Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §14.6.7.pr-14.6.7.16

마케도니아누스 원로원 의결의 적용 범위와 예외

9271개 구절 중 2246번째 · 라틴어

요약

울피아누스는 마케도니아누스 원로원 의결의 적용 범위와 예외에 대하여, 보증, 탈법 행위, 유학 비용, 가부의 이익으로의 전용, 가부의 추인, 가부가 된 후의 채무 변제 등의 구체적인 쟁점들을 들어 상세히 논하고 있다.

[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum. ] §14.6.7.prItem si filius familias fideiusserit, Neratius libro primo et secundo responsorum cessare senatus consultum ait.
[울피아누스, 고시 주해 제29권] 마찬가지로, 만약 가자가 보증인이 된 경우, 네라티우스는 『답변집』 제1권과 제2권에서 원로원 의결이 적용되지 않는다고 말한다.
idem Celsus libro quarto.
첼수스도 『학설집』 제4권에서 똑같이 말한다.
sed Iulianus adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, fraudem senatus consulto factam nocere et dandam exceptionem tam filio familias quam reo, quoniam et fideiussori filii subuenitur.
그러나 율리아누스는, 만약 차입을 하려던 가자가 다른 사람을 주채무자로 세우고 자신은 보증을 서도록 하는 법망을 피하기 위한 방책이 도모되었다면, 원로원 의결에 대한 탈법 행위가 행해진 것으로서 불이익이 미쳐야 하며, 가자의 보증인도 구제되므로 가자와 주채무자 모두에게 항변이 주어져야 한다고 덧붙인다.
§14.6.7.1Idem ait, si duos reos accepero filium familias et Titium, cum ad filium familias esset peruentura pecunia, ideo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus fraudem dandam.
그는 또한, 만약 내가 가자와 티티우스 두 사람을 공동채무자로 삼았고 금전이 가자에게 도달할 예정이었는데, 티티우스를 공동채무자로 삼은 이유가 그가 보증인으로서 원로원 의결의 구제를 받지 못하도록 하기 위한 것이었다면, 탈법 행위에 대응하는 유용한 항변이 주어져야 한다고 말한다.
§14.6.7.2Sed et si filius familias patre suo relegato uel longo tempore absente dotem pro filia promiserit et rem patris pignori dederit, senatus consultum cessabit.
그러나 또한, 가자가 그의 아버지가 유배를 가거나 장기간 부재한 중에 딸을 위해 지참금을 약속하고 아버지의 재산을 질물로 제공한 경우, 원로원 의결은 적용되지 않을 것이다.
patris tamen res non tenebitur: plane si patri heres exstiterit filius et pignus persequatur, exceptione doli summouebitur.
그러나 아버지의 재산은 구속되지 않는다. 명백히, 만약 아들이 아버지의 상속인이 되어 질물을 추적해 청구한다면, 악의의 항변에 의해 배제될 것이다.
§14.6.7.3Mutui dationem non solum numeratae pecuniae, uerum omnium, quae mutua dari possunt, an accipere debeamus, uidendum.
소비대여의 제공에 대해, 세어 본 금전뿐만 아니라 소비대여로 제공될 수 있는 모든 것을 우리가 이해해야 하는지 살펴보아야 한다.
sed uerba uidentur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus 'mutuam pecuniam dedisset'.
그러나 법문은 나에게 세어 본 금전을 가리키는 것으로 보인다. 원로원은 “소비대여로서의 금전을 주었을 때”라고 말하고 있기 때문이다.
sed si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento uel uino uel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subueniendum est filio familias.
그러나 만약 원로원 의결에 대한 탈법 행위가 쓰여, 예컨대 밀이나 포도주 또는 올리브유를 소비대여로 주고 이것들을 처분하여 금전을 사용하게끔 하였다면, 가자는 구제되어야 한다.
§14.6.7.4Si filius in alterius erat potestate, cum mutua daretur, nunc in alterius, mens senatus consulti non cessat: dabitur itaque exceptio.
만약 소비대여가 주어졌을 때 아들이 어떤 사람의 권력 하에 있었는데, 지금은 다른 사람의 권력 하에 있다면, 원로원 의결의 취지는 소멸하지 않는다. 따라서 항변이 주어질 것이다.
§14.6.7.5Sed et si patri eius non mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in ciuitate, dicendum senatus consulto locum esse.
그러나 또한 그의 아버지에게 사망이 아니라, 국가 내에 머물지 않게 하는 다른 사유가 발생한 경우에도 원로원 의결의 적용이 있다고 말해야 한다.
§14.6.7.6Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio.
소비대여를 준 사람뿐만 아니라 그의 승계인들에게도 소송은 거부되어야 한다.
§14.6.7.7Proinde et si alius mutuam dedit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit.
그러므로 다른 사람이 소비대여를 주고, 또 다른 사람이 약정을 맺은 경우에도, 후자가 실제로 주지 않았더라도 그에 대해 항변이 주어질 것이다.
sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere.
그러나 그들 중 어느 한쪽이 상대방이 가부의 권력 하에 있음을 몰랐다 하더라도, 엄격히 말해 양자 모두에게 불이익이 미친다고 해야 한다.
idem est et in duobus reis stipulandi.
약정을 맺은 두 공동채권자의 경우에도 마찬가지이다.
§14.6.7.8Item si duos filios familias accepero reos, sed alterum putaui patrem familias, intererit, ad quem pecunia peruenit, ut, si eum sciui filium familias ad quem peruenit pecunia, exceptione summouear, si ad eum quem ignorem, non summouear.
마찬가지로, 만약 내가 두 명의 가자를 채무자로 삼았으나 그중 한 명을 가부로 오인했다면, 금전이 누구에게 도달했는지가 중요할 것이다. 즉, 금전이 도달한 자가 가자임을 내가 알고 있었다면 항변에 의해 배제될 것이나, 내가 알지 못한 자에게 도달했다면 배제되지 않을 것이다.
§14.6.7.9Siue autem sub usuris mutua data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat.
이자가 붙은 채로 소비대여가 주어졌든 이자 없이 주어졌든 간에, 원로원 의결의 규율을 받는다.
§14.6.7.10Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem eius, si filius familias decesserit, exceptione uti posse.
원로원이 누구에게 항변을 주는지 명시하지는 않지만, 가부가 사망한 경우 가자의 상속인도, 가자가 사망한 경우 그의 아버지도 항변을 사용할 수 있음을 알아야 한다.
§14.6.7.11Interdum tamenetsi senatus consulto locus sit, tamen in alium datur actio, ut puta filius familias institor mutuam pecuniam accepit: scribit enim Iulianus libro duodecimo ipsum quidem institorem exceptione senatus consulti usurum, si conueniatur, sed institoriam actionem aduersus eum qui praeposuit competere.
그러나 때로는 원로원 의결의 적용이 있음에도 불구하고 다른 사람에 대해 소송이 주어지는데, 예컨대 상점 관리인인 가자가 소비대여 금전을 받은 경우이다. 율리아누스는 제12권에서 관리인 본인이 제소당하면 원로원 의결의 항변을 사용하겠으나 그를 임용한 자에 대한 상점 관리인 소송이 허용된다고 쓴다.
quamquam, inquit, si ipse pater eum praeposuisset merci suae uel peculiarem exercere passus esset, cessaret senatus consultum, quoniam patris uoluntate contractum uideretur: nam si scit eum negotiari, etiam hoc permississe uidetur, si non nominatim prohibuit merces accipere.
그러나 그는 덧붙이기를, 만약 아버지가 직접 그를 자신의 상품 거래를 위해 임용했거나 특유재산을 사용해 영업하도록 허락했다면 원로원 의결은 적용되지 않는다. 왜냐하면 아버지의 의사에 의해 계약이 체결된 것으로 보이기 때문이다. 아버지가 그가 장사하고 있음을 알고 있다면 명시적으로 물품 매입을 금지하지 않은 한 이 또한 허락한 것으로 보이기 때문이다.
§14.6.7.12Proinde si acceperit pecuniam et in rem patris uertit, cessat senatus consultum: patri enim, non sibi accepit.
그러므로 만약 금전을 받아 아버지의 이익을 위해 지출했다면 원로원 의결은 적용되지 않는다. 자기 자신이 아니라 아버지를 위해 받은 것이기 때문이다.
sed et si ab initio non sic accepit, uerum postea in rem patris uertit, cessare senatus consultum libro duodecimo digestorum Iulianus ait intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret.
그러나 처음부터 그렇게 받은 것은 아니더라도 나중에 아버지의 이익을 위해 지출했다 하더라도 원로원 의결이 적용되지 않는다고 율리아누스는 학설휘찬 제12권에서 말하며, 처음부터 아버지의 이익을 위해 지출할 목적으로 받은 것으로 이해되어야 한다고 본다.
non tamen uertisse uidebitur, si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debitum soluit et ideo, si pater ignorauit, adhuc senatus consulto locus erit.
그러나 받은 소비대여 금전을 아버지에 대한 자신의 채무 변제를 위해 지급했다면 지출한 것으로 보지 않으므로, 아버지가 몰랐다면 여전히 원로원 의결의 적용이 있을 것이다.
§14.6.7.13Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare.
학업을 위해 부재중이었던 자가 소비대여를 받았을 때 원로원 의결이 적용되지 않는다고 하는 것은, 소비대여에서 타당한 한도를 초과하지 않았을 때, 적어도 아버지가 평소에 지급하던 액수를 초과하지 않았을 때에만 적용된다.
§14.6.7.14Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoueretur, senatus consulti cessabit exceptio.
만약 아들이, 청구당하더라도 항변에 의해 배제되지 않을 자를 면책시키기 위해 소비대여 금전을 받았다면 원로원 의결의 항변은 적용되지 않는다.
§14.6.7.15Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater soluere coepit quod filius familias mutuum sumpserit, quasi ratum habuerit.
나아가 가부가, 가자가 차용한 것을 마치 추인한 것처럼 지급하기 시작했다면 원로원 의결은 적용되지 않는다.
§14.6.7.16Si pater familias factus soluerit partem debiti, cessabit senatus consultum nec solutum repetere potest.
만약 가부가 된 후에 채무의 일부를 지급했다면 원로원 의결은 적용되지 않으며, 지급한 것의 반환을 청구할 수도 없다.

어휘·문법 주석

  1. 14.6.7.prcolor quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato — 접속법 종속절인 `color quaesitus sit`(`si` 조건절 내)에 이어지는 `ut`절은 명사 `color`(방책, 겉치레)의 구체적인 내용을 나타내는 동격의 접속사절이다. `alio reo dato`는 탈격 절대구로, 다른 사람을 주채무자로 내세운 상황을 나타낸다.
  2. 14.6.7.prfraudem senatus consulto factam nocere — 대격과 부정사(ACI) 구문으로, `fraudem`(탈법 행위)이 주어이고 `nocere`가 부정사이다. `senatus consulto`는 해를 끼치는 대상을 나타내는 여격("원로원 의결에 대하여")이다.
  3. 14.6.7.2patris tamen res non tenebitur — 동사 `tenebitur`는 여기에서 재산(`res`)이 담보(질)로서 법적 의무를 지지 않는다, 즉 '물권적 책임을 구속당하지 않는다'는 의미로 사용되었다. 가자가 무단으로 제공한 아버지의 재산에는 질권의 효력이 미치지 않음을 나타낸다.
  4. 14.6.7.11si non nominatim prohibuit merces accipere — 직역하면 "만약 그(가부)가 명시적으로 물품을 인수(매입)하는 것을 금지하지 않았다면"이 되지만, 문맥상 신용의 수용이나 차용 일반의 허가까지도 함의한다. 가부의 포괄적인 묵인에 의한 예외를 가리킨다.
  5. 14.6.7.12intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret — 당위의 당위 형용사 `intellegendum [esse]`의 비인칭 구문 안에 대격 부정사구 `[eum] accepisse`가 내포되어 있으며, 의미상의 주어인 대격 `eum`(가자)은 생략되었다. `ut`절은 결과 또는 의도("~하는 결과가 되도록" 또는 "~할 목적으로")를 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §14.6.7.pr-14.6.7.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:14.6.7.pr-14.6.7.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.