Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §12.4.3.pr-12.4.3.9

原因不达返还请求与协议目的及错误的情形

第 1953 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本节探讨在给付目的(如避免诉讼、释放奴隶等)未能实现时提起返还请求(condictio)的可行性,并结合当事人合意、条件、善意自由人的给付以及条件附自由人的错误等具体案例进行论证。

[ULPIANUS libro uicensimo sexto ad edictum. ] §12.4.3.prDedi tibi pecuniam, ne ad iudicem iretur: quasi decidi.
[乌尔比安,《告示注解》第二十六卷] 我给了你一笔钱,以避免诉诸法官:犹如达成了和解。
an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? et est uerum multum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur non iri: si ob hoc, ut et repromittatur, condici poterit, si non repromittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non itur.
如果未向我保证不诉诸法官,我是否可以提起返还请求(condictio)? 确实,以下两者之间有很大区别:我是仅仅为了不诉诸法官而给付,还是为了同时向我承诺不诉诸法官而给付。 如果是为了同时也得到承诺,而在未作承诺时,则可以提起返还请求;如果是为了不诉诸法官,只要未诉诸法官,返还请求权便不发生。
§12.4.3.1Idem erit et si tibi dedero, ne Stichum manumittas: nam secundum distinctionem supra scriptam aut admittenda erit repetitio aut inhibenda.
如果我为了让你不释奴斯蒂克斯而给付,情况也是一样:因为根据上述区别,必须准予或阻止其请求返还。
§12.4.3.2Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere possum.
但如果我为了让你释放斯蒂克斯而给付你:如果你不这样做,我可以提起返还请求;或者如果我反悔,我也可以提起返还请求。
§12.4.3.3Quid si ita dedi, ut intra certum tempus manumittas? si nondum tempus praeteriit, inhibenda erit repetitio, nisi paeniteat: quod si praeteriit, condici poterit.
如果是这样给付的:让你在特定时间内释放他,又该如何? 如果时间尚未届满,除非反悔,否则应阻止请求返还;如果时间已经届满,则可以提起返还请求。
sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare.
但如果斯蒂克斯已经死亡,已给付之物是否可以请求返还? 普罗库路斯认为,如果他在本可以被释放的时间之后死亡,则可以请求返还;如果是之前死亡,则不准予。
§12.4.3.4Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere actionem, quae ex hoc contractu nascitur, id est condictionem defuncto quoque eo.
甚至,即使我为了让你释放而未给你任何东西,但只要曾达成我将给付的合意,由该契约所产生的诉权(即返还请求权),即使在奴隶死后,你也当然享有。
§12.4.3.5Si liber homo, qui bona fide seruiebat, mihi pecuniam dederit, ut eum manumittam, et fecero: postea liber probatus an mihi condicere possit, quaeritur.
如果一个出于善意服劳役的自由人,为了让我释放他而给了我一笔钱,且我照做了:之后他被证明是自由人,是否可以向我提起返还请求? 对此存在疑问。
et Iulianus libro undecimo digestorum scribit competere manumisso repetitionem.
尤里安在《学说汇纂》第十一卷中写道,被释放者享有返还请求权。
Neratius etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset.
内拉蒂乌斯在《手稿集》中也提到,模仿剧演员帕里斯通过裁判官向尼禄之女多米蒂娅请求返还他为获得自由而给付她的十万塞斯特斯,且当时并未追究多米蒂娅在接受时是否明知其为自由人。
§12.4.3.6Si quis quasi statuliber mihi decem dederit, cum iussus non esset, condicere eum decem Celsus scribit.
如果有人在未被命令的情况下,犹如条件附自由人(statuliber)那样给了我十个单位,塞尔苏斯写道,他可以就该十个单位提起返还请求。
§12.4.3.7Sed si seruus, qui testamento heredi iussus erat decem dare et liber esse, codicillis pure libertatem accepit et id ignorans dederit heredi decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse.
但如果一个依遗嘱被命令向继承人给付十个单位以获得自由的奴隶,通过遗嘱补录无条件获得自由,但因不知情而向继承人给付了十个单位,他是否可以请求返还? 他提到其父塞尔苏斯认为他不能请求返还;但塞尔苏斯本人出于自然衡平,认为可以请求返还。
quae sententia uerior est, quamquam constet, ut et ipse ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunerari existimaret uel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum.
这一观点更为正确,尽管正如他自己所言,凡因期望获得接受者的报答或使接受者对自己更友好而给付的人,即使因错误看法而受骗,也无法请求返还,这是确定的。
§12.4.3.8Suptilius quoque illud tractat, an ille, qui se statuliberum putauerit, nec fecerit nummos accipientis, quoniam heredi dedit quasi ipsius heredis nummos daturus, non quasi suos, qui utique ipsius fuerunt, adquisiti scilicet post libertatem ei ex testamento competentem.
他还更精细地探讨了:那个自以为是条件附自由人的人,是否未使接受者获得货币的所有权,因为他向继承人给付,犹如给付继承人自己的货币,而不是像给付他自己的货币那样——而这些货币肯定属于他自己,因为显然是在他依遗嘱获得自由后取得的。
et puto, si hoc animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, non facio tuos.
我认为,如果是抱着这种意图给付的,货币并不归接受者所有;因为当我把我的货币犹如你的货币那样给你时,我也并未使其成为你的所有物。
quid ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit accipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis.
那么,如果他不是给付给继承人,而是给付给他以为自己被命令给付的其他人,情况又如何? 如果他给付的是特有财产,他并未使接受者获得所有权;但如果是他人代他给付,或者他自己在成为自由人后亲自给付,则货币归接受者所有。
§12.4.3.9Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen uult heres nummos saluos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perueniat ad libertatem quasi impleta condicione cui parere prohibitus est, et nummi non peribunt.
虽然允许条件附自由人为满足条件而从特有财产中给付,但如果继承人想保全这些货币,他可以禁止其给付:因为这样一来,条件附自由人将犹如满足了被禁止顺从的条件那样获得自由,同时货币也不会损失。
sed is, quem testator accipere uoluit, aduersus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur.
但遗嘱人希望其接受货币的人,可以针对继承人提起事实之诉,以使遗嘱人的意愿得到遵从。

词汇与语法注释

  1. §12.4.3.prutrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur non iri — 间接疑问从句 `utrum... an...`(是……还是……)的结构。`dedi`(我给付)的目的由 `ob hoc`(为了这个原因)表示,后接的 `ne eatur`(不诉诸法官,无人称被动)和 `ut... repromittatur`(得到承诺,名词性从句)与其构成同位关系。
  2. §12.4.3.4placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere actionem — 无人称动词 `placuerat`(曾达成合意)之后的句法结构。`ut darem`(我将给付)作为名词性从句充当 `placuerat` 的主语,而 `ultro tibi competere actionem`(诉权当然归属于你)则以“对格加不定词”(A.C.I.)结构表示,用以说明合意的内容或法律上的当然结论。
  3. §12.4.3.8nec fecerit nummos accipientis — 动词 `fecerit` 的宾语是 `nummos`(货币),而 `accipientis`(接受者)是表示所有关系的属格(所有格属格),整句意为“未使货币[成为接受者的所有物]”,表示所有权转移未能发生。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §12.4.3.pr-12.4.3.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.4.3.pr-12.4.3.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。