里收回了债务,为什么在特有财产的特殊情况下,他不能也视为收回了应当收回的债务呢? 因此,当有人企图提起关于特有财产的诉讼时,应当以“主人已向自己清偿”为由进行抗辩。
§15.1.9.5Sed et creditor serui, qui heres exstitit domino eius, deducit de peculio quod sibi debetur, si conueniatur, siue libertatem seruus acceperit siue non, idemque et si legatus sit pure seruus: nam quasi praeuenerit et ipse secum egerit, sic deducet quod sibi debetur, licet nullo momento dominium in manumisso uel legato pure habuerit.
但是,奴隶的债权人如果成为了该奴隶主人的继承人,在被起诉时,无论奴隶是否获得了自由,都应从特有财产中扣除欠他自己的债务;如果奴隶被无条件(pure)遗赠,也是如此。 因为,尽管他对被释放的奴隶或被无条件遗赠的奴隶从未拥有过任何瞬间的所有权,但他仍将扣除欠自己的债务,就好像他已经抢先一步并与自己进行了诉讼一样。
et ita Iulianus libro duodecimo scribit.
尤里安在第十二卷中也是这样写的。
certe si sub condicione seruus libertatem acceperit, minus dubitanter Iulianus eodem loco scribit heredem deducere: dominus enim factus est.
当然,如果奴隶是在附条件的情况下获得自由的,尤里安在同一地方写道,继承人进行扣除更无疑问,因为他已经成为了主人。
ad defensionem sententiae suae Iulianus etiam illud adfert, quod, si ei, qui post mortem serui uel filii intra annum potuit conueniri de peculio, heres exstitero, procul dubio deducam quod mihi debetur.
为了支持自己的观点,尤里安还提出了以下论点:如果在奴隶或儿子死后一年内,本可以因特有财产而被起诉的人去世,而我成为了他的继承人,我毫无疑问将扣除欠我的债务。
§15.1.9.6Siue autem ex contractu quid domino debeat siue ex rationum reliquis, deducet dominus.
无论奴隶是因合同还是因账目余额而欠主人债务,主人都应当予以扣除。
sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum quod fecit, aeque deducetur.
但是,即使他是因侵权行为(如他所犯的盗窃)而欠主人债务,也同样应予扣除。
sed est quaestionis, utrum ipsa furti aestimatio, id est id solum quod domino abest, an uero tantum, quantum, si alienus seruus commississet, id est cum furti poenis? sed prior sententia uerior est, ut ipsa furti aestimatio sola deducatur.
但存在一个疑问:是扣除盗窃物本身的评估价,即仅主人所遭受的损失,还是应当扣除如果是他人的奴隶实施该行为时所应承担的数额,即包含盗窃罚金? 但前一种观点更为正确,即仅应扣除盗窃物本身的评估价。
§15.1.9.7Si ipse seruus sese uulnerauit, non debet hoc damnum deducere, non magis quam si se occiderit uel praecipitauerit: licet enim etiam seruis naturaliter in suum corpus saeuire.
如果奴隶自己伤害了自己,主人不应当扣除这一损失,正如他自杀或投崖自尽一样;因为即使是奴隶,在自然法上也被允许虐待自己的身体。
sed si a se uulneratum seruum dominus curauerit, sumptuum nomine debitorem eum domino puto effectum, quamquam, si aegrum eum curasset, rem suam potius egisset.
但如果主人医治了自残的奴隶,我认为,该奴隶在费用名义下已成为了主人的债务人,尽管如果主人是在他生病时医治他,主人更多是在管理自己的财产。
§15.1.9.8Item deducetur de peculio, si quid dominus serui nomine obligatus est aut praestitit obligatus: ita si quid ei creditum est iussu domini: nam hoc deducendum Iulianus libro duodecimo digestorum scribit.
同样地,如果主人以奴隶的名义承担了债务或在承担债务后履行了债务,应从特有财产中予以扣除;因主人的命令而贷给奴隶之物也是如此,因为尤里安在《学说汇纂》第十二卷中写道,这也应当扣除。
sed hoc ita demum uerum puto, si non in rem domini uel patris quod acceptum est peruenit: alioquin secum debebit compensare.
但我认为,只有在所收到的财务未归入主人或家父的利益时,这才是正确的;否则,他必须与自己相杀。
sed et si pro seruo fideiusserit, deducendum Iulianus libro duodecimo digestorum scribit.
此外,尤里安在《学说汇纂》第十二卷中写道,如果主人为自己的奴隶作了保证,这也应当扣除。
Marcellus autem in utroque, si nondum quicquam domino absit, melius esse ait praestare creditori, ut caueat ille refusurum se, si quid praestiterit dominus hoc nomine conuentus, quam ab initio deduci, ut medii temporis interusurium magis creditor consequatur.
然而,马尔切鲁斯认为,在上述两种情况下,如果主人尚未有任何损失,那么与其从一开始就予以扣除,不如让债权人提供保证,承诺如果主人因该名义被起诉并支付了任何款项,债权人将予以退还,这样债权人就能更好地获得中间期间的利息。
sed si de peculio conuentus dominus condemnatus est, debebit de sequenti actione de peculio deduci: coepit enim dominus uel pater iudicati teneri: nam et si quid serui nomine non condemnatus praestitisset creditori, etiam hoc deduceret.
但是,如果主人因特有财产被起诉并被判决败诉,则必须在随后的特有财产诉讼中进行扣除;因为主人或家父已经开始承担判决债务。 因为即使在没有被判决败诉的情况下,如果他以奴隶的名义向债权人支付了任何款项,他也可以扣除该项。

词汇与语法注释

  1. 15.1.9.2deducto quod domino debetur — 分词 deducto(deduco的完成被动分词中性单数夺格)在此作为夺格绝对结构使用,关系子句 quod domino debetur 充当其实质上的主语,意为“在扣除了欠主人的债务之后”。
  2. 15.1.9.4dummodo dolo careant — 虚拟语气现在时复数 careant 的主语虽然语法上可指向前文的 personis,但从上下文和法理来看,应指有可能减少特有财产的“奴隶们(serui)”,这也与后文 ademerint 和 minuerint 的主语相一致。奴隶没有欺诈(dolus)是允许扣除的条件。
  3. 15.1.9.4cur non dicatur etiam hoc nomine eum secum egisse — 在非人称被动句 cur non dicatur 中,不代格/对格不定式结构 eum secum egisse 充当主语从句。对格主语 eum 指代主人(dominus),反问式地表达了一种法律拟制:即主人被视为在该名义下已经与自己进行了诉讼(即内部进行了扣除或相杀)。
  4. 15.1.9.8si nondum quicquam domino absit — 动词 absit(absum的虚拟语气现在时)意为“缺少、失去”。domino 是夺格性质的与格(分离或利害关系与格),指主人的财产中尚未实际支出或遭受损失的状态。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §15.1.9.pr-15.1.9.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:15.1.9.pr-15.1.9.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。