[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §14.6.7.prItem si filius familias fideiusserit, Neratius libro primo et secundo responsorum cessare senatus consultum ait.
[乌尔比安,《告示注解》第二十九卷] 同样,如果家子提供保证,内拉蒂乌斯在《答辩集》第一卷和第二卷中认为元老院决议不适用。
idem Celsus libro quarto.
塞尔苏在《学说集》第四卷中也持相同观点。
sed Iulianus adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus consulto factam nocere et dandam exceptionem tam filio familias quam reo, quoniam et fideiussori filii subuenitur.
但尤里安补充说,如果为了使将要接受借款的家子在提供其他主债务人的情况下进行保证而寻求某种借口,则针对元老院决议所实施的规避行为应受惩罚,且应当向该家子及主债务人均提供抗辩,因为家子的保证人也是受到救济的。
§14.6.7.1Idem ait, si duos reos accepero filium familias et Titium, cum ad filium familias esset peruentura pecunia, ideo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus fraudem dandam.
同人还认为,如果我接受了家子和提蒂乌斯两个共同债务人,而款项将到达家子手中,但我之所以接受提蒂乌斯为债务人,是为了防止其作为保证人而利用元老院决议的救济,那么针对该规避行为的实用抗辩应当予以提供。
§14.6.7.2Sed et si filius familias patre suo relegato uel longo tempore absente dotem pro filia promiserit et rem patris pignori dederit, senatus consultum cessabit.
但是,如果家子在其父亲被流放或长期不在的情况下,为女儿承诺了嫁妆,并将父亲的财产进行质押,元老院决议将不适用。
patris tamen res non tenebitur: plane si patri heres exstiterit filius et pignus persequatur, exceptione doli summouebitur.
然而,父亲的财产将不受拘束;显然,如果儿子成为其父亲的继承人并追索该质物,他将被恶意抗辩所排除。
§14.6.7.3Mutui dationem non solum numeratae pecuniae, uerum omnium, quae mutua dari possunt, an accipere debeamus, uidendum.
我们必须探讨,是否不仅应当将消费借贷的给付理解为数清的金钱,而且应当理解为一切可以作为消费借贷给付之物。
sed uerba uidentur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus 'mutuam pecuniam dedisset'.
但字面意思在我看来是指向数清的金钱;因为元老院说的是“给付了消费借贷之金钱”。
sed si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento uel uino uel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subueniendum est filio familias.
但如果对元老院决议实施了规避行为,例如通过给付小麦、葡萄酒或橄榄油进行消费借贷,以便通过变卖这些物产来使用资金,则家子应当获得救济。
§14.6.7.4Si filius in alterius erat potestate, cum mutua daretur, nunc in alterius, mens senatus consulti non cessat: dabitur itaque exceptio.
如果儿子在给付消费借贷时处于一人的权力之下,而现在处于另一人的权力之下,元老院决议的宗旨并不因此消灭:因此,将授予抗辩。
§14.6.7.5Sed et si patri eius non mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in ciuitate, dicendum senatus consulto locum esse.
但是,如果其父亲并非因为死亡,而是因为其他原因导致其不再处于城邦之中,应当认为元老院决议仍有适用余地。
§14.6.7.6Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio.
不仅应当拒绝给付消费借贷之人的诉权,也应当拒绝其继承人的诉权。
§14.6.7.7Proinde et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit.
因此,即使是一人给付消费借贷,另一人进行要式口头约定,也将针对后者授予抗辩,尽管他并未实际给付。
sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere.
但如果他们中的任何一人不知道对方处于家父权力之下,更严格地讲,应当认为这对其双方均产生不利。
idem est et in duobus reis stipulandi.
在两个共同要式口头债权人的情况下也是如此。
§14.6.7.8Item si duos filios familias accepero reos, sed alterum putaui patrem familias, intererit, ad quem pecunia peruenit, ut, si eum sciui filium familias ad quem peruenit pecunia, exceptione summouear, si ad eum quem ignorem, non summouear.
同样,如果我接受了两个家子作为债务人,但我误以为其中一人是家父,那么款项实际上到了谁的手里就变得至关重要;因此,如果我知道款项到达的那个是家子,我将被抗辩所排除,但如果是到了我不知道其身份的那个人手里,则我不会被排除。
§14.6.7.9Siue autem sub usuris mutua data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat.
无论消费借贷是附带利息还是不带利息,都属于元老院决议的调整范围。
§14.6.7.10Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem eius, si filius familias decesserit, exceptione uti posse.
虽然元老院并未明文宣告将抗辩授予何人,但仍须了解的是,如果家父去世,则儿子的继承人,以及如果家子去世,则其父亲,均可以使用该抗辩。
§14.6.7.11Interdum tamenetsi senatus consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias institor mutuam pecuniam accepit: scribit enim Iulianus libro duodecimo ipsum quidem institorem exceptione senatus consulti usurum, si conueniatur, sed institoriam actionem aduersus eum qui praeposuit competere.
然而有时,即使元老院决议有适用余地,仍可对他人提起诉讼,例如,作为店员的家子接受了消费借贷金钱:因为尤里安在第十二卷中写道,如果该店员本人被起诉,他确实可以使用元老院决议的抗辩,但针对任用他的雇主提起店员诉讼是成立的。
quamquam, inquit, si ipse pater eum praeposuisset merci suae uel peculiarem exercere passus esset, cessaret senatus consultum, quoniam patris uoluntate contractum uideretur: nam si scit eum negotiari, etiam hoc permississe uidetur, si non nominatim prohibuit merces accipere.
然而他认为,如果父亲本人为了其商品交易而任用他,或者允许他经营特有财产,元老院决议则不适用,因为这被视为是依据父亲的意志缔结的契约:因为如果父亲知道他在经商,只要没有明确禁止其进货,就视为也许可了此事。
§14.6.7.12Proinde si acceperit pecuniam et in rem patris uertit, cessat senatus consultum: patri enim, non sibi accepit.
因此,如果他接受了金钱并将其用于父亲的利益,元老院决议不适用:因为他是为父亲而非为自己接受的。
sed et si ab initio non sic accepit, uerum postea in rem patris uertit, cessare senatus consultum libro duodecimo digestorum Iulianus ait intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret.
但是,即使他起初并非为此而接受,而是在随后将其用于父亲的利益,尤里安在《学说汇纂》第十二卷中也认为元老院决议不适用,并且应当理解为他自始就是为了将其转用于父亲利益而接受的。
non tamen uertisse uidebitur, si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debitum soluit et ideo, si pater ignorauit, adhuc senatus consulto locus erit.
然而,如果他将收到的消费借贷金钱用于向父亲偿还自己的债务,则不被视为转用于父亲利益,因此,如果父亲对此不知情,则元老院决议仍有适用余地。
§14.6.7.13Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare.
关于因求学而不在外地者接受消费借贷时元老院决议不适用的说法,只有在其未超出合理的借贷限度、至少未超出父亲通常资助的数额时,方有适用余地。
§14.6.7.14Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoueretur, senatus consulti cessabit exceptio.
如果儿子接受消费借贷金钱是为了释放某人,而此人在被起诉时是不会被抗辩排除的,那么元老院决议的抗辩不适用。
§14.6.7.15Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater soluere coepit quod filius familias mutuum sumpserit, quasi ratum habuerit.
此外,如果父亲开始偿还家子所借之债,仿佛其已对此予以追认,元老院决议将不适用。
§14.6.7.16Si pater familias factus soluerit partem debiti, cessabit senatus consultum nec solutum repetere potest.
如果在成为家父之后偿还了部分债务,元老院决议将不适用,且不能请求返还已给付的部分。